Ngửi Mùi Chả…





Hồi học cấp một, trong sách dạy tập đọc có chuyện “Ngửi mùi chả, trả tiếng tiền”. Chuyện rằng: có anh học trò nghèo ngày ngày đi học, trưa về bụng đói meo đi qua hàng bún chả đang quạt chả nướng thơm điếc mũi, anh chàng dừng lại hít hít mùi chả nướng và khen chả nướng ngon quá! Ngon quá! Ngày nào cũng thế, khiến chủ quán bị chọc tức liền túm áo đòi tiền vì đã hít mùi chả của lão mà không trả tiền. Anh học trò bảo: “Ông dưa cái đĩa ra đây tôi sẽ trả”. Nói đọan, anh lấy đồng xu trong túi ra thả vào cái đĩa, tiếng xu đồng lanh lảnh rơi xuống chiếc đĩa sứ. Nhanh tay nhặt tiền bỏ vào túi cậu học trò trả lời chủ quán: “Tôi ngửi mùi chả của ông thì xin gửi lại ông cái tiếng của đồng tiền của tôi. Thế là hòa!…”

Chuyện lâu tưởng đã quên nhưng rồi sự đời lắm lúc lại làm ta nhớ lại. Cái thời bao cấp khốn khó, bà mẹ tôi dành dụm tem phiếu tích lại cho đủ dăm lạng, chờ đến ngày nghỉ lễ, các con đi sơ tán mỗi dứa một nơi về mới mua ít thịt bụng về quạt chả làm món bún chiêu đãi cả nhà gọi là bữa ăn tươi. Những dịp “ăn tươi” của người Hà Nội lúc ấy hiếm lắm. Phải đến ngày 2-9 hay 1-5 thì mới có cơ hội đòan tụ. Hồi ấy người sống với nhau trong cùng phố nhỏ nhưng luôn để mắt theo dõi lẫn nhau. Nhà nào ăn sang là hàng xóm lại rỉ tai nghi kị…Nhà ấy làm gì có tiền mà ăn sang thế? Có người mua được con gà về ăn cũng không dám chặt thịt bằng dao thớt sợ hàng xóm nghe thấy mà phải lấy kéo cắt thịt cho khỏi có tiếng dao thớt ồn ã. Ngày ấy, mỗi lần quạt chả là cả cái xóm phố nhỏ của tôi bị điếc mũi vì cái mùi chả nướng. Hàng xóm kháo nhau nhà ấy lại ăn sang rồi. Mẹ chỉ cười “có ba lạng thịt cả chục miệng ăn! Sang thật đấy !”. Mẹ tôi cầu kì lắm, mỗi khi đun bếp, bà lấy cái cặp tre nhặt những viên than củi hồng, nhúng vào cái ống bơ đựng nước để bên, bà gọi là tôi than.Những viên than đã tôi được tích lại trong cái bị treo cạnh bếp củi. Bà bảo: nướng chả thì phải nướng bằng than củi nó mới thơm, mới ngon. Những giọt mỡ chảy ra từ miếng thịt nhỏ xuống cục than hồng bốc khói xèo xèo tỏa ra một hương vị thật hấp dẫn. Cái mùi chả nướng ấy mà nó ám vào tóc người quạt thì phải gội đầu mới sạch vì thế khi quạt chả bao giờ bà cũng cuốn khăn bịt tóc…Mẹ qua đời đã lâu nhưng cứ đến ngày giỗ mẹ, mấy chị em chúng tôi lại làm món bún chả đặt vào mâm cỗ dâng mẹ.

Hôm qua, nhân ngày giỗ, cô em gái tôi cầu kì sắm về một cái nồi nướng điện rất sang. Cái nồi hiện đại nom như cỗ máy trong phòng thí nghiệm làm bằng thủy tinh pha lê trong suốt, các khay dựng thịt bằng i-nốc sáng choang. Trên nắp nồi có các nút bấm hẹn giờ, đặt nhiệt độ tùy ý người nướng. Cho các miếng thịt vào khay nướng, đặt trong lò , bấm nút điện là một ánh sáng màu hồng từ đèn halogen rực lên, từng miếng chả dược nướng xèo xèo chảy mỡ xuống cái khay ở dưới. Cả lũ trẻ xúm vào trầm trồ. Ô hay quá, sạch quá! Chẳng có tý khói nào. Tha hồ mà vệ sinh, hiện đại nhé.

Xiên chả đưa ra khỏi nồi, chẳng thấy có mùi thơm, chỉ đưa vào miệng mới thấy cái vị của chả còn mũi thì chẳng ngửi thấy mùi gì. Tự nhiên cả nhà cảm thấy nó thiếu thiếu một cái gì đó.

Thì ra cá mùi thơm của thịt nướng là một vị không thể thiếu khi ta thưởng thức món bún chả. Người sành ẩm thực thì không chỉ biết cảm khóai của cái lưỡi, của cái chân răng khi nhai sần sật mẩu sụn ức gà hay ngập răng trong miếng giò lụa thái dầy mà còn phải biết hít cái hương thơm của từng món ăn mà nó đã trở thành những yếu tố không thể thiếu được khi thưởng thức.

Ăn uống cầu kì và thi vị thay. Đâu phải cứ hiện đại mà thay thế được.



Viết tặng Châu nhân cô tặng cả nhà cái lò nướng hiện đại trong ngày giỗ.
_____________________________________

Hà nội 5-8-2012

© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật ngày 28.06.2013 theo nguyên bản của tác giả gởi từ Hà Nội.
. ĐĂNG TẢI LẠI VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM .