Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




LÃO THOAN






Chương 4

Bố Cứ Yên Tâm



Cô Sinh sang chợ Hạ bán hàng xén.Nàng là con gái ông đồ Khuếch làng Đông.Một thiếu nữ sinh đẹp nết na.Từ khi sang chợ Hạ bán hàng,cô hàng xén ấy đã được nhiều chàng trai để ý.Trong số đó có Đỗ Văn Tùng Anh là dân kẻ Noi.Chàng mồ côi cha mẹ từ nhỏ lớn lên đi làm thương nái cho một chủ bè buôn hàng mạn ngược về xuôi.  Nào củ nâu để nhuộm vải. Nào áo tơi ,nứa ,vầu, lá cọ …về đổ hàng ở bến sông làng Hạ.Một vài phiên bán hết hàng  chàng lại theo bè ngược Yên Bái.Chàng trai ngoài hai mươi tuổi ấy có thân hình tầm thước,khuôn mặt chữ điền,mắt xếch,da nâu ,ngực nở múi,cơ bắp cuồn cuộn ,phong thái rất đàn ông .

      Mỗi lần  bè neo lại ở bến sông làng Hạ để bán hàng , anh Tùng lại được ông chủ bè  cho lên chợ Hạ ăn cơm hàng  hay dạo chơi mua vài thứ đồ dùng cần thiết khi thì mua cái áo ,khi thì mua cái  khăn mùi soi ,gói thuốc lào .

      Trong những lần như thế ,Đỗ văn Tùng đã lọt mắt xanh  một cô nàng yếm thắm .Đó là cô hàng xén Lê Thị Sinh.  Hai người đã phải  lòng nhau từ lúc nào không hay.Kẻ Noi và làng Đông tuy khác tổng nhung  khoảng cách không xa.Trong một lần về làng Đông ra mắt cha mẹ người yêu,Ông bà Đồ Khuếch  thấy chàng rể tương lai lành hiền cũng ưng thuận .

   Thế là đôi uyên ương đã nên vợ nên chồng.Họ mua đất làm nhà ở chợ Hạ để tiện buôn bán .Khi ngược Yên Bái, khi về xuôi Đỗ Văn Tùng như chim có tổ .Từ chợ Hạ về làng Đông hay về Kẻ Noi đều thuận tiện.

     Làng Hạ là đất đãi ngoại.Ai đến ngụ cư lập nghiệp đều làm ăn thuận lợi phát đạt …

     Năm tháng qua đi đến bảy thập kỷ sau Đỗ Văn Tùng đã trở thành ông tổ của một dòng họ mới. Đỗ Thị Vân là con gái ông Đỗ Văn Tài cháu đời thứ năm của cụ tổ họ Đỗ ấy .Ông bà Tài rất yêu quý con gái .Cô Vân nết na thu vén chăm chỉ từ bé  .Nhưng vì nhan sắc có kém nên muộn chồng. Hoàng Văn Thông nghe theo lời cha là Hoàng Văn Quýnh  đã bằng lòng lấy Vân làm vợ ,mặc dù cô Vân hơn chồng những bảy tuổi.Bấy giờ cuộc kháng chiến chống Pháp đã được sáu năm .Ông Quýnh đi dân công hỏa tuyến .Ông lại đông viên con thứ hai  là Hoàng Văn Tiến đi bộ đội.Tiến nhập ngũ rồi theo đoàn hành quân lên Tây Bắc tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ .Trong chiến dịch lịch sử này  anh đã hy sinh trên cánh đồng Mường Thanh.Hoàng Văn Tiến ngã xuống trước ngày hòa bình lập lại ở Đông Dương 1954 .Ít lâu sau ông Quýnh cũng quy tiên,hai tháng sau bà cũng qua đời vì bệnh nan y .

    Vợ chồng Thông bấy giờ đã sinh ba lần  nhưng chỉ nuôi được một con trai đặt tên là Hoàng Văn Thoan  .

      Khi giảm tô cải cách đến làng Hạ ,ông Hoàng văn Thông có em trai là liệt sĩ lại thành phần cố nông,cốt cán là nòng cốt của cách mạng .Ông được kết nạp vào Đảng ,được cử là bí thư chi bộ làm trưởng thôn .Nhà ông Thông là cơ sở của đội cải cách ruộng đất .Những cuộc đấu tố địa chủ diễn ra ở làng Hạ  thật ồn ào .Những nhà nghèo vùng lên ,địa chủ phú nông  bị vạch mặt ,bị tịch thu tài sản .Tòa án nhân dân đặc biệt  được dựng lên ở chợ Hạ.Chánh án thẩm phán là những cố nông cốt cán ngồi xử án .Địa chủ cường hào là những lý trưởng ,chánh tổng ,những nhà giầu nhiều ruộng đất ,lắm trâu bò  bị trói gô ra trước tòa án bị đấu tố.Mỗi khi chủ khổ cốt cán  lên bục kể tội  địa chủ ,  quần chúng  bên dưới lại vang lên tiếng hô mạnh mẽ  :

-Đả đảo địa chủ ngoan cố !  Khí thế  sôi sục áp đảo làm cho kẻ bị đấu tố sợ hãi co rúm lại .Có những địa chủ cường hào  bị kết án tử hình  đem xử bắn ngay .Có địa chủ bị đưa đi cải tạo.Tài sản địa chủ như nhà cửa ,thóc gạo trâu bò ,ruộng đất bị tịch thu chia cho bần cố nông .Mỗi người nghèo ở làng Hạ trước đây  rúm ró nay được vùng lên,được làm cán bộ.Thời thế thay đổi  ,cách mạng đem quyền lợi cho công nông rồi 

   Cốt cán Hoàng Văn Thông cùng với hai cốt cán Lê Văn Tân,Vũ Văn Mão là những khổ chủ được chia dinh cơ của địa chủ  kiêm tư sản Vĩnh Thành. .Nguyễn Vĩnh Thành đã trốn chạy vào nam. Toàn bộ cơ nghiệp nhà Vĩnh Thành đã bị tịch thu chia cho nông dân. Ngoài ngôi nhà ngói cổ  5 gian xây từ thời Minh Mệnh được chia 3,còn có 6 sào vườn cũng được chia cho ba chủ mới .Ba nhà cố nông cùng ở một nhà đi đụng vào chạm. Tuy đã ngăn rồi nhưng xem ra vẫn bất tiện

      Trước hoàn cảnh ấy ông Thông mới nảy ra ý định mua hai phần kia của hai ông Tân và Mão .Ông bèn ra Hà Nội tìm đến nhà bà cô Hoàng Thị Tươi là chị ruột của bố.  Chú rể Nghiêm Xuân Toản đã già trán có nhiều nếp nhăn đầu hói tóc bạc trắng. Bà cô Hoàng Thị Tươi đã sang tuổi thất thập cổ lai hy nhưng còn tinh tường. Ông bà rất mừng khi gặp cháu.Ông bà cho biết gia cảnh nhà bà đã sa sút. Thành phố lại qua đợt  cải tạo tư sản. Ông bà là nhà giáo  nhưng cũng bị ảnh hưởng.Tuy vậy khi nghe cháu trình bày ông bà vẫn giúp cháu được một số tiền.Trước khi Thông về bà dặn” Đây là thời cơ cháu cố mà mua được cả dinh cơ này.Sản nghiệp nhà Vĩnh Thành ngày xưa là nhất làng Hạ đấy.Con trai cả nhà Vĩnh Thành là bác sĩ  khi vào nam đã đã sang Pháp tu nghiệp rồi .Con mua được là tốt “.Ông Thông lại đến phố Lò Rèn.Bấy giờ bà Hoàng Ngân đã từ Nam Định di cư ra Hà Nội.Chú rể Trần Duy đạp xích lô còn cô Ngân bán hàng trầu vỏ ở chợ Châu Long. Tuy buôn bán nhỏ nhưng hai vợ chồng bà cô vẫn cho cháu  được hai đồng cân vàng.

      Bí thư Hoàng Văn Thông trở về làng Hạ trong niềm vui.Ông nói ý định với vợ ,bà Vân tủm tỉm cười gật đầu,trong bụng nghĩ mình có người chồng mưu lược .Thế là ông bèn mời hai ông hàng xóm sang nhà xơi nước,xơi quà Hà Nội .Ông Tân ông Mão hấp tấp sang ngay .Là cốt cán tin cậy của phong trào,ông Tân cởi trần trùng trục,cánh tay bên trái hằn hai vết sẹo chủng đậu như hai hạt mít,còn ông Mão mặc cái áo nâu bạc phếch hôi xì để phanh ngực.Ông xách theo cả cái điếu cày.Bà Vân xăng xái đem  ấm nước vối đến.Khi các ông đã yên vị ngồi trên phản  ông Thông mới rót nước vối ra ba cái bát sành và mở gói kẹo vừng ra mời hai ông :- xin mời hai chú xơi quà Hà nội ? Ông vào đề khéo  léo .Ông phân tích con người ta sống mỗi người mỗi nhà , chết mỗi người mỗi mồ,chứ không ai chung chạ được.Vợ ông cũng ủng hộ những suy nghĩ của chồng.Ông bà   ngỏ ý muốn được hai ông nhượng lại cả  nhà đất ở cho .Ông sẽ trả tiền hậu hĩnh để hai ông chi tiêu và mua đất ở nơi khác .Nghe ông Thông nói ,ông nọ nhìn ông kia còn ngập ngừng chưa lên tiếng .Thực tình cả hai người chỉ là đảng viên thường còn ông Thông là bí thư ,là trưởng thôn,là lãnh đạo có người nể ,kẻ vì .Thật là khó nghĩ đây ? Hai người đều nhăn trán đắn đo .Người nọ nhìn người kia thăm dò . Giữa lúc khan tiền ,thực tình họ đều chỉ quen ăn sẵn bán mòn .Tài sản kếch sù tự dưng mà có coi như của bắt được .Ngẫm nghĩ một lúc lâu hai ông thấy vợ chồng ông Thông nói phải.

-Vâng thì em bán  nhà và đất này cho bác đấy – Ông Tân nói .Ông Mão nói theo :

-Ừ thì em cũng nhượng cho hai bác để em mua nơi khác cũng được! Xem ra hai ông đều vui vẻ thuận tình.Ông Thông nở nụ cười phô ra hàm răng thưa ám khói ám khói thuốc lào vàng khè .

     Sẵn tiền vừa được hai bà cô cho ,ông Thông chi ngay cho hai người và gọi thằng Hoàng Văn Thoan viết giấy tờ hẳn hoi .Hai ông hàng xóm nhận tiền rồi ký vào văn tự .

        Thế là bí thư chi bộ Hoàng Văn Thông mua được của cả hai phần đất nhà của hai người hàng xóm ngon ơ .Cốt cán Hoàng Văn Thông đã làm chủ được cả cơ ngơi nhà ngói cây mít của địa chủ Vĩnh Thành.Số ông thật đỏ ! Hoàng Văn Thông bỗng chốc đổi đời  nhờ ơn Đảng chính phủ .

       Sau khi hai ông hàng xóm về  ông Thông ghé vào tai vợ nói nhỏ :-Bà thấy tôi có giỏi không  ?

-Ông thì giỏi rồi  ông bí thư ạ - Hai người cùng tủm tỉm cười .

 Trong gia cảnh mới ,ông lại nghĩ tới cha mẹ mình vất vả vì con mà không được hưởng gì ông thật buồn thương khôn xiết .

     Hôm làm chủ được cả cơ nghiệp của địa chủ Vĩnh Thành ông làm mâm cơm cúng cha mẹ .Trong hương đăng khói tỏa ông bùi ngùi sót sa .Ông lẩm nhẩm đọc bài thơ của một thi sĩ mà ông thuộc :

        Thương cha / Cha đã đi rồi

        Thương mẹ / mẹ đã ra nơi đồng làng …

Cha mẹ đã khuất núi .Em trai thì hy sinh .Nghĩ tới tuổi trẻ của mình bỏ phí hoài để tuổi xuân trôi qua đi nhạt nhẽo vô vị ông hối hận lắm .Trong tộc phả có ghi  cụ Tổ người làng Đông sang làng Hạ làm gia sư lập họ.Dòng dõi họ Hoàng nhà mình cũng nhiều đời học hành đỗ đạt như thế mà con cháu thời nay không kế nghiệp được thật là đáng trách ? Ông bèn gọi con trai Hoàng Văn Thoan đến trước bàn thờ tổ tiên ,ông giảng giải đủ điều hay lẽ phải .

      Ông khuyên con trai phải học hành .Ông nói : Sau này tiến lên chủ nghĩa xã hội nông trang mở ra  không có văn hóa không làm được đâu con trai ạ .Chỉ có học hành giỏi giang mới mở mày mở mặt con ơi .Nhân bất học bất chi lý con ạ  .

     Nghĩ gần nghĩ xa  ông lại chợt nghĩ đến cảnh cha già con cọc là khổ .Ông khuyên con phải lấy vợ sớm  để có người làm  và sinh con nối dõi .Có lấy vợ sớm  mình mới rảnh rang mà phấn đấu vươn lên .- Thời nào cũng vậy có chức ,có quyền mới sung sướng ,mới có kẻ nể người vì .Chứ mốc kheo thì ai để ý ? Dân ngu khu đen bị coi như cỏ rác  !  Ông nói sôi nổi .Thoan chỉ biết vâng lời .Ông lại trầm ngâm :

-Nhà mình hiện nay đang là thành phần cơ bản  cố nông là đối tượng đang được Đảng bồi dưỡng ,

 Sau đó ông kết nạp con trai vào Đoàn rồi thành lập chi đoàn thanh niên mà nòng cốt là con cái bần cố nông . Với danh nghĩa bí thư chi bộ  ông gợi ý đề cử Hoàng Văn Thoan làm bí thư chi đoàn làng Hạ .

      Theo gương bố Thoan hăng hái công tác,Chi đoàn thanh niên làng Hạ luôn dẫn đầu cả xã . .Trên cơ sở ấy ông kết nạp con vào Đảng .Khi Thoan tròn 20 tuổi ông dứt khoát khuyên con lấy vợ .Thoan nhoẻn cười “ Con xin vâng theo lời bố mẹ 

     Thấy con trai Hoàng Văn Thoan bằng lòng .Ông bà mới hỏi vợ cho con là Vũ Thị Cải  con nhà Bần cố nông  thành phần cơ bản . Vũ Thị Cải 23 tuổi mà Thoan mới có 20 .Vị chi gái hơn trai những 3 tuổi .Cô Cải xinh đẹp  nhiều chàng trai nhòm ngó  nhưng đều là con địa chủ ,phú nông thành phần đối kháng của cách mạng.Chỉ có con trai ông là xứng đáng.Thời thế đã cho con trai ông làm chủ một bông hoa  thơm .

     Một hôm ông Thông lại nói với Thoan những điều đã nói :

-Trong gia phả họ Hoàng có ghi : Cụ Tổ họ Hoàng làng Hạ này là thầy đồ  dòng dõi trâm anh.Nhưng chẳng may  đến đời cụ nhà mình  bị hỏa hoạn nên bị sa sút ,nay cành nhà mình đã hồi phục rồi .Nên thợ nên thầy vì có học ,Con phải vươn lên thôi  .Muốn thành đạt phải có văn hóa  ,Nhà mình hiện nay lại thành phần cơ bản .Bố con mình đều là đảng viên nhà mình về chính trị mạnh lắm .Bây giờ là thời của nhà mình phải đón lấy mà vươn lên thôi .

-Vâng ạ - Thoan đáp nét mặt thật tươi .Thoan ngẫm bố mình nói phải .Con người khôn ngoan là con người phải nhanh nhạy đón lấy thời cơ.Khi địa phương xây dựng hợp tác xã nông nghiệp ông Thông được cử giữ chức chủ nhiệm khóa đầu. Thoan nhiệt tình ủng hộ bố ,Cậu vận động cả chi đoàn làng Hạ ủng hộ bí thư kiêm chủ nhiệm .Cậu chỉ đạo đoàn viên hăng hái đi vận động bà con vào hợp tác xã .Rất nhiều cậu chữ đẹp trong chi đoàn tham gia đi viết khẩu hiệu ở sân đình ở những tường ngõ xóm  .Trong làng Hạ đâu đâu cũng nổi lên những khẩu hiệu viết bằng vôi  :

      Hợp tác xã là nhà ,xã viên là chủ

      Cấy dầy đầy thóc ,cấy thưa cóc được ăn …

Phong trào làng Hạ đang lên .Bố  con anh  Thoan đi đâu cũng được người ta chào đón .Nhà ông chủ nhiêm lúc nào cũng có kẻ ra người vào thật tấp nập .Làm quan dù chỉ ở làng ,xã  thôi cũng có kẻ nể người vì chẳng thế nhiều người nhòm ngó được chức ấy. Ngày xưa lo được chức chánh tổng,lý trưởng  hay cậu ấm ,ông nhiêu  để được gọi là ông cựu được ngồi chiếu trên  phải mất cả cơ nghiệp ,chứ ngày nay chẳng mất gì.Chỉ mất nước dãi thôi  .Thời thế đã thay đổi hẳn  .Người nghèo đã được cầm quyền ,địa chủ ,phú nông bị xuống bùn đen .

         Thường thì con người ta khi số đã đỏ thì vừa được cái này chưa hết mừng  ,lại được cái khác .Ước gì đước nấy  .Ông Thông chợt nghĩ cứ cái đà này bố con ông sẽ phất to ,nắm quyền ở làng rồi lên nắm quyền ở xã .Ông lại nghĩ tuổi trẻ phải tiến xa hơn ,phải bay nhảy lên huyện ,lên tỉnh .Ông động viên con trai  Thoan phải cố học để tiến xa hơn nữa .Ở địa phương ông sẽ mở rộng uy tín,ông kết nạp anh em ,con cháu trong họ Hoàng vào Đảng giao cho chức này chức kia để tạo vây cánh .ngẫm xem trời đã phù nhà ông .

     Thế rồi niềm vui lại đến nữa  rồi .Một hôm cấp trên đã cử cán bộ về làng Hạ chiêu sinh con em nhà bần ,cố nông đi học bổ túc công nông để đào tạo cán bộ . Ông Thông vui ra mặt ,ông tiếp đãi anh cán bộ  hậu hĩnh .Ông nghĩ đi học để làm cán bộ có mất  tiền đâu.Đảng ta lo cho cả rồi  .Ông nhà thơ nào đó đã chẳng viết  “ Những kẻ quê mùa nay biến thành trí thức /Tăm tối cần lao nay hóa những anh hùng    Đúng vậy thời đại đã thay đổi .Nhiều người mơ cũng không có dịp được đi học bổ túc công nông . Thằng Thoan nhà ông lại trong diện  ưu tiên thì nhất nó rồi .Ông Thoan liền ghi tên cho Hoàng Văn Thoan đi học đợt đầu .Thoan vui vẻ nhường ngay chức bí thư chi đoàn cho thằng cháu họ Hoàng Văn Hành để đi học.

      Hoàng Văn Thoan lên tỉnh học Bổ túc công nông Trung ương oai thật .Cùng đi đợt đầu có  cả con trai ông Tân và con trai ông Mão và hai cô con gái nhà cố nông khác trong thôn .Hôm tiễn con lên trường ông Thông cứ nắc nỏm

-Nhà mình đã đổi đời rồi .Đổi đời thật rồi con ơi .Con phải cố gắng  học giỏi thành đạt .Học giỏi mới làm lãnh đạo được đấy  ? Công việc gia đình đã có cái Cải  vợ con nó lo,  con không phải bận tâm làm gì .

 Trên gương mặt ông nở  nụ cười thật tươi . Thoan nói với bố :

    -Bố ạ ,bố cứ yên tâm ,con sẽ cố gắng  ,


... còn tiếp ...


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 20.3.2015.