Đình Thờ Định Quốc Công Nguyễn Bặc





















Tri Ân Với Người Xưa





Lộ trình du lịch ban đầu của chúng tôi là du ngoạn trên sông, tham quan khu du lịch sinh thái Tràng An. Nghe tin gió mùa về, nhưng trời vẫn ấm và khô ráo, chưa mưa, chúng tôi sẽ đi thuyền trên sông thăm thú thiên nhiên, sông nước. Nhưng không hiểu sao, khi rời Hà Nội, trời khô và đẹp, nhưng càng đi về phía Ninh Bình thì trời càng sẫm lại, và rồi mưa bay, mưa nặng hạt dần. Xe ô tô chở chúng tôi, kính xe dần dần mờ đi và mưa to hơn. Cô gái lái xe, con của vợ chồng người bạn tôi nói với chúng tôi : “ Con đưa bố mẹ, cô và hai bác đến thăm nhà ông Nguyễn Son, hậu duệ của tướng Nguyễn Bặc trước đã. Ông ấy là người đã xây khu Đến thờ tướng Nguyễn Bặc, danh tướng của Đinh Tiên Hoàng. Đền thờ ở ngay tại nơi khởi đầu của tiến trình đi tham quan khu du lịch sinh thái Tràng An”. Lúc đi , chúng tôi có kế hoạch chỉ đi khu sinh thái Tràng An. Nhưng hình như có một điều gì đó rất tâm linh đã đưa chúng tôi về lại với cố đô xưa, thăm hai đền thờ Đinh – Lê, mặc dù nơi đây chúng tôi đã đến nhiều lần.

Ông Nguyễn Son là người đã tham gia phát hiện ra một số hang động trong khu hang động kỳ vĩ của cố đô Hoa Lư, nay trở thành khu du lịch sinh thái Tràng An, ông là hậu duệ của dòng họ Nguyễn Bặc. Ông kể, sở dĩ ông xây dựng khu đền thờ Định quốc công Nguyễn Bặc vì lúc nào ông cũng như nghe thấy tiếng các bậc tiền nhân nhắc nhở phải tri ân với người xưa. Ông khởi công xây ngôi đền trong hai năm. Ban chính thờ tướng công Nguyễn Bặc, hai ban thờ kế hai bên, tưởng nhớ những công lao vĩ đại của vua Đinh Tiên Hoàng và những danh tướng của ông đã lập nên triều đại nhà Đinh.

Nguyễn Bặc vừa là bạn, vừa là danh tướng của vua Đinh Tiên Hoàng. Nguyễn Bặc là con trai Nguyễn Thước, một gia tướng của Dương Đình Nghệ. Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, tức là Đinh Tiên Hoàng, Nguyễn Bặc được phong làm Định quốc công coi việc nội giáp, tức là việc nội chính, còn Đinh Điền làm ngoại giáp coi việc bên ngoài.

Khi nhà Đinh mất ngôi, nhà Lê thay thế, Nguyễn Bặc cùng một số tướng lĩnh, tráng sĩ của vua Đinh bị hành quyêt vì không chịu quy thuận nhà Lê, với tấm lòng “ tôi trung không thờ hai vua”. Năm đó ông 56 tuổi, ông cùng sinh một năm và chết 1 năm với Đinh Tiên Hoàng. Người dân nơi đây vẫn lưu truyền, ngày ông bị hành quyết cùng mấy vị tướng giỏi của nhà Đinh là Đinh Điền, Phạm Hạp, trời bỗng tối sầm lại, sấm sét nổi lên, mưa gió vần vũ như than khóc các danh tướng và các tráng sĩ trung liệt của vua Đinh Tiên Hoàng. Nơi các ông bị hành quyết, dân thường gọi là khu Bàn đá, cách Khe Luồn gần 1 km, nay thành khu đền thờ các ông.

Đền thờ Định quốc công Nguyễn Bặc do ông Nguyễn Son xây dựng ngay trên núi sát khe Luồn, theo ông là nơi các quân sĩ của Đinh Bộ Lĩnh luyện tập để xuất binh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang san. Đền thờ xây khá chỉn chu và có dáng dấp cổ xưa. Ông Nguyễn Son là giám đốc của một công ty du lịch tư nhân. Ông là người tâm huyết với công trình của mình. Ông tự quay DVD giới thiệu làng du lịch Tràng An, tự thuyết minh về khu đền thờ Nguyễn Bặc và giúp người tham quan hiểu thêm lịch sử hình thành triều đại nhà Đinh.

Trên thuyền chở chúng tôi đi, người thuyết minh về các di tích khá thông thạo. Ngay cả người đàn bà dáng lam lũ, khắc khổ lái đò dọc đưa đoàn đi tham quan cũng rất am hiểu về lịch sử quê hương. Khi chúng tôi đi thuyền qua khe Luồn để đến đền thờ vua Đinh, vua Lê thì trời không còn mưa nữa. Thời tiết đẹp, người đi lễ rất đông.

Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng ở xã Trường Yên ( Hoa Lư, Ninh Bình) dựng từ thế kỷ XI. Đền có 3 tòa: tòa ngoài là bái đường, tòa giữa gọi là Thiên Hương thờ tứ trụ triều đình của nhà Đinh: Đinh điền, Nguyễn Bặc, Trịnh Tú, Lưu Cơ. Toà trong cùng là chính cung thờ Đinh Tiên Hoàng, Đinh Liễn, Đinh Toàn và Đinh Hạng Lang.

Đền thờ vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn) nằm cách đền vua Đinh Tiên Hoàng (Đinh Bộ Lĩnh) 300 mét, thuộc thành Đông kinh đô Hoa Lư xưa. Đền vua Lê qui mô nhỏ hơn đền vua Đinh. Trong cung cấm của đền có ba pho tượng: Hoàng đế Lê Đại Hành ở gian giữa ngồi ngai, hoàng hậu Dương Vân Nga ở gian bên trái và vua Lê Long Đĩnh ở gian bên phải. Khuôn mặt hoàng đế Lê Đại Hành phương phi, đầy đặn, sáng láng. Khuôn mặt Dương Vân Nga trông rất hiền thục, phúc hậu.

Chính vì có công "gánh vác cả đôi sơn hà", nên sau khi mất, bà Dương Vân Nga được nhân dân tạc tượng để thờ. Tương truyền xưa kia tượng bà Dương Vân Nga được thờ ở đền vua Ðinh. Ðến thời Hậu Lê, có một viên quan cho rằng "xuất giá tòng phu", nên mới rước bà sang đền vua Lê, nhưng vẫn để bà quay mặt về phía đền vua Ðinh với ý nghĩa là bà vẫn có tình nghĩa với nhà Ðinh.

Có một điều rất độc đáo là bức tượng bà Dương Vân Nga có chiều sâu nội tâm thay đổi theo 3 góc nhìn khác nhau. Nếu nhìn chính diện, ta thấy bà hiện lên như một bậc mẫu nghi thiên hạ, đoan trang, phúc hậu, hơi có vẻ nghiêm nghị, lạnh lùng. Nếu nhìn nghiêng theo bên phải (từ trong ra) bà hiện ra với khuôn mặt buồn bã, tựa như đang suy tư trước nguy cơ ngoại xâm, đất nước “ nghìn cân treo sợi tóc” sau khi vua Đinh Tiên Hoàng qua đời, vua mới Đinh Toàn còn thơ dại. Còn nhìn nghiêng theo bên trái (từ ngoài vào) ta lại thấy gương mặt bà thanh thoát, tươi tắn hơn với nụ cười mỉm. Cái tài hoa của người tạc bức tượng là ở chỗ: vẫn là một con người nhưng nhìn từ những góc độ riêng ta sẽ thấy hiện lên ba gương mặt .

Về bà Dương Vân Nga, từ xa xưa, người dân có những nhìn nhận khác nhau, có người đồng tình, nhưng có người cũng không thiện chí với bà. Người dân ở đây kể lại, trước đây, khi mở hội hàng năm có rước tượng Bà từ đền vua Lê sang đền vua Đinh, ban tổ chức rước vẫn theo tục xưa, khe khắt với bà, họ dùng một dây thừng cột vào cổ bức tượng Bà để đưa đi, sau này, có sự can thiệp của ngành Văn hoá Thông tin, hiện tượng này không còn, tượng bà được đặt lên ngai để rước.

Từ đền thờ Định quốc công Nguyễn Bặc đến đền thờ của hai vua Đinh, Lê, người đến lễ đều cảm nhận được cái bi, hùng của lịch sử. Đến đây người ta biết về lịch sử ra đời của nhà nước Việt Nam độc lập với tên nước rõ ràng - Đại Cồ Việt, với niên hiệu rõ ràng – Thái Bình, và vị vua đã xưng là Đinh Tiên Hoàng đế, vị Hoàng đế đầu tiên của đất Việt, mở đầu cho một thời kỳ phát triển hưng thịnh của nhà nước phong kiến Việt Nam. Kế sách của người xưa khá mềm dẻo, nhằm giải quyết số phận “nước sôi, lửa bỏng” của nước nhà. Khi bên ngoài giặc Tống, giặc Chiêm lăm le xâm lược, bên trong vua Đinh Toàn mới lên ngôi còn nhỏ tuổi, lại có sự chia rẽ nội bộ... thái hậu Dương Vân Nga đã khoác Long bào của vua cho tướng Lê Hoàn, tôn ông lên làm hoàng đế, Lê Đại Hành, để ông gánh vác trách nhiệm giữ nước. Lê Đại hành đã lãnh đạo quân, dân thắng Tống, bình Chiêm bảo vệ nền độc lập của dân tộc

Các ngôi đền toạ lạc trong cảnh quan mang khí thiêng của đất trời, sông núi. Quần thể di tích lịch sử, từ các đền, đình, chùa, sông, núi, rừng…của tỉnh Ninh Bình đều tuyệt đẹp. Những kỳ tích của tự nhiên như các hang động, sông núi đều ghi dấu ấn của thời xa xưa, với trang sử oanh liệt của cha ông. Tri ân các bậc tiền nhân, đến thăm viếng Đền thờ, chúng ta tự hào, thắp nén nhang tưởng nhớ và mong tiền nhân phù hộ cho ta gặp những điều tốt lành.

Sắp đến Lễ Hội Đinh –Lê 9/3 âm lịch, người dân cả nước nô nức sẽ đến đây, vừa thưởng thức cảnh đẹp của khu du lịch sinh thái Tràng An vừa được thờ cúng hai vị vua ngay tại cố đô Hoa Lư. Khách du lịch sẽ trải lòng cùng thiên nhiên và hướng tới những điều cao cả trên từng di tích của kinh đô cổ, tưởng nhớ các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước ./


© Tác giả giữ bản quyền .
. Cập nhật trên Newvietart.com ngày 23.02.2013 theo bản gởi của tác giả từ HàNội.
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com