Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới


Nữ tài tử Catherine Deneuve trong phim "Indochine" - Đông Dương.




Suy Ngẫm Cùng Phim Đông Dương




Buổi tối thứ bảy. Ngày 7-5- 2016. Bà Nguyễn Nga, chủ nhân Ngôi nhà Nghệ thuật 22- Hai Bà Trưng, Hà Nội, mời chúng tôi xem lại bộ phim Đông Dương cùng nhau suy ngẫm về sự giao thoa Văn hóa Pháp- Việt rực rỡ trong lịch sử Việt Nam.

Phim Đông Dương lấy bối cảnh khu vực Đông Dương, thập niên 1930- 1950, được quay tại Việt Nam. Phim giành giải Oscar ở hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất. Nữ diễn viên Catherine Deneuve được đề cử ở hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Phim giành được giải Quả Cầu Vàng ở hạng mục dành cho phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc.

Đông Dương là một bộ phim Pháp của đạo diễn Régis Wargnier công chiếu lần đầu năm 1992. Bộ phim là câu chuyện kể của Éliane Devries, một chủ đồn điền cao su người Pháp, về những gì đến với bà, trong thời gian bà sống ở Việt Nam, là thuộc địa của nước Pháp.

Catherine Deneuve, Vincent Perez cùng diễn viên trẻ người Pháp gốc Việt Phạm Linh Đan, ba diễn viên chính của phim, đã cuốn hút khán giả vào câu chuyện Tình Việt- Pháp, âm vang thế kỷ.

Phim Đông Dương truyền thông điệp tới Nhân loại hôm nay và mãi mãi. Đó là Tình yêu và Chiến tranh. Sự vùng dậy chống áp bức, giành quyền được Sống, được yêu của Con Người. Khẳng định Quyền được sống Tự Do- Dân chủ, Bình Đẳng- Bác Ái là Tính nhân bản của loài người. Không phân biệt mái tóc, màu da, người Việt, hay người Pháp.

Và Tình yêu cũng vậy. Tình yêu không phân biệt tiếng nói, màu da, đẳng cấp, tư tưởng xã hội.

Âm vang câu chuyện Tình Pháp- Việt

Catherine Deneuve diễn viên nổi tiếng nước Pháp, trong vai Éliane Devries, là một người phụ nữ Pháp sống ở Đông Dương (Sài Gòn) nơi cha bà có đồn điền cao su rộng lớn. Bà chủ Éliane xinh đẹp, kiêu sa, trí tuệ, sâu sắc, lãng mạn, ước mơ, giàu sang, quyền quý, được nhiều chàng mê, nàng vẫn sống độc thân, cùng con nuôi Camille, một cô bé mồ côi người Việt.

Phạm Linh Đan trong vai Camille. Cô bé mang trong mình dòng máu Bách Việt, thoát ngàn năm Bắc thuộc, được nuôi dưỡng trong vòng tay người mẹ Pháp với sữa, ca cao, bánh mỳ, rượu nho, với văn chương, âm nhạc, thơ ca, hội họa, triết học, kiến trúc Pháp… trong cảnh đường phố Sài Gòn hoa lệ, dưới gót giày đinh của thực dân Pháp. Trong cảnh người Việt làm phu đồn điền cao su, bị dày đạp, khốn cùng.

Camille ngơ ngác hỏi mẹ nuôi. “Tình yêu là gì?”

Éliane thuộc làu văn chương, thơ ca, triết học Pháp cổ kim, có vô biên câu hỏi và câu trả lời về Tình yêu. Nhưng Éliane vẫn ngập ngừng bảo Camille:

Khi nào Tình yêu đến với con, con sẽ hiểu”.

Tiếng súng nổ xa và gần. Những vụ khủng bố bất ngờ trên phố. Camille mỏng manh như bông hồng đã bị trúng đạn bom bất ngờ. Camille ngất lịm giữa đám người Việt cùng khổ trong ngõ tối.

Viên sĩ quan hải quân Pháp trẻ tuổi Jean-Baptiste Le Guen lao vào lửa đạn, ôm ấp, cấp cứu Camille. Dòng máu Việt nồng nàn trong tim Camille, ướt đầm thân thể chàng lính Pháp. Thiếu nữ Camille đã yêu Jean-Baptiste. Một Tình yêu có thật ở trên đời. Jean-Baptiste rất yêu cô.

Camille không ngờ, mẹ nuôi Éliane của cô, cũng đã yêu Jean-Baptiste, đắm say và đôi khi đơn phương.

Cuộc đời của Éliane và Camille bị xáo trộn. Bi kịch nội tâm giằng xé dữ dội, bởi sự xuất hiện Jean-Baptiste Le Guen trong tâm hồn hai người đàn bà Việt và Pháp.

Chiến tranh và chia ly. Jean-Baptiste bị điều ra vịnh Hạ Long, đóng quân tại một hòn đảo hẻo lánh, nơi người Pháp chiêu mộ phu cho các đồn điền miền Nam.

Camille bị mẹ nuôi, ép buộc làm đám cưới với Thành, một trí thức trẻ người Việt, thuộc giới cung đình Huế. Không thể sống thiếu Jean-Baptiste, Camille chống lại sự quyến rũ Quyền/ Tiền và ái ân. Camille thoát khỏi Thành.

Anh chồng trí thức học từ Pháp về, đồng tình trả Tự do cho Camille. Thành tôn trọng Quyền được Yêu, được Sống Tự do của con người, mà Thành học được từ Tư tưởng Tự Do- Bình đẳng- Dân chủ, Bác ái của người Pháp, nước Pháp.

Thành tìm cách thoát khỏi cảnh sống tù ngục trong lầu son, gác tía của gia đình và xã hội nô lệ, bế tắc đến ngạt thở.

Camille một mình băng qua bão lửa, đạn bom, hiểm nguy, đói khát, vượt lên cái chết, ra miền Bắc, tìm Jean-Baptiste.

Trên đường tới Hạ Long, cô gặp Sao, đang cùng chồng, con trốn khỏi trạm khai thác đá của Pháp, kiếm việc mới. Tại hòn đảo nơi Jean-Baptiste đóng quân, Sao cùng chồng và hai con bị lính Pháp phát hiện và giết.

Nhìn những cái chết của gia đình Sao, Camille bị sốc. Cô cướp súng, giết viên sĩ quan Pháp quản lý việc mộ phu. Họ xông vào giết cô. Bỗng Jean-Baptiste nhìn thấy Camille. Anh phá vòng vây lính Pháp, cứu Camille thoát chết lần thứ hai, sau cái thuở ban đầu ở Sài Gòn.

Camille cùng Jean-Baptiste chạy trốn, được những người yêu nước, chống thực dân Pháp, trong đó có Thành, che giấu. Cải trang thành diễn viên tuồng trong đoàn biểu diễn lưu động của họ. Camille sinh cho Jean-Baptiste đứa con trai.

Mật thám Pháp ráo riết truy lùng Camille và Jean-Baptiste. Họ chạy tới biên giới giáp tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Jean-Baptiste bị lính Pháp phát hiện, bắt giữ khi đang làm lễ Báp têm cho con trai. Không lâu sau, Camille bị mật vụ Pháp bắt.

Con trai của Camille và Jean-Baptiste được đưa về cho Éliane chăm sóc. Trước khi bị điều về Pháp, Jean-Baptiste tới thăm con trai. Đêm đó, Jean-Baptiste tự bắn một viên đạn trên đầu mình. Anh chết trên giường, bên cạnh con.

Vài năm sau. Camille được thả trong dịp ân xá của Mặt trận bình dân Pháp. Éliane tìm Camille với tình yêu thương. Nhưng Camille đi theo con đường mới. Cô không trở về sống cùng Éliane, trong kiếp đời nô lệ, với những hứa hẹn về đồn điền cao su, cậu con trai đứt ruột và những biệt thự thơm café sữa, nước hoa và du dương thơ, nhạc Pháp.

Khi Pháp thất bại ở Đông Dương, Éliane quay về Pháp cùng con trai của Camille. Éliane luôn khắc khoải chờ tin Camille. Nhân Hội nghị Genève năm 1954, Éliane đưa anh tới gặp mẹ Camille, là thành viên phái đoàn Việt Nam, tại Genève .

Phim Đông Dương người đẹp, cảnh đẹp

Phim Đông Dương mở ra trong tâm hồn người Pháp và người Việt những bâng khuâng. Xao động. Thương nhớ những cảnh đẹp riêng có của Việt Nam.

Cảnh Nhà thờ Phát Diệm chia cháo cứu dân đói. Cảnh sông suối, mảnh ruộng xanh lúa nước Ninh Bình. Những cuộc đua thuyền rộn rã Cửu Long giang. Những màu sắc huy hoàng nơi cung điện, lăng tẩm Hoàng Thành Huế. Đảo xanh, mây trắng, con thuyền buồm trôi, trên sóng nước vịnh Hạ Long. Tiếng côn trùng, tiếng giun dế, tiếng cò vạc gọi đàn. Những thôn làng, áo nâu, váy đụp. Làng quan họ nón thúng quai thao…

Những biệt thự kiến trúc Pháp hòa hợp phong thủy, thiên nhiên, khí hậu Việt Nam. Những ngôi đình đền, chùa cổ kính, những phong tục, trang phục, dáng điệu, âm thanh, hồn người Sài Gòn, Hà Nội, Huế, Hòn Gai, Bãi Cháy … hiện lên trong phim, gợi nhớ về thời gian, con người, cảnh vật… đã một đi, không trở lại.

Phim Đông Dương đẹp người, đẹp cảnh. Diễn viên Catherine Deneuve đã chinh phục khán giả toàn cầu, bởi vẻ đẹp nội tâm giao thoa Văn hóa Pháp- Việt hiện lên, cùng vẻ đẹp hình thể của bà. Từng dáng điệu, bước đi, lời nói, váy đầm Pháp hay tà áo Việt trang nhã sắc màu. Đôi mắt buồn lặng lẽ giấu bão lửa tâm hổn. Khoảnh khắc bà đến chùa cầu nguyện, im lặng nghe tiếng tụng kinh, gõ mõ của sư bà. Phút giây bà ôm bé sơ sinh của Camille và Jean-Baptiste vào lòng…

Catherine Deneuve đã khắc họa vẻ đẹp người đàn bà mang tâm hồn Việt- Pháp đi qua thế kỷ XX bạo tàn. Một vẻ đẹp Tâm hồn- Trí tuệ đàn bà, mãi mãi làm rung động trái tim loài người.

Cách mạng Pháp, và người Việt chống thực dân Pháp

Phim Đông Dương dẫn khán giả suy ngẫm về ảnh hưởng Cách mạng Pháp với cuộc cách mạng người Việt Nam chống thực dân Pháp, đến chiến thắng Điện Biên Phủ.

Cách mạng Pháp (1789 - 1799) là một sự kiện quan trọng trong lịch sử nước Pháp, diễn ra từ năm 1789 đến 1799 . Lực lượng Dân chủCộng hòa đã lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế. Cuộc cách mạng này, đã kết thúc chế độ vua chúa, độc quyền cai trị trong xã hội Pháp. Nó đề cao sức mạnh của nhân dân, biến họ từ thần dân thành công dân. Cách mạng Pháp Ảnh hưởng đến toàn nhân loại.

Ảnh hưởng tư tưởng Tự Do- Bình đẳng, Dân chủ, Nhân quyền của người Pháp do Cách mạng Pháp mang lại, lan tới các xứ Ái Nhĩ Lan, Ba Lan, Hà Lan, Ý và nhiều miền đất khác. Nước Pháp là trung tâm của các phong trào trí thức trong thế kỷ 18.

Phần lớn các tác phẩm Văn hóa, Nghệ thuật và Chính trị đều được viết bằng tiếng Pháp, được các nhà trí thức thuộc nhiều quốc gia tìm đọc. Các ý tưởng, sáng kiến, phát minh của người Pháp được các dân tộc khác trên thế giới học hỏi và thực hiện.

Khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam. Họ dùng sức mạnh Quyền/ Tiền, bạo lực, đè nén, bóc lột, cưỡng bức, dày đạp con người Việt Nam đến cùng cực, để cai trị nước Việt Nam. Họ đã quên rằng cuộc Cách mạng Pháp bùng nổ. Lật đổ chế độ cũ, thay bằng một "xã hội mới" rung chuyển cả châu Âu. Là một khuôn mẫu cho các phong trào cách mạng sau này trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Họ quên rằng, cùng đi với họ đến Việt Nam, có tầng tầng, lớp lớp những người Pháp, mang theo Tinh thần Cách mạng Pháp, tặng người dân Việt Nam. Để từ đó, những trí thức Việt Nam “Tây học” cùng nhân dân Việt Nam chống lại thực dân Pháp xâm lược, biến người dân Việt Nam thành nô lệ.

Họ quên rằng người Việt Nam ngàn năm Bắc thuộc, vẫn luôn tìm mọi cách, thoát ra. Sức sống mãnh liệt đó của dân tộc Việt, đã thành dòng chảy Tâm linh Việt, xuyên thời gian, không gian, tràn hùng khí Sông Núi Nước Nam.

Họ quên rằng loài người không chấp nhận sống trong chế độ bóc lột, đè nén, áp bức, cướp đoạt Quyền được Sống, được Yêu của con người.

Đạo diễn Régis Wargnier qua bộ phim Đông Dương đã chứng minh điều này qua câu chuyện Tình bi tráng Pháp- Việt.

Hôm nay tại Hà Nội, tôi đang viết những dòng chữ này, nhận được tin Tổng thống Mỹ, Barack Obama đến thăm Việt Nam từ ngày 22 đến 25- 5- 2016. Chuyến thăm như một biểu tượng để nói với nhân loại, hãy bàn cách cùng nhau chung sống trong Hòa Bình.

Đó là minh chứng mạnh mẽ nhất cho thấy, nhân loại ngày nay, không thể lặp lại cảnh nước lớn xâm lược nước nhỏ. Những cuộc xung đột cá lớn nuốt cá bé sẽ phải chấm dứt, để thể trở thành bạn, đối tác, Bình đẳng- Nhân Quyền- Dân chủ- Tự Do- Bác ái, và làm việc cùng nhau, vì sự sống chung của hành tinh.

Ánh Sáng Tâm hổn Văn hóa Pháp- Việt

Cùng với chiến thắng Điện Biên Phủ. Người Việt Nam đã gặt hái những mùa hoa thơm, trái ngọt của Tinh hoa Văn hóa Pháp, Tâm hồn Pháp, Văn minh Pháp, Thủ đô Ánh Sáng Paris… giao thoa cùng Tâm hồn Việt, Văn minh lúa nước sông Hồng.

Cuộc giao thoa rực rỡ Việt- Pháp này, đang được tiếp tục khai mở và phát triển. Dù những ngôi biệt thự rơi từng tiếng dương cầm của Pháp đã mất. Dù Hà Nội không còn Khu phố Pháp. Thì trong từng con người Việt, tâm hồn Việt vang âm Quốc Ngữ, Tiếng Việt, Tiếng Pháp, thơ Lamartine, Baudelaire, Virto Hugo…

Tiếng Việt trở lại, đẫm hồn Tự Lực Văn Đoàn, âm vang Thơ Mới, họa 36 giọng dân ca, cùng với Báo chí hiện đại, mở tưng bừng internet…

Văn học- Nghệ thuật Việt Nam hiện đại, nhịp điệu, ngôn ngữ, hình tượng, biến thiên kỳ ảo. Kết nối Năng lượng Vũ trụ và Hào quang Tâm linh Việt. Khó có ai có thể luận bàn lý thuyết.

Đi Tìm Thời Gian Đã Mất

Tiếng chuông đồng hồ ODO ngân rung nhè nhẹ trong phòng nhỏ của tôi và phòng ở của gia đình các con tôi, nhắc chúng tôi và bầu bạn Đi Tìm Thời Gian Đã Mất.

Vẫn còn đây!

Nhà hát Lớn Hà Nội ngân nga tiếng chuông của chàng Quadimodo. Làng tôi không còn xanh bóng tre. Còn tiếng chuông nhà thờ, sớm chiều rung rung sóng lúa vàng, xanh.

Phố cổ không còn. Còn tranh Bùi Xuân Phái. Và Tác phẩm Chợ Gạo Bên Sông Hồng của họa sĩ Nam Sơn trong Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia Paris.

Cầu Long Biên gẫy nhịp. Vẫn tung bay câu hát qua cầu, kể chuyện người Pháp và người Việt từng sống trong Chiến tranh và Tình yêu tại nơi Mẹ Sông Hồng nhẫn nại, quằn quại đổ phù sa, đời nối đời, nuôi cánh đồng lúa nước Bắc Bộ, cứu đói biết bao người dân lành.

Trí thức Việt Nam bay lên giữa đêm trường Nho giáo

Theo nhà nghiên cứu Hữu Ngọc, trong cuộc giao thoa Văn hóa Pháp- Việt, việc hiện đại hoá trí thức Việt Nam trải ra nhiều thế hệ.

Mở đầu là Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng… thạo chữ Hán và Quốc Ngữ.

Thế hệ thứ hai là những người sinh những năm 80, 90 thế kỷ XIX, ít viết chữ Hán hơn, viết chữ Quốc Ngữ và biết tiếng Pháp thành thạo như Nguyễn Văn Vĩnh, Dương Quảng Hàm, Nguyễn Văn Tố, hoạ sĩ Nam Sơn… Họ đều chịu ảnh hưởng đạo lý Nho học, nhưng tiên phong mở đường tiếp cận văn hoá Đông Tây. Đổi mới đất nước, con người Việt Nam. Bay lên giữa đêm trường Nho giáo.

Thế hệ thứ ba là những người sinh ra những năm đầu thế kỷ XX, khi chữ Hán không còn được dạy trong nhà trường. Chữ Quốc Ngữ thay thế. Họ du học tại nước Pháp, và các trường học do Pháp mở tại Việt Nam, học Quốc Ngữ và Tiếng Pháp. Họ tiếp cận tư tưởng Tự do, Dân chủ, Bình đẳng, Bác ái nhanh như gió.

Điều này lý giải vì sao, những người trí thức du học Pháp (trong đó có cha tôi) rời Paris- Thủ đô Ánh Sáng, trở về Đất Mẹ Việt Nam, chống thực dân Pháp.

Tâm hồn giao thoa Việt- Pháp Bây giờ và ở đây

Bây giờ và ở đây! Ánh Sáng Tâm hồn giao thoa Văn hóa Pháp- Việt thơm hương đây đó.

Trong Ngôi nhà Nghệ Thuật của Nguyễn Nga tại Hà Nội. Bà từ Paris trở về, cất tiếng nói giữ lại cây cầu Long Biên, ghi nhớ lịch sử Pháp- Việt, để lại nỗi ám ảnh cho bao thế hệ người Việt và người Pháp.

Ánh Sáng Tâm hồn giao thoa Văn hóa Pháp- Việt lấp lánh trên Website Việt Văn Mới, do nhà Văn, dịch giả Từ Vũ ở Pháp sáng lập, tại Pháp, đang cùng chúng tôi Đi Tìm Tổ Tiên Việt. Phát Huy Truyền Thống Văn Hóa Việt Nam.

Tại Hà Nội, những năm qua, chúng tôi may mắn được Frederic Labarthe là người Pháp, dạy những bài tập Tinh thần và tiếp nhận năng lượng Vũ trụ, nhằm nâng cao sức khỏe, quản lý stress, làm cho Tâm trí được bình thản, Trí tuệ đạt tới sự sáng suốt.

Frederic đã ân tình truyền cho người Việt Nam, hiểu rõ mối liên quan giữa Tinh thần và Vật chất, giữa Tâm trí và cơ thể, tác động qua lại, giữa Thế giới Tâm linh với Thế giới Vật chất… để tự khám phá và quản lý bản thân, tạo dựng lòng tự tin, biết ta là ai, ta muốn gì, thể hiện được phẩm chất tích cực vốn có của mình.

Tôi không bao giờ quên. Những buổi chiều du dương năm 2004. Trong ngôi biệt thự Pháp nhỏ xinh trên phố Thể

Giao, Hà Nội. Chúng tôi cùng Frederic và sinh viên hát Ngôi sao Tình yêu nhẹ nhàng tiếng guitar của bạn Quỳnh, bên những bông hồng trắng thơm, đất Nghi Tàm, Hà Nội dâng Người Cha Ánh Sáng:


Tình yêu ở đâu bỗng sáng bừng không gian

Dào dạt mênh mang chẳng bến bờ

Như một vì sao mơ bên trời lung linh

Như vầng trăng rơi miên man ánh vàng

Như rạng hồng tỏa nắng rung rinh

Như ngàn hoa dâng hương sắc nhiệm màu

Nâng mặt đất ngỡ ngàng thức dậy

Trái tim yêu thánh thiện ngọt ngào

Ngân nga cung đàn dịu dàng Ngôi sao Tình yêu

Hát lên giai điệu vĩnh hằng Ngôi sao tình yêu.


(Thơ Mai Thục)



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 29.5.2016.

trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004