BÊN LỀ NGÔN NGỮ

Có ý kiến cho rằng người Quảng (Nam) thường nói sai chính tả. Điều ấy có phải như thế chăng? Đó là cách “ tự phê dễ thương”- một trong những nét văn hóa ứng xử đẹp của người Quảng Nam chất phác.

Quảng ở đây, xét về yếu tố địa - văn hóa, là vùng đất Thăng Hoa – Tư Nghĩa (Quảng Nam – Quảng Ngãi) dưới thời Nhà Hồ, đầu thế kỷ tứ XV.

Đất nước Việt Nam ba miền Bắc – Trung – Nam nối liền một dãi “núi liền núi, sông liền sông”. Mỗi vùng, miền đều nang riêng trong mình một phổ hệ ngữ âm đặc trưng về yếu tố địa – văn hóa – kinh tế.

Người miền Bắc nói rất chuẩn xác ở các chữ có dấu hỏi, dấu ngã. Họ phân biệt rành mạch các âm tiết T – C, không G, và có G. Ưu điểm rành rọt này đã tạo ra một âm vực bỗng trầm, sinh động. Thế nhưng lại bị “nhập nhòa” giữa S – X, đồng âm giữa TR và CH. Thậm chí, có nơi hoán vị tiếp đầu ngữ L/N – “Núa lếp nàng ta” (lúa nếp làng ta), hoặc cắt mất đơn vị R trong TR (con tâu tắng – con trâu trắng). Đó là chưa nói đến sự tương đồng âm sắc giữa dấu huyền và dấu hỏi.

Vùng địa đầu miền Trung, với chất giọng “trọ trẹ đặc quánh” trong các tiếng có dấu sắc – huyền – nặng – hỏi – ngã. Lại có nơi cắt bỏ dấu, hoặc chuyển đổi dấu ngã xuống dấu nặng. Nhựng chiều (những chiều). Với xứ Huế, có lẽ với những cơn mưa buồn “…cứ kéo dài ra đến mấy ngày” thấm vào chất giọng ngọt ngào, nhưng vẫn được biếm lộng hài âm qua câu ”nước mắm đỗ lộn mỡ”

Vượt Hải Vân vào vùng đất “chưa mưa đà thấm”, càng gặp nhiều “rối rắm chuyện “lồm en” (làm ăn), nghe lắm câu bị “méo xệch” thú vị. “En (ăn) không “en” (ăn) “tét” (tắt) đèn đi ngủ…”. Rồi nào là đồng hóa các dấu hỏi – ngã, bình đẵng các tiếp vĩ ngữ G và không G, ngang phè giữa các các âm tiết cuối T – C, nghe ra thật hết sức bình dị, mộc mạc.

Miền Nam dàn trải cung bậc âm vực đồng bằng, kênh lạch, sông nước. Rộng rãi, nên “hào phóng”, sẵn sàng thêm H vào vận ngữ IN. Tinh tưởng (tin tưởng). Nối thêm IT thành ra ICH. Nhiều ích (nhiều ít). Họ không ngần ngại chuyển ngữ AI sang ƠI, như một lời mời gọi, nhắn gửi. Ngày mơi (ngày mai). Âm tiết V chuyển thành D, như nỗi dùng dằng của dòng kênh lạch. Có chỗ lại hòa nhập nhẹ nhàng chất giọng chữ TR điệp ngữ cùng CH mềm mại, hoặc hết sức bình thường, chuyển từ R sang thành G. “ Con cá gô (rô) nằm trong cái gổ (rổ) , nó giãy gột gột (rột rột)”. Nghe ra “ngộ quá hén”.

Qua đó, ta thấy âm ngữ cộng đồng – âm ngữ văn chương – phương ngữ - biệt ngữ - âm sắc…Khi thể hiện trong giao tiếp, con người tự kiến giải, suy luận, tương cảm để xích lại gần nhau hơn, thân thiết hơn, thông qua ngôn ngữ phổ hệ văn học, phương ngữ. Hơn nữa, đây cũng là một quy ước không những mang tính vùng – miền, mà còn cho cả toàn cầu.

Điều quan yếu không gói gọn trong phạm trù nói – nghe – hiểu, mà cốt lõi ở chỗ, là viết đúng chính tả, đúng văn phạm. Dù ở bất cứ nơi đâu trên lãnh thổ Việt Nam thân yêu, hay bên kia đại dương, nối nhịp cầu văn hóa mở. Chúng ta viết đúng chính tả, chuẩn xác văn phong tiếng Việt. Đó cũng là cách thiết thực thể hiện lòng yêu quê hương, giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt muôn đời.


© Tác giả giữ bản quyền
Cập nhật theo nguyên bản của tác giả gởi từ Vạn Ninh ngày 12.04.2013.
. Đăng Tải Lại Xin Vui Lòng Ghi Rõ Nguồn Newvietart.com