Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Tranh của nữ họa sĩ Thanh Trí (HoaKỳ)
Qúy vị đang nghe Bilitis









NGẨN NGƠ DẢI YẾM EM ĐEO











    Y ếm là một loại nội y của phụ nữ ta thời xưa. Khi đến tuổi dậy thì, các cô gái bắt đầu biết thẹn thùng và muốn che kín bộ ngực tròn căng của mình dưới dải yếm. Đó chỉ là một tấm vải hình thoi hoặc hình vuông có kết dây để quàng qua cổ và buộc ngang lưng. Rồi họ còn mặc áo tứ thân bên ngoài cho thêm phần kín đáo. Nhưng cái dải yếm đào cứ như một loại bùa mê làm ngẩn ngơ, say đắm biết bao người. Nét đẹp vừa kín vừa hở, vừa đằm thắm vừa gợi cảm ấy đã trở thành hình tượng độc đáo trong thơ ca Việt Nam.

Đàn ông đóng khố đuôi lươn

Đàn bà mặc yếm hở lườn mới xinh


Yếm được chăm chút để vừa che nhũ hoa vừa là vật trang điểm cho các cô các bà thêm duyên dáng:


Nhác trông cái yếm cũng xinh

Khen ai khéo dệt ra hình hoa mai

Khen người khâu yếm cũng tài

Cổ thêu con nhạn có hai đường viền.


Hay là:


Cổ thì em ngã màu hiên

Thắt lưng mùi huyền, dải yếm cũng xinh

Khen ai khâu yếm cho mình

Đường lên đường xuống ra hình lưng ong

Yếm này em ngã màu hồng

Yếm này nhuộm mất mấy công hỡ nàng?

Khi xưa lụa hãy còn vàng

Khen ai khéo nhuộm cho nàng, nàng ơi!


Yếm còn là cái cớ để các chàng trai vin vào đó trêu ghẹo gái xuân thì:


Con cò lặn lội bờ ao

Phất phơ hai dải yếm đào gió bay


Và:


Ba thương má lúm đồng tiền

Bốn thương răng lánh hạt huyền kém thua

Năm thương cổ yếm đeo bùa…


Màu sắc của yếm cũng gợi cho đấng mày râu những cảm xúc khác nhau:


Cô kia yếm trắng lóa lòa

Lại đây đập đất trồng cà với anh!

Bao giờ cà chín cà xanh

Anh cho một quả để dành mớm cơm!


Qua câu ca dao trên chúng ta nhận ra yếm trắng hoặc yếm nâu là một loại thông dụng mà các nàng mặc khi đi làm đồng hay công việc nhà. Còn khi dự hội hè thì mặc yếm màu sắc rực rỡ hơn.


Hỡi cô áo trắng yếm hồng

Đi trong đám hội có chồng hay chưa?


Hay là:


Hỡi cô yếm thắm răng đen

Muốn lên mạn ngược ngồi thuyền cùng anh!


Có anh chàng lại xem dải yếm có một sức mạnh kinh hồn:


Thuyền anh đã cạn lại đầy

Mượn đôi dãi yếm làm dây kéo thuyền.


Có anh lại tinh nghịch rằng:


Ước gì dải yếm em to

Để em buộc lấy mũi đò kéo lên

Ước gì dải yếm em bền

Để em buộc lấy kéo lên trên bờ.


Và có những lời chòng ghẹo …vô duyên:


Hỡi cô mặc yếm hoa tằm

Chồng cô đi lính cô nằm với ai?


Khi nàng ôm cầm sang thuyền khác, chàng liền….đòi yếm:


Hoa cúc vàng nở ra hoa cúc tím

Cô có chồng rồi cô trả yếm cho tôi.


Cô gái cũng không vừa:


Hoa cúc vàng nở ra hoa cúc xanh

Yếm tôi tôi mặc , yếm gì anh anh đòi!


Thậm chí khi đi chùa, cái yếm cũng khiến cho bao người hồn xiêu phách lạc, họ ví von lãng mạn vô cùng:


Chùa này chẳng có bụt ru

Mà đem chuông khánh treo chùa hồ sen?

Thấy cô yếm đỏ răng đen

Nam mô di phật lại quên mất chùa!


Các sư cũng không yên với cái yếm:


Ba cô đội gạo lên chùa

Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư

Sư về sư ốm tương tư…


Cái yếm bé thế nhưng đối với các chàng trai thì ấm áp còn hơn chăn bông:


Đêm nằm đắp chục chiếc chăn

Làm sao sánh được ấm bằng yếm em


Đúng là chỉ có tình yêu mới khiến cho chàng thả sức tưởng tượng”


Trời mưa trời gió kìn kìn

Đắp đôi dải yếm hơn nghìn chăn bông


Và tuyệt diệu nhất là chàng mơ tưởng biến thành dải yếm để mãi mãi được quấn lấy, ôm ấp người yêu:


Kiếp sau đừng hóa ra người

Hóa ra dải yếm buộc người tình nhân


Ngày nay, cái yếm tuy không còn phổ biến nhưng mỗi khi thấp thoáng “cái dãi yếm đào” trong các hội thi hay biểu diễn văn nghệ, lòng người lại rộn lên cảm xúc nhớ về một thời rất xa và rất duyên !



VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004