Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới



Nhạc Sĩ Lê Thanh Bảo



Bộ Nhạc Khí Bách Việt




       Nhạc sĩ Lê Thanh Bảo, "ông từ" từ lâu , có công phục dựng và trông giữ Khâm Điện Thiên Văn mà ông gọi là “Cửa nhà Trời, Quản Trời” thời Lý. Ông nói: “Nhà Lý làm Kinh đô Thăng Long, có chín khúc Rồng. Khâm Điện Thiên Văn là miệng Rồng”.
    Chúng tôi đến thăm ông tại Khâm Điện Thiên Văn, nay chỉ còn một gian thờ nhỏ, nằm lọt giữa một ngõ hẻm phố Khâm Thiên, nhà dân cao mấy tầng san sát. May còn Khâm Điện Thiên Văn thấp bé, tràn một khoảng trời chiếu sáng con ngõ hẹp.
    Ông Bảo ốm mệt nên về mặt phố Khâm Thiên ở với con trai. Khâm Điện Thiên Văn đang sơn sửa lại. Ngôi điện thờ thời Lý chuyển nhà Lê gìn giữ khói nhang. Ông Bảo thuộc dòng họ Lê Lợi nên có phúc phận thờ ngôi Điện.
    Lê Thanh Bảo kể chuyện đời mình như hát nói.
    Bố ông là một đại trí thức Hà Nội thời Pháp cai trị. Tổng công trình sư Lê Thanh Phong, giàu sang và mở đường sắt Việt Nam. Thời thế biến thiên, những ngôi nhà của cha nơi phố Khâm Thiên đã chuyển người khác. Ông Bảo và các con chỉ còn lại căn gác hẹp. Bồn chục năm, ông Bảo lăn lóc trông Khâm Điện Thiên Văn, nằm chiếu ngủ dưới đất, tiếp khí Đất Trời.
    Lê Thanh Bảo theo đoàn quân Tây Tiến. Nhờ năng khiếu bẩm sinh, đàn hát dân ca ngọt ngào, được vào đoàn văn công.
    Những năm 1950 đôi bàn chân của ông rong ruổi khắp các bản làng vùng cao để hát. Những ngày sốt rét, ăn sắn, ngô, khoai, củ mài, với đồng bào, những bài hát, những tiếng nói, nhạc điệu của các nhạc cụ dân tộc đã thẩm thấu hồn ông. Để ông có thể hát, chơi các loại nhạc cụ, và nói nhiều tiếng dân tộc khác  nhau.
    Cả đời say mê âm nhạc Tổ Tiên Bách Việt, Lê Thanh Bảo đã sở hữu một kho báu nhạc khí dân tộc Việt. Khâm Điện Thiên Văn thờ tượng Ngọc Hoàng Thượng đế Kinh Dương Vương, Mẫu Thượng Ngàn (vợ Ngài), thờ Trần Hưng Đạo, thờ vua Lê. Khâm Điện Thiên Văn còn là một bảo tàng thu nhỏ, lưu giữ đầy đủ các báu vật, thể hiện sinh động đời sống văn hóa các dân tộc Việt Nam như: cồng, chiêng, nhị, sáo ôi, cung, nỏ, trống, phách nhịp… Linh thiêng hơn, ông đã sưu tầm, phục dựng, đúc lại thành công bộ Cồng chiêng Mường và Trống Đồng Việt cổ.
    Nhạc sĩ Lê Thanh Bảo biểu diễn được nhiều nhạc cụ dân tộc cổ, cồng chiêng, trống đồng đủ loại kích cỡ. Trong những ngày giỗ tổ Hùng Vương, đại lễ 1000 năm Thăng Long Hà Nội… người dân Việt gần gũi với hình ảnh của nhạc sỹ Lê Thanh Bảo, mình trần, tóc búi tó chỉ huy đoàn cồng chiêng Mường biểu diễn những âm vang trầm hùng. Những âm vang linh thiêng như vang dậy từ Đất Trời hồn thiêng sông núi.
    Ban tổ chức Chương trình tôn vinh Thương hiệu truyền thống và báu vật gia truyền nổi tiếng Việt Nam 2012 ghi nhận
    Nhạc sỹ Lê Thanh Bảo cho rằng cồng chiêng Mường là niềm kiêu hãnh của Lạc Việt bởi tính cổ xưa và độc đáo của nó. Mỗi nốt chiêng phát ra có hệ thống bồi âm tạo nên những dư vang, dư ảnh mà điều này không thể có ở piano, violon hay nhiều nhạc cụ khác. Âm thanh của cồng chiêng rất linh như âm vang từ ngàn xưa vọng về, khi tiếng chiêng vang lên ông cảm giác trong người mình có sự khác lạ, cảm thấy dường như có yếu tố tâm linh nào đó ở đây.
    Những kiến thức về âm nhạc dân tộc của nhạc sĩ Lê Thanh Bảo được người trong nghề đánh giá rất cao, nhất là những hiểu biết về âm nhạc của người Mường trong đó có chiêng Mường. Không chỉ là người có kiến thức sâu rộng, cảm thụ về âm nhạc dân gian truyền thống ông còn nghiên cứu rất sâu về nho, y, lý , số và luôn quan niệm sâu sắc rằng “ Dân có tuần, nước có vận”.
    Ngoài việc nghiên cứu, bảo tồn các nhạc cụ dân tộc ông cộng tác làm phim “ Nghệ thuật Ca Trù Việt Nam”, phim “Quan họ cổ” dự thi ở nước ngoài. Năm 1985 viện Nghiên cứu âm nhạc cử ông đi nghiên cứu phục hưng văn hóa Cồng chiêng Việt Nam gồm cồng chiêng Tây Nguyên và cồng chiêng miền Bắc tại Gia Lai- Kontum và Thanh Hóa để tham dự các cuộc giám định về nghệ thuật Cồng chiêng tổ chức tại Buôn Ma Thuật và Thanh Hóa. Dàn chiêng Ba Vì được giám định là dàn chiêng chuẩn mực nhất Việt Nam. Dàn chiêng Mường Ba Vì được sáng giá như vậy vì bố cục luật tổ chức âm thanh, định âm đúng như luật tổ chức âm thanh phức tạp của đàn piano và những dàn nhạc Châu âu. Lịch sử âm nhạc hàn lâm Châu âu là 300 năm còn dàn chiêng cổ Lạc Việt đã có từ 7000 năm trước cùng  với nền văn hóa Đồng thau thế giới. Bởi vậy dàn chiêng này đã trình tấu được những ca khúc truyền thống kể cả nhạc Châu Âu”.
    Hà Nội cuối tháng 3- 2014. Mưa gió lạnh. Tuổi tám mươi, đang ốm mệt, mà trò chuyện với chúng tôi, nhạc sĩ Lê Thanh Bảo nói sôi nổi, lưu loát, mạnh mẽ, như có một linh hồn nhập vào:
    - Mỗi chúng ta chỉ là Robot do Trời sinh ra. Bốn mươi năm nay tôi theo Phật. Về giữ đền, tôi cảm thấu được Tâm linh. Thần Thánh nhập. Tôi đi khắp nơi trên đất Việt và các nước khác, mang âm thanh giọng nói, tiếng hát, âm nhạc Việt, cảm hóa muôn người. Đoàn kết mọi con người đủ sắc tộc, màu da, tiếng nói khác nhau. Minh triết, Văn minh dân tộc Bách Việt mình hay lắm. Cao siêu lắm mà ta không biết, cứ sang Tây, học Tây. Học văn minh nhân loại hiện đại là đúng. Nhưng phải học Văn minh Tổ Tiên ta nữa thì mới đủ sức mạnh để lớn lên. Nghe âm thanh cồng chiêng, trống đồng, hội nhập lòng người nhất tâm, giặc khiếp vía kinh hoàng. Hỏi vũ khí nào thắng nổi sức mạnh âm thanh bộ nhạc khí dân tộc. Tôi gọi đó là bộ Khí Thần mà Tổ Tiên Bách Việt trao tặng cháu con mình để giữ nước, giữ nhà. Hai Bà Trưng đánh thắng giặc bằng âm thanh, cồng chiêng, Trống Đồng, bằng võ Nhất Nam của Bách Việt, thu được 65 thành từ Nam sông Dương Tử về. Quả là chiến công kỳ diệu. Đến nỗi Mã Viện uất, thu hết Trống Đồng mang về nước. Hắn còn nung Trống Đồng đúc ngựa. Đó là những con ngựa vô hồn.
    Tổ Tiên ta đã giấu Trống Đồng sâu trong lòng đất Mẹ Âu Cơ, dành tặng con cháu Việt thế kỷ XXI.
    Năm 1985. Ơn trên mách bảo, tôi đã tự tổ chức đúc được bộ cồng chiêng, và đúc trống đồng, âm vang như tiếng của Trời Đất Tổ Tiên ta đã đúc ngày xưa. Bộ Nhạc Khí Thần vô giá, linh thiêng đó, tôi đặt trong Khâm Điện Thiên Văn. Mỗi lần đi biểu diễn về, lại dâng vào Điện nhận linh khí.
    Nghe ông nói đúc lại bộ nhạc khí thần của Tổ Tiên Bách Việt thành công, chúng tôi phấn chấn. Tôi hỏi đúc ở đâu? Ông bảo: “Đúc tại Thanh Hóa. Mọi thông số về chất liệu, hoa văn, đường nét… chúng tôi đã ghi lại chuẩn, giao cho con cháu bí mật giữ bí truyền”.
    Tổ Tiên Bách Việt bất diệt. Tâm linh Bách Việt luôn tỏa hào quang dẫn dắt chúng ta. Không một báu vật Văn hóa nào của Tổ Tiên bị mất, cho dù giặc trong, ngoài luôn tim cách tàn hủy.
    Bản thân nhạc sĩ Lê Thanh Bảo là một kho báu sống sống động. Ông có thể nói rất sâu sắc, trí tuệ về tri thức âm nhạc, khí nhạc dân tộc một cách ngẫu hứng, tài hoa, ẩn chứa năng lượng Đất Trời, Tổ Tiên.
    Bác Nguyễn Mạnh Can hẹn khi nào ông Lê Thanh Bảo khỏe, sẽ tổ chức ghi âm, ghi hình những cuộc biểu diễn và nói chuyện của ông về Bộ Nhạc Khí Thần của Dân tộc. Trống Đồng, Cồng chiêng.
    Chúng tôi say mê tham dự cuộc nói chuyện của nhạc sĩ Lê Thanh Bảo tại Câu Lạc Bộ Văn hóa- Đại học Kinh Doanh & Công Nghệ Hà Nội cuối năm 2013. Ông đã hát, một câu ca chuyển thành bốn mươi giọng dân ca Bắc- Trung- Nam và các dân tộc Bách Việt. Ông nói:
    - Khi tôi hát lên trước bạn bè quốc tế, là niềm kiêu hãnh của dân tộc Bách Việt mười nghìn năm trước. Nhân loại có bảy nốt nhạc: Đồ, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si. Thanh điệu của tiếng Việt chiếm sáu nốt: Sắc, Huyền, Hỏi, Ngã. Nặng, Không.
    Nhạc sĩ Lê Thanh Bảo hát một câu ca dao thành bốn mươi điệu của các dân tộc Bách Việt:
Dù ai cho ngọc cho vàng
Chẳng bằng dẫn lối chỉ đường cho tá
    Nhạc sĩ Lê Thanh Bảo ngâm nga câu ca dao, chuyển giọng điệu: bồng mạc, hát ví, lảy Kiều, chèo xuồng, trống quân, cò lả, ca trù, quan họ, tuồng Nam bộ, hò Thanh Hóa, hò Diễn Châu Nghệ An, hò ru con Quảng Trị, mái nhì Huế, bài chòi Quảng Nam, hò mái nhì Đồng Tháp, hát then miền núi...
    Nhạc sĩ Lê Thanh Bảo nói:
    - Dân tộc mình sành võ. Võ là thần khí lực. Không phải vũ lực. Hát cũng là võ. Phải dùng hơi mới hát được, lấy hơi, giữ hơi, nhả hơi cao, thấp từng cung bậc, tạo âm thanh, thần khí lực mạnh mẽ, uyển chuyển. Dân mình chửi nhau như hát. Khóc cha, khóc mẹ, khóc con như hát. Hát ru con, dạy cháu. Đánh giặc trong, giặc ngoài. Cũng hát. Hát thờ Thần Thánh. Yêu nhau dùng lời hát tỏ tình. Hát là võ khí thần của mỗi con người Việt để sống và yêu, trọn Đạo, thấu Đời.
    Tại Khâm Điện Thiên Văn, chúng tôi chiêm ngắm bộ Cồng, Chiêng một dàn và Trống Đồng mà nhạc sĩ Lê Thanh Bảo đúc thành công tại Thanh Hóa, khâm phục một khả năng vi diệu. Một chiếc Chiêng lớn, rộng, hoành tráng, cao gần nóc Điện. Những chiếc cồng, chiêng lớn nhỏ khác nhau hòa âm tuyệt diệu là điều bí ẩn.
    Nhạc sĩ Lê Thanh Bảo khẳng định: “Bộ Thần khí Bách Việt Cồng Chiêng, Trống Đồng, là bảo vật Quốc gia. Báu vật thiêng này trường tồn bất diệt. Con cháu ta đã nắm được bí truyền đúc bộ Thần Khí Bách Việt”.
      Hà Nội mùa Hoa Loa Kèn 2014.

. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 29.03.2014.

trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn