Việt Văn Mới
Việt Văn Mới
bức ảnh chụp thời gian học ở Đổng Bán.
Tác giả là người ngồi hàng đầu bên trái.
Phạm Hoài Thu người đứng bên trái







Một Thời Để Biết





Đ êm nay lạnh, ngồi trong căn hộ của chung cư cao tầng mà gió vẫn táp vào mặt; những cơn gió như vừa chui ra từ những tảng băng; từng cơn, từng cơn thấm vào da thịt. Không sao ngủ được. Bao nhiêu ý nghĩ, bao nhiêu hình ảnh dập dờn xô đẩy nhau trong đầu óc. Khi thì quấn quýt ràng buộc lẫn nhau như một búi tơ vò. Khi thì nối đuôi nhau thành một chuổi dài như những năm tháng đã trôi qua. Những ý nghĩ đó, những hình ảnh đó có lúc dịu ngọt, thơm mát như được ướp bằng phấn hoa và mật ong. Nhưng có lúc như có trăm ngàn mảnh gương vụn vỡ, lấp lánh mà buốc đau, tàn nhẫn…

Ai cũng có một thời để nhớ. Mà thời gian thì thật vô tư song cũng thật tàn nhẫn! Nó cứ trôi từ từ, đều đặn không phút giây dừng lại. Cuộc sống thì đổi thay theo tạo hóa lòng người. Bao nhiêu vun xới, bao nhiêu đắp bồi, bao nhiêu cay đắng ngậm ngùi luyến tiếc.


Nhiều lúc tôi hình dung cuộc sống như miếng thạch cao. Thạch cao thì mềm mại còn thời gian là nhà điêu khắc. Mũi dao sắc lạnh nhưng đầy nghệ thuật của thời gian đã ghi lại tất cả, rất trung thành, rất chỉnh chu thương yêu nhưng cũng rất bạo tàn tất cả quá khứ mỗi người.


Tốt nghiệp Phổ thông, tôi ở lứa tuổi mà người ta cho là đẹp nhất của đời người thiếu nữ. Với bao hy vọng, ước mơ về một tương lai tươi sáng. Trong niềm phơi phới của tuổi trẻ; bạn thân rủ tôi nộp đơn vào Trường Đại học Ngoại Thương-Ngoại giao. Song le, bạn được nhận, vì cha là giám đốc một cơ quan trong ngành. Còn tôi, con một thi sĩ, trong sự chờ đợi thấp thỏm đã nhận giấy báo nhập Trường Đại học Nông nghiệp. Cầm mảnh giấy nhỏ bằng bàn tay, mà lòng tôi thì miên man nỗi buồn..! Nước mắt rưng trào! Tôi không hiểu tại sao lại như thế?!... Xét về gia phả bốn đời, nhà tôi chưa ai làm nông; dáng dấp tôi thì bé nhỏ, còi cọc, chỉ nặng có 35 cân thôi. Đặt biệt hơn, tôi là con của cán bộ Miền Nam tập kết, thuộc diện ưu tiên số 1 về chọn ngành, nghề hợp với sức khỏe, năng lực, nguyện vọng mà Bác, Đảng đã chủ trương để sau này về phục vụ cho quê hương miền Nam.

Lúc bấy giờ, con ông, cháu cha không ai thèm ngó đến Trường Nông, Lâm nghiệp cả. Bởi thế có câu “Nhất Y; nhì Dược; tạm được Bách khoa, Nông nghiệp bỏ qua, Nông lâm cút thẳng”. Tôi đâu biết những nơi Nhất, Nhì đó, làm sao có ch dành cho đôi chân bé nhỏ con của một nhà thơ thời nhân văn giai phẩm chen vào!!! 


Đưa thư cho ba tôi xem. Ý mách để ông tìm cách giải thoát cho. Nào ngờ, xem xong, ông trầm tư một lúc, rồi khuyên: “Thôi con! được ngựa không nên mừng, mất ngựa không nên tiếc, biết đâu ở lĩnh vực này con sẽ là Nhà phát minh, hay Anh Hùng Lao Động thì sao?!.” Trong thời tranh tối tranh sáng ấy, làm sao ba tôi giải thoát được cho tôi! Ông chỉ là một cán bộ bình thường, không chức sách, không quen ai làm to, đời chưa bao giờ gặp may. Nhưng, bao giờ ông cũng gieo vào lòng con trẻ một tương lai vô cùng rạng rỡ để vươn tới!..

 

Đến hẹn, tay xách chiếc va-li nặng trịch, to tướng lệch hẳn sang bên phải, tay trái cầm chiếc thau men Trung Quốc, lẻ loi trên con đường vào Trâu Quì (huyện Gia Lâm) để tựu trường. Chân tôi bước mà nước mắt chảy dài trên má. Vừa đi tôi vừa oán giận số phận, oán cha:giá cha có chút địa vị trong xã hội thì con đâu phải thế này!” Song triết lý “được ngựa không mừng, mất ngựa không tiếc” cứ lầm lủi đi vào trong tâm trí tôi. Nhưng càng dấn tới, tôi càng thấy như mình đang bước vào chiếc sừng trâu khổng lồ không có lối ra

Và rồi, cuộc đời sinh viên của tôi bắt đầu từ đó! Tôi là một trong số 35 học sinh từ các Trường Đại học Dược, y Khoa, Xây dựng, Ngoại thương v.v.. thải ra, lấp vào chỉ tiêu còn thiếu của Trường Đại học Nông Nghiệp I ( niên khóa1965-1969). Khi không còn em nào đến, Nhà trường đưa chúng tôi sơ tán lên Đổng Bán-Cao Bằng, một bản của dân tộc Mường. Từ Đổng Bán, đi hơn 10km nữa là đến chTrùng Khánh - Trung Quốc.


Tôi được phân vào Khoa Chăn nuôi - Thú y. Khoa có 3 lớp; 2 lớp học chuyên ngành Chăn nuôi; 1 lớp học chuyên ngành Thú Y. Ngành học chính của tôi là Chăn nuôi. Lớp có 34 nam 13 nữ; chịu sự quản lý của 2 nam và 1 nđảng viên. Hai nam là cán bộ được cơ quan cử đi học; gọi là Chuyên tu. Anh Nguyễn Qúynh - lớp Trưởng, kiêm Bí thư Chi bộ; quê Thái Bình, người tầm thước, nước da xạm, mặt bự, sần sùi đầy mụn trứng cá. Anh cùng với anh Nguyễn Văn Thịnh - lớp phó, phụ trách tư tưởng, đạo đức. Quê anh Thịnh ở Bắc Ninh nên hát quan họ nghe cũng ngọt lịm. Anh sở hữu trên khuôn mặt chưa hẳn chữ điền là đôi mắt lác, đôi môi mỏng dính, cái miệng nhỏ xíu như con gái và chứa những chiếc răng cũng nhỏ xíu như răng chuột. Còn nữ đảng viên độc nhất của khoa là Phạm Hoài Thu - Bí thư Chi Đoàn; miệng rộng, đôi mắt ướt, đen - người Nghệ An. Chính đôi mắt đen ấy đã làm hại đời cô, khiến cô có bầu trong thời gian thực tập; bị kỷ luật; phải đợi hai năm sau mới được nhận Bằng Tốt nghiệp cùng khóa 12 với đàn em.

Ngoài ra, có hai lớp phó không Đảng, anh người Thanh Hóa (em đồng hao với chú nhà văn Mai Ngọc Thanh) - phụ trách về lao động. Và anh Đỗ Văn Ninh, người Hà Nội là giáo viên cấp 2. Anh chán nghề làm thầy, muốn làm kỷ sư Chăn nuôi nên tình nguyện nộp đơn vào trường này. Anh, phụ trách học tập của lớp


Thời đó, Trưởng, P, Bí thư Chi Bộ lớp quyền hành lớn lắm. Còn học lực thì bị các em phổ thông chê Các bác chuyên tu vừa ngu vừa dốt”. Có lẽ căm tức câu này mà hai vị rất ghét các em sinh viên tphổ thông lên.

Tôi không hiểu vì sao, suốt khóa học bốn năm rưỡi, dù ở nơi sơ tán hay ở trường, tôi đều được lãnh đạo lớp nói chung, anh phó lác nói riêng “chăm sóc đặt biệt, chú ý từng lời ăn tiếng nói”. Có vẻ như anh không muốn xa tôi. Tôi làm gì cũng bị chụp mũ là mang tư tưởng giai cấp Tiểu Tư Sản, sống không quần chúng quan hệ chỉ chơi thân với người thành thị và trai đẹp v.v… Nhưng khổ nổi cũng chính các bạn này khiến tôi bị hại. Này nhé, ngay trong giờ học có bạn làm thơ ca ngợi tôi. Vào các ngày chủ nhật đi chợ Trùng Khánh mua cho tôi nhiều quà như túi nhựa, đèn pin, kim khâu, chỉ thêu v.v...


Lúc đầu mới lên chúng tôi ở nhờ nhà dân. Vài tháng sau, tự lên rừng chặt cây, nứa, cắt tranh làm láng để ở. Về việc này, thú thật là tôi được các bạn trai trong lớp hiểu và thông cảm tôi chân yếu tay mềm đã cán đáng dùm từ A đến Z. Vì vậy, dù không động tay vào việc gì mà vẫn có thành quả lao động để nộp... Tất cả những chi tiết ấy luôn đập vào đôi mắt lác của anh Phó lớp.

Hồi đó, tóc tôi dài quá đầu gối, tết thành hai đuôi sam. Biết tôi là con thi sĩ, nên tôi trở thành nàng thơ của các chàng trai hay thơ ở lớp. Tôi được nhiều bạn trai người Hà Nội làm thơ tặng ngay trong giờ học, ca ngợi - Mái tóc dài buông trên vai tròn trắng/Như dệt thêu nên ánh nắng của tình yêu...”  Và khi đi thực tập xa, họ lo lắng sợ tôi khổ :


       Em ơi dạ hương                Lo em vất vả

       Anh nhớ, anh thương            Buồn trong sớm chiều

       Đôi vai nho nhỏ                                     Chẳng được gần em

       Tóc dài say hương              Trăng sáng làm chi

       Nắng ơi sao gắt                                 Không lời hò hẹn

       Mưa ơi sao nhiều                              Gió đưa làm gì …..


có những chuyện ngắn. Trong những câu chuyện ngắn ấy, tôi là nhân vật chính qua hình tượng của “Cô thiếu nữ Tờ-Ri-cô-za, hay Tô-nhi A”- là những nhân vật trong các phim Liên Xô của thập niên 60-70 thế kỷ XX

 

Năm học đầu, nhà trường phát động Ôn nghèo, kể khổ; Bình công, Báo công trong toàn sinh viên. Về vấn đề này, sinh viên thuộc giai cấp bần cố nông nông thôn đi học thì khối chuyện để báo và bình công. Còn tôi chẳng có gì để ôn nghèo. Tôi chỉ ngồi im nghe các bạn ở quê kể. Nhưng, đâu có được! Anh phó lác bắt tôi phải có ít nhất một chuyện, qua đó để thấy được tội ác của bọn địa chủ cường hào gian ác. Tôi rất lo, cố nghĩ xem chuyện gì làm mình khổ để báo công. Nghĩ đi, nghĩ lại, tôi không thể nặn ra chuyện.

Lúc còn ở miền Nam, trong bữa ăn, má tôi thường gắp cho chị em tôi, mỗi đứa một con tôm thẻ thật to, dặn phải ăn hết cả bữa chứ không được ăn vả. Nhưng có tôm to để ăn dù cả bữa chỉ được một con, liệu có phải là khổ không nhỉ ? nói ra chưa biết chừng mang tội phỉ báng. Tôi càng lo khi các bạn trong tổ đã làm tròn bổn phận. Anh phó dướn đôi mắt lác nhìn xoáy vào tôi như muốn nuốt chửng - “Còn cô, sao mãi không nói, phải kể gì đi chứ. Không có cũng phải nghĩ ra để kể. Tôi phân bua: “Anh ơi, chưa ai kịp làm em khổ, vì em ra đi từ nhà cha mẹ mà cha mẹ ai lại làm con khổ. Khi theo cha ra Bắc, em được Bác cho vào học ở trường Học Sinh miền Nam, sống ở Hải Phòng. Ở đó, Bác, Đảng nuôi, dạy em thành người bước thẳng vào trường Đại học này, làm gì có ai bốc lột hoặc làm đời em khổ!

Vậy mà anh phó lác đâu tha. Có bạn nhìn trộm STay ghi chép của anh thấy có tên họ đầy đủ của tôi với dấu (?) tô đậm và dòng chữ “chú ýi!... Nghe bạn kể lại, tôi thấy lo vô cùng; không biết phải làm thế nào để vừa lòng anh Phó lác đây!!!


Thời gian này chúng tôi đang sống cùng đồng bào Mường. Nghĩa là phải thận trọng trong mối quan hệ với người dân tộc. Vì biết mình là đối tượng “được” quan tâm nên tôi luôn chú ý đến tất cả mọi mặt trong sinh hoạt, nhất là dân vận. Từ xa nhìn thấy bà con, tôi nhanh nhẫu cúi đầu chào. Trong lớp, tôi ngoan ngoãn nhận bất cứ việc gì, đi bất cứ nơi đâu lãnh đạo phân: cấy lúa, gặt lúa, đắp đường, đào mương chống hạn, lên rừng chặt củi giúp dân v.v... Tôi luôn chịu đựng dã tâm độc ác của anh phó, cụ thể nhất là việc anh biết tôi có bệnh nổi mày đay khi ra gió hay dầm nước, nhưng anh lại chọn nơi nào có nước thì phân tôi làm, dù các bạn lớp góp ý anh vẫn không mảy may động lòng.


Thế rồi, kết thúc đợt sơ tán. Lớp tổ chức họp kiểm điểm rút kinh nghiệm công tác dân vận. Hôm ấy, trước lớp, anh phó lác nhìn về tôi, vẻ cay nghiệt nói - Nhìn chung thời gian sống cùng đồng bào Mường, lớp ta làm tốt công tác dân vận, riêng cô Lâm, bà con phản ảnh với chúng tôi là rất khinh người, gặp dân không chào hỏi, mắt cứ ngước lên trời”. Nghe anh nói, tôi rụng rời chân tay, bởi vì tôi luôn ý thức về điều này. Tôi buồn! bỗng có nhiều giọng nói phản đối: “Anh nói sao chứ nó bao giờ cũng chào bà con trước cả chúng em. Nó là con mau miệng nhất lớp ta đó.”

Lần này, anh phó lác tỏ ra bực dọc thật sự; vì ý đồ vu khống bị phát giác. Nhưng đó cũng chính là điều khiến tâm trạng tôi càng thận trọng hơn cho các năm học còn lại.

 

Cuối 1966, chúng tôi sơ tán về huyện Khoái Châu-Ninh-Giang. Tại đây, sinh viên ở nhờ nhà dân. Mỗi nhà có 3 đến 4 em. Đời sống, sinh hoạt của lớp như một xã hội thu nhỏ. Anh phó lác lúc này càng cậy quyền, cậy thế, ức hiếp bọn trẻ chúng tôi. Ai làm anh giận, anh thầm đi báo cô Chủ nhiệm Khoa. Cô chủ nhiệm thì vô cùng khắc nghiệt. Cô có khuôn mặt xương xương, dài như hai quả ngô chắp lại; có đôi mắt nhìn vào ai đều làm cho họ sợ. Anh phó lác được cô tin dùng. Điều này đã nâng uy quyền cho anh thêm. Em sinh viên nào cũng cố tránh anh giận. Anh mà giận thì cô chủ nhiệm biết ngay, cái thân khó bề yên !

Trong lớp, chỉcậu tên Cỏn, người Thái Bình, lùn, mắt ti hí. Nhìn cậu người ta thấy thương thương sao ấy. Vì cậu đang phấn đấu để anh phó lác chú ý để được kết nạp Đảng. Áo cu mặc, cái nào ít nhất cũng vài miếng. Không biết sau miếng vá, áo có rách thật không? Bởi, áo còn mới, tệ lắm cũng chỉ giặt qua vài lần là cùng. Cậu mặc áo vá để chứng minh mình thuộc giai cấp bần hàn trong xã hội. Đi lao động, cậu chịu khó xách dép, vác túi, cuốc, xẻng cho lãnh đạo đi tay không. Nhưng! dù cậu có chìu chuộng các anh cỡ nào cũng không đỡ nỗi cái lý lịch thành phần Phú nông của cậu. Ai dám kết nạp vào đảng người ở giai cấp chỉ đứng sau địa chủ một nấc. May cho cậu là được vào Đại học chứ hồi đó, con nhà địa chủ thì không có cửa đâu nhé!  


Rồi, bỗng có tin Khoa cử cán bộ về điều tra anh phó lác với tội ức hiếp sinh viên. Hình như ai đó cả gan lên gặp thầy Hiệu trưởng phản ảnh việc này. Khoa cử chú cán bộ tuyên huấn xuống “nằm vùng” theo dõi. Nhưng, chú lại chọn “nằm” ngay nhà anh phó lác ở “điều tra”. Bởi vậy, không biết chú làm cách nào mà trong cuộc họp kiểm điểm lần đầu, sinh viên góp ý đều nêu toàn ưu điểm cho anh. Chú cán bộ tuyên huấn về báo cáo, thầy Hiệu trưởng không chấp nhận, bắt họp lại lần nữa.

 Lần này, lúc đầu, mọi người ngồi im thin thít. Gần 15 phút trôi qua, không có cánh tay nào dám giơ lên. Thấy vậy, anh lớp trưởng thiết tha yêu cầu “Các bạn Đoàn viên thanh niên đừng sợ bị trù dập, hãy thẳng thắn góp ý, phê bình để Lãnh đạo thấy được khuyết điểm, rút kinh nghiệm lãnh đạo lớp tốt hơn.

 Nghe anh lớp trưởng thành khẩn, anh em phấn khởi ra mặt; thi nhau bộc bạch nỗi bức xúc bị dồn nén bấy lâu. Dẫn đầu là lớp Phó lao động, anh nói:

- Nếu các đồng chí Lãnh đạo yêu cầu như thế, tôi xin góp ý một cách chân tình, trước hết

xin góp ý cho lớp phó Thịnh - anh Đảng viên, nhưng việc anh đã làm không xứng đáng là người đảng viênxứng đáng ở tù. Nói xong câu ấy anh dẫn chứng cụ thể loạt tội đáng ở tù của anh phó lác qua hai năm học, từ Đổng Bán đến Khoái Châu...

- Thừa thắng xốc tới, như một loạt đạn súng trường tiếp vô. Hôm ấy, nhiều em góp ý cho anh phó một cách sôi nổi và rất chân thành. Thời khắc ấy, tôi liếc nhìn thấy đôi mắt lác của anh long lên sòng sọc đầy vẻ thù hận. Còn các bạn sinh viên trẻ thì phấn khởi vô cùng, vì đã trút hết nỗi uất ức trong lòng bấy lâu.

Nhưng, nào ngờ! Đó là buổi họp được đặt cách chuẩn bị sẵn. Lãnh đạo lớp đã biết trước những gì có thể xảy ra nên bố trí người theo dõi, ghi chép tất cả ý kiến đóng góp.

Hôm ấy, ai tỏ ra mạnh mẻ kể hết tội danh lãnh đạo bao nhiêu thì rồi “cái mồm làm hại cái thân” bấy nhiêu! Sau buổi họp, không khí trong lớp nặng nề như có mây đen che phủ bầu trời. Tiếp theo sự hoán vị; một số sinh viên ở nhà này chuyển sang nhà kia rất kỳ lạ. Rồi, bạn này nhìn bạn kia xa lạ, không dám cởi mở với nhau như trước. Từng tốp 3, 4 người len lén bàn tán xôn xao như đang hoạt động trong vùng địch. Tin tức lộ ra lãnh đạo đã phân loại việc kiểm điểm như sau:

- Ai nêu toàn ưu điểm cho lãnh đạo thì ghi ở cột phe ta”. Ai phê có ưu, khuyết ở cột phe trung lập”, còn ai phê toàn khuyết điểm thì ở cột “phe địch. Tính tôi nhút nhát, sợ đủ thứ, cả nể, không dám phát biểu làm phật lòng ai; cuộc họp nào tôi cũng ngồi im an phận. Thế mà tôi lại bị đưa vào cột - phe địch!

 Sau đó, một tin động trời từ trên Khoa đưa xuống. Anh phó lác thông báo Nhà trường chỉ thị cho các khoa cần phải gột sạch tư tưởng phản động của bọn “Nhân văn giai phẩm” đang ảnh hưởng đến sinh viên”.

Đứng đầu danh sách được Khoa quan tâm gột sạch là bạn Đỗ Hữu Th, kế là anh Lớp Phó phụ trách Lao động - Lê Xuân D (em đồng hao chú nhà văn Mai Ngọc Thanh), tiếp là Nguyễn T - bạn thân của tôi. Với tội danh, làm thơ nhuốm màu sắc “phản động do ảnh hưởng tư tưởng NVGP”.

  Còn với tôi, lạ lắm nhé! Mỗi lần lớp cử đến Đại hội để hát “Chào mừng” tôi hát toàn bài Cách Mạng như: Ngọn đèn đứng gác; Bài ca hy vọng, Tiếng đàn Ta lư v.v... Đứng trên bục nhìn xuống, đang hát thì thấy anh phó lác ghé tai cô Chủ nhiệm nói gì đó, và cô nghếch đôi mắt ánh thép lên nhìn tôi, tôi nghe cô hỏi nhỏ “Đó là Lâm à?” Anh gật đầu, và kê miệng sát tai cô thì thầm tiếp điều gì đó nữa khiến đầu cô gật lia lịa...! Không biết họ nói gì về tôi và để làm gì? sao lại như vậy?! Linh tính báo cho tôi rằng, cuộc đời sinh viên của tôi sẽ khó thoát khỏi vòng kìm kẹp của hai con người - một với ánh mắt thép, hai với đôi mắt lác này rồi?!!...

 

Năm thứ ba; vào một ngày đông giá lạnh; tôi ngồi bên bếp lửa nhà dân học bài. Anh Phó lác ngang qua, vào ngồi cạnh. Hình như hôm ấy, anh chủ tâm gặp để làm công tác tư tưởng cho tôi chứ không phải vô tình như anh nói. Ở thế hệ chúng tôi, việc tu dưởng để được đứng vào hàng ngũ của đảng là lý tưởng mà thanh niên nào cũng coi trọng, để khi ra trường thành cán bộ vừa hồng vừa chuyên phục vụ đất nước.

Mấy năm học, qua nhiều thử thách; rất khó khăn, nhưng từng bước tôi nhích đến cảm tình Đảng. Tôi chỉ dám nghĩ làm sao được chi bộ công nhận là đối tượng đảng trước khi tốt nghiệp. Song Đảng vẫn làm ngơ với tôi! Nhân bữa đó, tôi thắc mắc:Anh, việc tu dưỡng của em còn thiếu sót gì mà Chi Bộ chưa chấp nhận. Qua các cuộc họp, lần nào em cũng được nhiều phiếu hơn bạn Vĩnh 10-15 phiếu, bạn ấy đã được là đối tương, còn em sao cứ bị đẩy xa vòng tay của Đảng hoài vậy?  Anh phó im lặng một lúc, dằn từng tiếng:

Cô muốn vào Đảng?. Tôi có một yêu cầu; làm được cô mới nói đến chuyện vào Đảng, còn không thì đừng bao giờ nói tới Đảng với tôi. Nghe lời răn đe của anh tôi hẩng hụt, cảm thấy như mình đang bị đẩy lên mây. Tôi kìm nén sự khinh bỉ để bình tỉnh, nhỏ nhẹ hỏi lại anh:

-  Làm việc gì anh nói em biết làm được hay không thì mới trả lời anh chứ.

- Tôi yêu cầu cô nộp quyển thơ cậu Th đã tặng. Nghĩ một tí, anh nói giọng như ra lệnh tôi phải thi hành chứ không còn là yêu cầu như lúc đầu nữa.

- Thực ra đây không phải là yêu cầu của riêng cá nhân tôi mà chính là yêu cầu của Đảng. Cô nộp hay không tùy cô. Tôi bàng hoàng về lời yêu cầu mà anh bảo là của Đảng giao cho tôi!

Thực tình mà nói, bạn Th không tặng thơ cho tôi. Bạn chỉ đưa xem những bài thơ viết thời còn học Phổ thông và một vài bài làm ở lớp này. Tôi đọc thơ Th thấy sự ngây thơ của tuổi học trò và cái hay cái đẹp của làng quan họ Bắc Ninh quê cậu chứ có nói xấu ai đâu mà để Chi Bộ quan tâm đến vậy!. Anh phó lác đã đưa tôi vào thế kẹt!... Tôi ức cái bụng lắm, giả thử bạn Th có tặng thơ cho tôi đi nữa, thì chắc chắn tôi không làm cái việc thất đức là tiếp tay anh đhại bạn mình. Anh quá cố chấp, đố kỵ, muốn thanh trừng người đã phê bình mình hôm có cán bộ khoa về dự mà tìm trăm phương nghìn kế trả thù.

Đối với ai làm thơ thì anh dựa vào việc chống ảnh hưởng tư tưởng “phản động của bọn NVGP”. Ác nỗi, Th là đồng hương vì theo phe địch; phê phán anh kịch liệt, nên anh quyết không tha. Song, nếu tôi nộp thơ của Th cho anh, tức là tôi đạp lên xác bạn mà đi lên. Không đời nào tôi chịu, cha tôi từng dạy:Đừng bao giờ làm đau bạn hữu”.

Tất nhiên, anh cho là Th tặng thơ cho tôi mà tôi vẫn che giấu. Thế nên, việc vào Đảng của tôi cũng không bao giờ thành, bởi tội của tôi là con của thi sĩ đã tham gia vào nhóm NVGP còn che dấu “thơ của kẻ bị ảnh hưởng tội phản động”.

 

Đến năm thứ tư, sinh viên đi thực tập dài hạn để làm đề tài báo cáo tốt nghiệp tại các Hợp tác xã. Việc điều động ai về đâu là tùy sắp xếp của Chủ nhiệm khoa. Cơ sở để phân dựa vào sự ưu ái của anh lớp Phó đầy quyền lực:

- Đoàn lên Cao Bằng có cô Bí thư Chi Đoàn, vì đã phạm tội chửa hoang do anh chàng người Hải phòng mặt rổ, quá mê đôi mắt ướt của cô nàng gây ra.

- Đoàn về Thanh Hóa xa xôi, gần tuyến đầu Tổ quốc, có anh Lớp Phó-người đã phê anh tội “Không xứng đáng là đảng viên, chỉ xứng đáng ở tù ..”

- Còn tôi, về Ngô Thôn Thạch Bàn, cách Hà Nội 7 cây, cách Trường có 2-3 cây số thôi.

Nghe tên nơi mình sẽ về thực tập tôi không hề vui, trái lại rất buồn. Chắc có bạn cho rằng anh phó lác ưu tiên để tôi không phải đi xa.

Không đâu! Đó là cái bẫy mà anh phó lác muốn tôi sập vào. Vì sao tôi nói vậy. Này nhé:

Trước khi lên đường, sau khi cô Chủ nhiệm phổ biến nội qui; đến lược anh bổ sung thêm một điều vô cùng quái dị:

- “Trong thời gian thực tập, người ở HTX này không được qua chơi ở HTX kia, ai vi phạm nội qui sẽ bị trật tốt nghiệp”.

Anh tuyên bố rõ ràng là khi thực tập không ai được qua lại thăm nhau, nhưng anh lại bố trí cho tôi và bạn trai tôi ở hai hợp tác xã cách nhau chỉ một bức tường gạch. Tôi đã đọc đư ợc ác ý của anh. Anh thật độc địa, mang hận thù giai cấp đến tận xương tủy. Chỉ còn nửa năm nữa là chia tay nhau; vậy mà anh không tha cho tôi. Anh hiểm độc, cố tình làm cái bẫy hòng hại đời tôi . Trong sổ công tác anh ghi tên tôi cộng tên bạn trai: Lâm BT + Nguyễn T = tình bạn hơi quá mà tình yêu chưa thấy gì? cần theo dõi.

 

Ngồi hàng ghế đầu, thấy cô Chủ nhiệm và anh cứ nhìn tôi thì thầm. Tôi đọc được trong ánh mắt của anh điều sẽ làm đối với tôi trong thời gian tới. Tự nhiên nước mắt tôi chảy ra dàn dụa, tôi khóc vì nghĩ  “suốt bốn năm mình không ngóc đầu lên được, giờ chỉ trông cậy vào những ngày thực tập cuối cùng mà cũng không thoát khỏi sự kìm hãm của anh”. Thấy tôi lau nước mắt, anh đi từ trên xuống, không phải để an ủi mà là ghép thêm tội :

- Đi thực tập mà khóc cái nỗi gì để Chủ nhiệm Khoa bảo là cô chọn lựa nơi dễ để đến”.

Với tôi trong bốn năm học qua, làm sao một người như tôi dám đòi hỏi gì ở đây? Tôi làm sao biết nơi này sướng nơi kia khổ để chọn. Anh ta tự suy diễn rồi đổ cho cô Chủ nhiệm đã nói thế!

 

Thời nào cũng vậy, cái thiện cái ác chỉ cách nhau có gan tất. Mà cái ác hay cái thiện theo Nhà bác học Pascal: Người càng thông minh và càng tốt thì càng thấy nhiều cái tốt ở mọi người”. Anh Phó lác thấy ai cũng xấu với mình chỉ trừ cậu có đôi mắt ti hí kia thôi! Thế nên ở đời nếu “vỏ quýt dày thì đã có móng tay nhọn”. Vì biết ý đồ của anh, tôi quyết không sập bẫy anh giăng sẵn, dù rất thương nhau và sống gần nhau trong tất gang, nh ư ng kiên quyết không qua lại thăm nhau. Cả hai chúng tôi đều chấp hành cái nội qui quỷ quái đó một cách nghiêm chỉnh .


Cho nên, kết thúc đợt thực tập, thầy giáo hướng dẫn làm Đề tài nhiều lần nghe anh phó lác báo cáo láo về tôi, đã đến nơi tôi ở để thẩm tra. Đấy là nhà của bà Phó Chủ Nhiệm HTX: Không ngờ thầy chỉ nghe bà nói tốt về tôi và bà kết luận: - Tôi quí cô ấy như một nén hương.  

Cuối cùng, anh phó lác đành công nhận: “Cô Lâm tuổi đời nhỏ nhưng tuổi xã hội thì cao” trước khi chia tay tôi mãi mãi./.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 06.11.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004