Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới
Tranh của Nguyễn Tư







TUỔI 50







Trăm năm trong cõi người ta…

Cái đích trăm năm cho một đời người không phải ai cũng đạt đến, nếu tính tỷ lệ chắc chỉ được khoảng 1/10000. Vậy 50 không thể gọi là nửa đời.

…Có bao nhiêu…sáu mươi năm cuộc đời

Câu hát có thể nói rằng đã gói đúng một chu kỳ sống thực sự của một đời người. 60 năm, cho một người từ khi sinh ra, học tập, thực hành, phấn đấu, thành đạt. Sau con số 60, cuộc sống đã ngả màu. Đời sống sinh học lẫn đời sống xã hội đều chậm lại, thang bậc cuộc đời đến đây coi như đã mãn. Vì lẽ đó mà người ta lấy con số này để định tuổi nghỉ hưu. Và như thế, 50 là một cái tuổi “bản lề”.

Tri thiên mệnh. Bước vào tuổi 50, có thể nói, dở hay được mất nên hư của một kiếp người đã cỏ thể làm một tổng kết ngắn. Một tổng kết sơ lược nhưng đã khá hoàn chỉnh, vì những buớc tiến sau đó không có nhiều cơ hội nữa. Vì vậy, vào tuổi này, thường tâm thế con người có chút giao chuyển, tuỳ thuộc vào bản chất và điều kiện có thể nặng nhẹ khác nhau. Nhưng hầu hết có khuynh hướng hưởng thụ, đền dắp cho bản thân. Tâm lý này biểu hiện cả từ hai phái nam và nữ.

Không có gì là sai trái hay quá đáng, khi người ta muốn dành lại cho bản thân chút ưu đãi. Sau một cuộc hành trình vật vã bôn ba ngược xuôi nong nả, để xây dựng cho mình cho gia đình mình một ngôi nhà vững chắc đẹp đẽ mang nhiều nghĩa. Gần như đa số cũng đã hoàn thành sứ mệnh làm bệ phóng cho thế hệ sau. Xuất hiện ý nghĩ “vất vả cả đời rồi, vài năm nữa đã về già, xương cốt rệu rã, bệnh hoạn mệt mỏi còn làm gì được, giờ không ăn chơi cho bõ đi còn đợi lúc nào nữa.”

Nhưng khi đã bước vào những cuộc chơi, sẽ có những nảy sinh biến đổi về tâm sinh lý và cả cảm quan. Dễ dẫn con người ta đến sự mất cân bằng thiếu kiểm soát. Vốn con người đời sống bản năng luôn mạnh hơn đời sống lý trí. Và bản năng luôn đời hỏi sự đáp ứng mà nó kêu cầu. Tuỳ vào phạm vi cho phép mà người ta có những hình thái vận dụng để phục vụ nhu cầu bản thân. Đa số sa vào những cuộc chơi tình ái và những thú vui có nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Thêm vào đó là tâm lý “trả thù”. Trả thù những tháng ngày khổ ải thiếu kém, trả thù những ai kia đã có lúc xem thường, rằng : mặn này bõ nhạt ngày xưa…Lại thêm con gà gai nhau tiếng gáy, và thế là…

Lúc ban đầu ai cũng nghĩ, chơi cho vui ấy mà quan trọng gì đâu. Nhưng rồi, trò vui nào cũng có yếu tố chen cạnh thách đố, nếu chỉ thách đố trong phạm vi thử sức bản thân thì cũng chưa đến nỗi hại gì, nhưng cái sự thách đó ấy nó lại động chạm đến sĩ diện, đến vị thế, đến danh dự thì khác… khác lắm. Cái khác ấy không biết đã khiến bao người oai danh một thời, uy phong một thời, bề thế một thời…lại ra thân tàn dại. Lạ cái là khi con người ta còn đang phải bôn ba tích cóp, thì người ta lại dễ nhịn đi một bức ách, dễ chịu sự thoả hiệp tình thế, vì đó là lúc người ta làm mọi cách để thu về, nhưng khi bước vào một cuộc ganh đua vì một số hư ảo danh vị, thì người ta lại quyết ăn thua đến cùng, một câu vô tình không lọt tai cũng đủ làm người ta mặt đỏ như vang, và đến đâu thì đến, giải quyết khâu “bị xúc phạm” này cái đã. Phần lớn những sa sút bại hoại này thuộc về đàn ông, vì cái sự tự cho phép và tính sĩ diện của họ thường vượt quá giới hạn. Thêm vào đó là trạng thái nôm na hay gọi là hồi xuân, khiến họ nhiều khi không đủ tỉnh táo mà rơi vào những chiếc bẫy có vẻ thật êm ái. Còn phụ nữ, dù gì cũng bị khống chế trong một vành đai giáo điều, đa phần tuổi này đã bước vào giai đoạn làm Bà, nên ý thức vai vị của họ không cho phép họ có được thoải mái những hành vi quá trớn. Một phần, những cuộc chơi dành cho phụ nữ không nhiều, càng hạn chế những đổ vỡ. Tuy nhiên, cũng vẫn có một thành phần có tư tưởng nổi loạn, khi những năm tháng trước đó họ đã bị kềm chế quá mức hoặc chịu đựng nhiều áp lực khổ cực. Và họ cũng có nhu cầu đòi hỏi sự công bằng của ưu đãi. Nhưng hầu hết chỉ dừng lại ở mức ăn diện hoặc vui chơi tương đối có giới hạn. Một góc độ khác cũng cần được nhắc đến, đa số tâm lý đàn ông càng lớn tuổi càng trở nên mềm tính đi và có phần yếu đuối, thiếu suy xét, thiếu độ trầm, ở phụ nữ thì ngược lại, họ tỏ ra mạnh mẽ cứng cáp và quyết liệt hơn. Vì vậy, đàn ông dễ ngả theo cảm tính, phụ nữ lại củng cố lý tính.

Những biến chuyển tâm lý cộng với tình trạng giảm sút nhiều mặt trong cơ thể, là lý do cho những căn bệnh tiềm ẩn có cơ hội khởi phát. Vì vậy mà những chế độ có lợi cho sức khoẻ được chú trọng nhiều hơn. Xong nó không dễ được duy trì thực hiện, vì sự chủ quan, vì tính sĩ diện, chưa chịu chấp nhận mình đã bắt đầu già, bắt đầu kém sức, nhiều khi họ gồng lên để cố thể hiện một đẳng cấp phong độ, và thế là tự tích vào mình những nguy ngại đáng kể. Một số do áp lực công việc lại đang thời phấn phát, bao công sức gây dựng suốt một chặng đường dài đang đến khi thu hoa hái quả, nên họ gần như bị bủa vây bởi công việc cùng bao thứ gánh gồng khác, đó cũng là một yếu tố dẫn đến những đột phát của bệnh tật.

Đó là nói về một vế của vấn đề. Vế bên kia thì khác hẳn. Là những người bỗng nhiên thấy mình trầm hẳn lại. Có bao xốc xủi khi xưa thì đến thời điểm đó cũng tạm coi như là đã đủ. Họ chuẩn bị cho một lối rẽ cuộc sống, thư thái nhẹ nhàng hơn, trầm lặng mà rút dần khỏi những ồn ào sôi nổi. Những thú vui dân dã điền viên lại rất thu hút họ. Bằng vào khả năng điều kiện, họ dọn cho mình một không gian phù hợp. Những cuộc giao đãi cũng chọn lọc hơn. Giảm nhiều về tần suất và lượng người tham gia. Họ đặt chất lượng đời sống tinh thần vào mức tối ưu nhất. Họ có vài năm cho sự chuẩn bị, để khi bước qua tuổi 60 họ thật sự có một cõi an trú thảnh thơi. Với những người này, bản lĩnh sống của họ thật rõ ràng, họ cầm bắt được điều gì là giá trị sống thật sự, không chỉ cho bản thân mà còn cho cả những người chung quanh họ. Họ không dễ bị lôi kéo vào những phù hư giả tưởng, là những điều mà họ đã cảm nhận rất rõ trong những tháng năm trồi sụt trật trầy. Thành công với họ, không phải là những cụm từ “sủi bọt” mà bằng vào phong thái của một ngày họ có thể ngồi xếp chân vòng tròn ngâm nga trong ngôi nhà bền vững, giữa hoa xanh trái ngọc.

Tóm lại, tuổi 50 chưa phải là già, nhưng đã có thể làm một bản tổng kết và thảo một dự trình cho bước chuyển tiếp. Và người ta sẽ có một tuổi già thế nào thì phần lớn tuỳ thuộc vào giải đoạn chuyển biến tâm sinh lý của tuổi này.



.Cập nhật theo nguyên bản của tác giả gởi từ BanMêThuột ngày 18.10.2013.