Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





GIÀN BẦU NẬM





G iàn bầu nậm nhà tôi là một công trình nghệ thuật của cha tôi, khung giàn được làm từ tre cán cuốc ngâm bùn nên rất bền. Mép giàn là sợi mây sáp già, to cỡ cổ tay, uốn lượn theo kiểu dợn sóng, là nơi dây bầu nằm sóng soãi trên đó nở nhụy khai hoa. Phía dưới giàn kê một bộ bàn ghế đá, là nơi mà trưa trưa, xế xế chị em tôi ngồi học hay làm bài.

Bầu nậm xuất xứ từ vùng cao, quả nhỏ có thắt eo ở giữa, khi già người ta móc bỏ ruột đem phơi khô dùng đựng nước, đựng rượu hay thức ăn lỏng như cháo. Cha tôi xin được giống này khi ông có dịp lên đó. Cả làng tôi, chỉ duy nhất nhà tôi có giàn bầu nậm. Cha bảo nó chẳng có giá trị gì lớn, ăn cũng không ngon mấy, không ngọt bằng bầu thước ở miền xuôi nhưng không ai có thì thành quý khiến người ta không tiếc lời trầm trồ, khen ngợi.

Hoa bầu có năm cánh màu trắng sáng, mỏng mịn, dính nhau ở phần ống và nếu là hoa cái thì dính vào bầu noãn từ đó vươn lên những vòi nhụy màu vàng. Noãn hoa màu xanh lợt có hình trái bầu bé tẹo, nhiều lông tơ mịn bao quanh. Cuống hoa dài, chắc khỏe. Hoa bầu nở thu hút nhiều ong ruồi, đó là những chú lính thợ hiền từ, siêng năng với công việc duy nhất là tìm mật về nuôi ong chúa và ấu trùng. Nhờ chúng, nhờ những sợi lông tơ mảnh dẻ sau đuôi chúng mà phấn hoa đực bám vào đó đi khắp nơi. Để rồi khi chạm vào lớp màng nhầy trên nhụy hoa cái thì không thể rứt ra được nữa, đành ở rể nhà người, hoa đã được thụ phấn. Bướm và gió cũng góp phần làm công việc này.

Hạt giống, cha tôi chẳng cho ai bao giờ. Cha bảo thích thì tới ngắm, muốn ăn thì cha biếu còn hạt giống thì vui lòng lượng thứ. Trái bầu mà cha để giống cũng khó mà hái trộm được, trái được bọc trong rọ sắt neo chắc chắn trên giàn. Vả lại đâu phải năm nào cũng để giống, một trái giống có biết bao nhiêu là hạt, chỉ sợ để lâu quá hạt sẽ không nảy mầm nên ba, bốn năm cha tôi mới để giống một trái, khi đó chị em tôi được dịp ăn hạt bầu cũ rang giòn.

Ở quê tình bạn thắm thiết vô cùng, bởi dân cư thưa thớt có được người học cùng lớp với mình để đi về thì còn gì sung sướng bằng. Khi qua cầu tre lắt lẻo, lúc lội suối băng đồng, có bạn đồng hành thì bao giờ cũng an tâm hơn. Quen nhau từ cấp một tới nay, sáu bảy năm rồi chứ chẳng ít, tôi và Nhàn chưa hề giận nhau, có gì cũng san sẻ cho nhau duy chỉ một điều mà tôi chưa làm Nhàn hài lòng là hạt giống bầu nậm. Biết bao lần Nhàn xin tôi vài hạt giống này vì bố Nhàn rất thích trồng chúng, nhưng tôi biết lấy đâu ra. Lần lữa mãi đến mấy năm sau, khi cha tôi trút trong ống tre ra lưng bát hạt giống bầu nậm bảo chị em tôi rang lên mà ăn thì tôi chợt nhớ đến Nhàn. Tôi trộm vài hạt giấu đi.

Nửa năm sau thì giàn bầu nậm bên nhà Nhàn cũng đã trĩu trái. Nghe tin, cha tôi đến xem rồi ra về với vẻ ưu tư. Cha không nói gì, nhưng trong thâm tâm cha biết chính tôi chứ không ai khác đã cho Nhàn hạt giống bầu này. Như sợ cha buồn lâu, tôi đành thú thật với cha là mình đã trộm hạt giống khi cha bảo đem rang, cho bạn. Cha bảo cha biết rồi, nếu tôi xin sớm thì nhà Nhàn cũng đã có giàn bầu nậm từ lâu. Giữa tình cảm bạn bè thiêng liêng và vật chất tầm thường thì người ta luôn chọn tình bạn và hy sinh vật chất. Cha cũng kể cho tôi nghe, đó không phải là loại bầu nậm bình thường mà nhiều nơi có. Quả cũng thắt eo, cũng giống hồ lô của ông tiên nhưng màu da thì trơn tru không có sọc như giống bầu nậm của cha. Đó là giống bầu nậm có sọc màu xanh đậm hơn màu da của quả một chút. Khi để khô sọc này ngả sang màu nâu nổi bật trên nền da màu vàng vàng, trông rất ấn tượng. Cha còn bảo, chỉ có già làng K’Sor ở buôn Ré dưới chân núi Ngọc Linh mới có giống này và cha là người duy nhất được ông biếu cho năm hạt giống.

Bây giờ cha mẹ tôi không còn, tôi cũng đã xa quê. Căn nhà của cha mẹ tôi trao lại cho người em út và giàn bầu nậm vẫn còn mướt xanh. Nhớ cha mẹ, tôi đem hai quả bầu nậm khô về chưng trong tủ kính nhà mình, quả nào cũng đầy hạt do em út tôi lâu lâu gửi đến. Tôi bắc một bóng đèn lép màu vàng phía bên trên hai quả bầu ấy, để sưởi ấm. Tôi liên tưởng đến cha mẹ mình.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ ĐàLạt ngày 30.10.2015.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004