Chúa Và Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền







Quý vị đang nghe 9th Symphony
“Chúa toàn năng đã tạo ra tư tưởng tự do”

Thomas Jefferson

Thomas Jefferson (1743- 1826). Tổng thống thứ ba của Hoa Kỳ, tác giả Bản Tuyên Ngôn Độc Lập là hiện thân của cuộc cách mạng thể chất, trí tuệ và tự do tinh thần từ thời nước Mỹ còn là thuộc địa của Anh.

Tư tưởng Tự Do Nhân Quyền đã nhanh chóng lan rộng khắp phương Tây. Trở thành một triết lý chính trị chưa từng xuất hiện trên thế giới. Đó là trân trọng sự tự do về thân thể, trí tuệ và tinh thần của con người. Quyền con người là cao cả thiêng liêng, trên tất cả mọi quyền lực xã hội.

Bản Tuyên Ngôn Độc Lập tuyên bố bảo vệ các quyền cá nhân, đưa ra một bước tiến cao nhất so với lý tưởng thời Trung đại về bản thân con người.

Tự Do Nhân Quyền còn mở ra một tiềm năng cho sự sáng tạo của con người với quy mô chưa từng có. Không một người nào, không một quyền lực xã hội nào được xâm phạm quyền tự do sáng tạo của cá nhân.

Thomas Jefferson với Bản Tuyên Ngôn Độc Lập đã tạo nên bước ngoặt của lịch sử nhân loại.

Thiên tài Thomas Jefferson tôn vinh con người tự do trên hành trình mưu cầu hạnh phúc. Tự do để sống. Tự do để học. Tự do để tin tưởng. Tự do tôn thờ Chúa. Tự do tín ngưỡng.

Lời Tuyên Ngôn Độc Lập giản dị nhưng đầy sức mạnh:

“Chúng tôi ủng hộ một sự thật hiển nhiên rằng mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa ban cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong đó có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.

Cả cuộc đời mình, Thomas Jefferson tự nguyện dấn thân hành động để thực hiện tư tưởng tự do nhân quyền và truyền cảm hứng cho bất kỳ ai muốn dùng tự do để mưu cầu hạnh phúc:

“Tôi đã thề trước Chúa rằng sẽ luôn đấu tranh chống lại mọi hình thức bạo ngược đối với tinh thần của con người”.

Các nhà viết tiểu sử tóm lược thành tựu của Thomas Jefferson đã chứng minh ông là một nhà khai sáng tư tưởng chính trị toàn cầu.

- Jefferson đã soạn thảo Bản Tuyên Ngôn Độc Lập. Bản tuyên ngôn truyền cảm nhất về nhân quyền từng được viết ra.

- Ông đã giúp soạn thảo bản hiến pháp bang Virginia và làm Thống đốc bang này 1779- 1781.

- Năm 1783, ông ủng hộ việc áp dụng hệ thống tiền tệ theo cách tính thập phân trong Quốc hội.

- Ông trở thành Tổng thống Hoa Kỳ năm 1801.

- Với sự giúp đỡ của Jams Madison, ông đã ban hành Đạo luật Tự Do Tín Ngưỡng bang Virginia. Chính đạo luật này đóng vai trò hình mẫu cho bản tuyên bố về tự do tín ngưỡng được tìm thấy trong Tu chính án đầu tiên của Hiến pháp. Đạo luật này còn đặc biệt ý nghĩa trong vai trò phân tách giữa nhà thờ và chính phủ.

- Jefferson chủ trì việc cấm mở rộng buôn bán nô lệ.

- Ông đã sáng lập Trường Đại học Virginia năm 1819.

- Ông đã thương lượng một thương vụ bất động sản lớn nhất trong lịch sử. Vụ mua bán bang Louisia. Sự kiện này tăng gấp đôi diện tích cho một đất nước non trẻ và kết thúc nguy cơ thống trị của nước ngoài trên đất Mỹ.

- Ông giới thiệu các giống lúa tốt hơn cho nông dân miền Nam Carolina và đi tiên phong trong việc sản xuất dầu ôliu, mì ống, pho mát Pama, nho khô, cây vani và rượu nguyên chất cho nước Mỹ.

Tự Do Tạo hóa ban

Thomas Jefferson là một con người sống có Đạo. Đạo làm người tự do mà Tạo hóa (hay Thiên Chúa) đã ban cho con người.

Tín ngưỡng của ông là:

« Tôn thờ Chúa. Tôn kính và yêu quí cha mẹ. Yêu mến hàng xóm như bản thân và yêu đất nước hơn yêu bản thân. Hãy công bằng. Hãy trung thực. Đừng than phiền về ý muốn của Thượng đế. Hơn hết thảy, đừng để lỡ bất cứ dịp nào có thể thể hiện lòng biết ơn, sự hào phóng, lòng nhân đạo, tính trung thực, công bằng, kiên định, trật tự, can đảm, và lòng trắc ẩn. Hãy xem xét mọi hành vi như là một bài tập củng cố đạo đức và nâng cao giá trị của mình... để tìm thấy những cảm giác thoải mái nhất trong mọi khoảnh khắc cuả cuộc sống, ngay cả trong giờ phút bạn sắp từ giã cõi đời ».

Sách «Khám phá thiên tài...» của Michael J.Gelb (NXB Lao Động- Xã Hội 2008)

Jefferson có sự nhạy cảm thiên bẩm về tự do của con người. Ông phẫn nộ trước sự bất công và căm phẫn trước tình cảnh con người bị ngược đãi. Ông áp dụng niềm tin cao cả trong đời sống cá nhân: « Chống lại những kẻ bạo ngược chính là phụng sự Chúa». Ông là người hành động theo lời Chúa.

Ông tự ví mình là « Một người theo đạo Thiên Chúa thực sự, tức là một tông đồ theo những học thuyết về Jesus ».

Ông tin rằng « Những khái niệm về Chúa do chính ông bày tỏ là trong sáng nhất, nhân từ nhất và cao thượng nhất từng được thuyết giáo cho con người ».

Ông hành động để trả lại cho con người tự do mà tạo hóa đã ban cho họ.

Ngày nay, đất nước của những người lập quốc và Jefferson với Bản tuyên ngôn nhân quyền đã tiến gần tới những lý tưởng về nhân quyền. Người Pháp nói: «Muốn là có thể». Người Mỹ nói: «Muốn là được».

Quan niệm rằng sự tự do bình đẳng là thuộc tính do Thượng đế tạo ra, đã phá vỡ quan niệm chật hẹp mà vua chúa và những cơ chế phân chia giai cấp từng khẳng định trong nhiều thế kỷ qua. Bản tuyên ngôn nhân quyền đã giải phóng công dân, để họ có chỗ đứng tự do trong Trời Đất. Họ tự do để sống và mưu cầu hạnh phúc theo năng lực của riêng mình.

Tuyên ngôn nhân quyền đồng nghĩa với lời Thiên Chúa phán, khi Ngài sáng tạo con người theo hình ảnh Thiên Chúa:

«Chúng ta hãy làm ra con người theo hình ảnh của chúng ta, giống như chúng ta, để con người làm bá chủ cá biển, chim trời, gia súc, dã thú, tất cả mặt đất và mọi giống vật bò dưới đất... Hãy sinh sôi nảy nở thật nhiều, cho đầy mặt đất và thống trị mặt đất» (Kinh Thánh)

Đối với Jefferson tự do là một món quà của Chúa và có được từ những hành động chứ không phải từ niềm tin tôn giáo mà ra. Trong bức thư gửi bà Samuel H. Smith năm 1816 ông viết: « Tôn giáo phải hiện diện trong cuộc sống chứ không phải từ những lời nói của chúng ta ».

Thiên Chúa dạy:

«Con người sống ít ra cũng biết mình sẽ chết. Còn người chết chẳng biết gì cả. Họ đâu còn được hưởng điều gì, vì đã bị rơi vào quên lãng. Bao nhiêu yêu thương, oán hờn, ganh tị, của họ đã tiêu tan cả rồi, và muôn đời họ sẽ không được dự phần vào bất cứ chuyện gì xảy ra dưới ánh mặt trời nữa.

Vậy cứ ăn cho vui vẻ

Uống cho thỏa thích

Vì Thiên Chúa đã vui nhận những việc bạn làm

Lúc nào cũng hãy ăn mặc cho sang

Mái tóc luôn xức dầu thơm phức

Cùng với người vợ yêu thương

Bạn hãy hưởng trọn cuộc đời

Hết mọi ngày trong kiếp sống phù du

Đã được ban cho bạn

Dưới ánh mặt trời

Vì đó là phần bạn

Đáng được hưởng trong cuộc đời

Giữa bao nhiêu công việc

Khó nhọc bạn làm

Dưới ánh mặt trời

Những gì trong tầm tay

Bạn hãy ra sức làm»

(Kinh Thánh)

Đó là lời Chúa. Nhưng chỉ đến khi Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền ra đời, những người dân Mỹ mới dần tiệm cận được với tự do mà Tạo hóa ban cho con người ghi trong Kinh Thánh.

Âm Thanh của Tự Do

Bản Giao hưởng số 9 của Beethoven soạn trong thời điểm phong trào cách mạng ở Pháp và Mỹ đang bùng nổ, là sự diễn đạt đến đỉnh điểm về tinh thần tự do mà Thomas Jefferson đã đấu tranh. Kiệt tác này được biết đến với cái tên Ode to Joy (Hướng tới niềm vui). Tuy nhiên trong bản gốc nhà thơ, nhà viết kịch và triết gia người Đức Schiller là từ « Freiheit » nghĩa là ‘Tự Do ». Thời đó nhà kiểm duyệt Đức thấy khó chịu với khái niệm Tự Do, đã đổi thành « Niềm vui ».

Trong lễ kỷ niệm ngày bức tường Berlin sụp đổ. Leonard Bernstein (1918- 1990) một trong những nhạc trưởng vĩ đại nhất thế kỷ XX, nhà soạn nhạc và nghệ sĩ piano tài năng đã chỉ huy bản Giao hưởng số 9 và lấy lại từ gốc là « Tự Do ». Bản nhạc tuyệt vời này là bài ca về những lý tưởng khai sáng mà hiện nay vẫn dẫn đường cho hành trình mưu cầu tự do theo Tuyên Ngôn Nhân Quyền.

Thomas Jefferson đã sống một cuộc đời tự do sáng tạo và khai sáng tự do cá nhân trên hành tinh.

Norma Miller phác họa chân dung Thomas Jefferson với khuôn mặt rắn rỏi và cái nhìn kiên định thể hiện tầm nhìn đầy sức mạnh và sự rõ ràng về quyền sống và quyền tự do, cũng như nụ cười bí ẩn thể hiện sự mưu cầu hạnh phúc.

Jefferson là con thứ ba của Peter và Janer Jefferson sinh ở hạt Albermarle, bang Virginia ngày 13 tháng 4 năm 1743. Jefferson mười bốn tuổi, cha mất. Ông được thừa kế nhiều tài sản. Nhờ đó ông đã phát triển kinh doanh và sự nghiệp chính trị. Năm 1760, ông học Đại học Wlliam và Mari. Ông đọc các tác phẩm của Plato bằng tiếng Hy Lạp. Cicero bằng tiếng Latinh. Cervantes bằng tiếng Tây Ban Nha. Montesquieu bằng tiếng Pháp.

Ông say mê các tác phẩm của Shakespeare, Milton, Dante, học triết học, khoa học, toán học, luật học, và chơi đàn violon.

Sự lỗi lạc và phong độ hào hoa, tình cảm thân thiện, khiêm nhường, khiêu vũ duyên dáng, giọng nói nhẹ nhàng của ông hấp dẫn nhiều người, từ Thống đốc bang, đến giới trí thức và bình dân.

Là một người ham khám phá triết lý Khai sáng, tuổi trẻ, Jefferson đã quen thuộc với tư tưởng nổi bật về nhân quyền và tự do cá nhân. Ông ý thức rõ rằng Nhân Quyền tồn tại như một tư tưởng, cần phải Khai sáng.

Nhìn lại lịch sử. Cuối thế kỷ XVIII, nước Anh, Pháp do các vị vua cai trị. Trung Quốc và Nhật Bản do các Hoàng đế. Nga do Sa hoàng. Thổ Nhĩ Kỳ do vua toàn năng cai trị. Mặc dù nước Anh đã có Đại Hiến chương nổi tiếng năm 1215 và Đạo luật Dân quyền năm 1689. Nhưng chưa mọt quốc gia nào trên thế giới bảo vệ đầy đủ các quyền tự do của công dân.

Khoảng thời gian (1767- 1774) Jefferson theo nghề luật. Chàng cưới người vợ yêu Martha và thiết kế xây dựng tòa dinh thự đẹp của mình tại Monticello. Mặc dù rất hạnh phúc với cuộc sống quí tộc, vợ đẹp, con khôn của mình, song Jefferson không thể quay lưng với bản chất áp bức của nước Anh với các nước thuộc địa. Jefferson gia nhập Viện Lập pháp xứ Virginia.

Jefferson đã phác thảo “Quan điểm tóm lược về các quyền lợi của Bắc Mỹ thuộc Anh” và giúp lãnh đạo thành lập Quốc hội Lục địa đầu tiên vào năm 1774.

Sau khi soạn thảo Bản Tuyên ngôn Độc Lập ở tuổi 33, Jefferson tham gia phục vụ Viện Lập pháp xứ Virginia và làm Thống đốc bang Virginia 1779- 1781. Ông đã đấu tranh thông qua đạo luật Tự do tín ngưỡng đầu tiên của bang Virginia. Cùng với những nhà cách mạng Hoa Kỳ vĩ đại: George Washington, John Adams, Benjamin Franklin… ông đã góp phần lật đổ ách thống trị của nước Anh.

Thomas Jefferson hội tụ những thiên tài này soạn thảo Hiến pháp Hoa Kỳ đầu tiên.

Năm 1781, Jefferson đã sẵn sàng từ bỏ con đường chính trị và tận hưởng cuộc sống trong lành, hạnh phúc ở điền trang Monticello. Ông viết: “Cuộc sống gia đình và những theo đuổi về văn học là điểm khởi đầu và kết thúc của tôi. Những sự kiện và những tham vọng không phải của tôi đã dẫn tôi đến con đường tôi đã đi”.

Khi đất nước kêu gọi một lần nữa, ông lại rời gia đình để làm đại sứ châu Âu 1784- 1789. Năm 1801- 1809 ông là vị Tổng thống thứ ba của nước Mỹ hai nhiệm kỳ.

Một trong những thành tựu cuả Jefferson trong nhiệm kỳ Tổng thống lần hai là lệnh cấm mở rộng buôn bán nô lệ. Được thừa kế 135 nô lệ từ trang trại của bố vợ, Jefferson đã đối xử nhân từ với các nô lệ của mình.

Ông viết: “Thật sự tôi lo sợ cho đất nước khi nghĩ rằng Thượng đế là công bằng, rằng sự công bằng của Thượng đế không thể ngủ quên mãi mãi. Quan hệ giữa chủ nô và nô lệ là chế độ chuyên quyền. Không có gì chắc chắn được viết trong cuốn sách định mệnh hơn là những con người này phải được tự do”.

Tuy nhiên nước Mỹ đã phải chờ đến hơn nửa thế kỷ sau Jefferson, chế độ nô lệ mới được Tổng thống Abraham Lincoln xóa bỏ. Và phải một thế kỷ sau, luật sư Martin Luther King chiến đấu hy sinh năm 1968, người da đen mới được xác lập quyền công dân.

Jefferson coi giáo dục là quyền tối thượng của con người. Ông đi tiên phong trong việc đưa ra nền giáo dục miễn phí cho mọi công dân và tin rằng cuộc đời học tập là nhân tố bên trong của một cuộc sống cá nhân hạnh phúc.

“Hãy khai sáng cho mọi người, sự chuyên chế và áp bức về thể xác và tinh thần sẽ biến mất giống như những linh hồn quỷ dữ lúc bình minh”.

(Thomas Jefferson)

Niềm đam mê lớn nhất của Jefferson là cống hiến cả đời cho sự nghiệp giáo dục. Ông thành lập Đại học Virginia. Trường đại học đầu tiên tách biệt với nhà thờ. Ông từng hy vọng thành lập một trung tâm chuyên đào tạo thẩm phán, nhà lập pháp, nhà khoa học, kiến trúc sư và chính khách. Những người mà “sự thịnh vượng của quốc gia và hạnh phúc cá nhân phụ thuộc rất nhiều vào họ”.

Jefferson đọc sách và ham học hỏi mọi người, mọi nơi, sống vui khỏe, lành mạnh. Ông viết: “Sách là vốn quí. Một thư viện sách tồn tại lâu đời cngx giống như một căn nhà. Nó tồn tại hàng trăm năm. Nó không phải là một vòng tuần hoàn của việc mua sắm hiếm hoi mà chính xác là nguồn vốn đối với những người chuyên nghiệp. Đó là nguồn vốn duy nhất để họ khởi nghiệp”.

Trong cuộc chiến tranh 1812, quân Anh đốt thư viện Washington, ông đã bán bộ sưu tập sách của mình cho nhà nước, tạo nền tảng cho thư viện lớn nhất thế giới. Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ.

Nhân loại đổ rất nhiều máu trong nhiều thế kỷ, đòi quyền tự do tín ngưỡng. Đối với Jefferson, tín ngưỡng là quyền cơ bản của con người. Không một thế lực bên ngoài hoặc không một chính phủ nào được quyền áp đặt niềm tin tín ngưỡng của bất kỳ ai.

Đạo luật Tự Do Tín Ngưỡng đầu tiên của Jefferson:

“Nhân danh Nghị viện bang Virginia, chúng tôi công bố rằng không ai bị buộc phải tham gia hoặc ủng hộ bất kỳ tín ngưỡng tôn giáo nào. Không ai bị ép buộc, hạn chế, quấy nhiễu hay đè nén về thân thể hay tài sản, và cũng không ai phải chịu đựng về quan điểm hoặc niềm tin tôn giáo của chính mình. Tất cả mọi người đều được tự do bày tỏ hoặc tranh luận để bảo vệ quan điểm của mình về các vấn đề tôn giáo và những quan điểm này sẽ không bị giảm bớt hay phóng đại hoặc tác động đến tư cách công dân của họ”.

Cuộc đời Thomas Jefferson là nguồn cảm hứng dành cho những ai khát khao sống tự do và mưu cầu hạnh phúc.

Jefferson đã mơ ước tự do, và đã sống, làm việc hết mình cho những khát vọng tự do.

Là một người yêu nước và chính trị gia ông đã trả tự do và mưu cầu hạnh phúc cho tất cả mọi người. Về con người cá nhân, Jefferson được biết đến là “Một trong những con người hưởng lạc và am hiểu nhất về nghệ thuật sống”.

Lần đầu tiên gặp gỡ trong một buổi xem hòa nhạc, Thomas và Martha Jefferson đã chia sẻ một tình yêu sâu sắc và đầy niềm vui, sự tận tụy và quan tâm lẫn nhau. Họ có sáu người con. Trong đó có ba người con qua đời trước khi Martha mất.

Mười năm chung sống êm đềm, khi Martha mất, một người con đã kể lại sự chăm sóc của Jefferson:

“Là một bảo mẫu thì không có phụ nữ nào nhẹ nhàng và lo lắng hơn. Ông đã chăm sóc người mẹ tội nghiệp của tôi… Trong suốt bốn tháng bà sống hấp hối, chưa bao giờ ông nguôi gọi tên bà”.

Khi người vợ thân thương qua đời, Jefferson vô cùng đau đớn và thương tiếc đến mức bạn bè và gia đình lo sợ ông sẽ không bao giờ nguôi ngoai.

Jefferson đã giữ lời hứa với Martha không bao giờ lấy vợ nữa. Trong nhiều năm ông sống một mình, dù vẫn còn trẻ và có sức hấp dẫn đặc biệt với phụ nữ.

Nhưng sau đó, khi làm đại sứ ở châu Âu, ông đã yêu Maria Cosway, một nghệ sĩ, nhạc sĩ thanh lịch và xinh đẹp, lai Anh. Những lá thư tình bay bổng mộng mơ và một tình yêu nên thơ, ảnh hưởng đến nhau.

Thư Jefferson viết cho cô: “Anh ước gì chúng ta là đôi chim trên bầu trời, được bay đến những nơi ta muốn… Và nếu được như vậy (phép màu đưa anh đến bất cứ nơi đâu) thì anh nghĩ là anh sẽ chỉ sử dụng nó một lần mà thôi. Anh mong ước luôn được ở bên em và không bao giờ rời xa em nữa”.

Cuộc đời của Jefferson được ghi dấu bằng những nỗi đau xé ruột. Ông đã sống lâu hơn người vợ thân yêu và năm trong số sáu đứa con của mình. Song ông vượt lên với lòng trắc ẩn và tình yêu vô tư với con người và thiên nhiên.

“Trên tất cả và lúc nào cũng vậy, hãy rèn luyện bản thân với tâm trạng vui vẻ, đây chính là bản chất đáng phục và đáng quí nhất trong đời sống”

(Thomas Jefferson)

Jefferson tin tưởng vào tự do bên trong con người và cả bên ngoài xã hội.

Ông viết: “Hãy khuyến khích những thiên hướng đạo đức của bạn và thực hành bất cứ khi nào có cơ hội. Đồng thời hãy chắc chắn rằng chúng sẽ đạt hiệu quả và trở thành thói quen của bạn”.

Jefferson thích chơi cờ. “Nó không chỉ giải trí mà còn giúp ích trong cuộc sống, đối mặt với mọi tình huống. Cuộc sống cũng giống như trò chơi cờ mà thôi”.

Jefferson có cách nhìn chính thể luận về sức khỏe. Ông sôi nổi bày tỏ về bí quyết sống khỏe.

“Không làm điều gì có hại. Khả năng hòa hợp với tự nhiên và tự chữa bệnh của cơ thể. Ánh sáng mặt trời là người thầy thuốc tốt nhất. Kết hợp thể chất với tình cảm. Thường xuyên đi bộ và làm vườn.

Đi bộ là môn thể dục tốt nhất… Sẽ chẳng có ai biết điều đó cho đến khi họ thử đi bộ. Nó rất dễ trở thành thói quen… Tôi từng biết nhiều người đi bộ vĩ đại… Và tôi chưa bao giờ biết hoặc nghe nói về ai đó đi bộ mà không khỏe mạnh và sống lâu”.

Thomas Jefferson qua đời vào trưa ngày mồng 4 tháng 7 năm 1826 đúng năm mươi năm, sau ngày ký Bản Tuyên Ngôn Độc Lập. Hưởng thọ Tám mươi ba tuổi.

Vài giờ trước khi trút hơi thở cuối cùng, Jefferson nói lời tạm biệt với cô con gái Martha, người con duy nhất của ông còn sống. Jefferson đặt một chiếc hộp nhỏ vào bàn tay cô, trong đó có bài thơ mà chỉ một người biết sống hòa cùng vũ trụ, vạn vật và hướng thượng, có trái tim rộng mở như ông mới có thể viết nên.

Lời vĩnh biệt trước khi chết của TH. J dành cho M. R

Ảo mộng cuộc sống đã tan biến và giấc mơ cũng thế

Những người bạn thân yêu của ta sao phải lệ rơi?

Ta sẽ gặp Thượng đế và đón chào biển lớn

Nơi ban cho ta niềm hy vọng và chôn vùi nỗi ưu phiền

Thôi tạm biệt, con thân yêu, xin tạm biệt!

Nỗi đớn đau trong phút cuối, ta phải từ biệt con!

Hai thiên thần tối cao đang chờ ta về cõi chết

Và tình yêu dành cho con trong hơi thở cuối cùng”.

Thomas Jefferson đã hòa vào Trời Đất.

Thiên nhiên đón ông về. Ông yêu thiên nhiên. Thưởng thức thiên nhiên. Jefferson coi thiên nhiên là tình yêu Chúa ban cho loài người.

“Thiên nhiên trải dài đến đâu mà giàu có và dẫy đầy đến thế. Những ngọn núi, rừng rậm, ghềnh đá và sông hồ. Chúng ta cưỡi trên những cơn bão để chiêm ngưỡng bức phong cảnh kỳ vĩ đó. Thật tuyệt vời khi nhìn thấy ngôi nhà thiên nhiên. Nhìn những đám mây, những trận mưa đá, tuyết rơi, mưa rào, sấm chớp… Và mặt trời rực rỡ hiện ra như thể nhô lên từ biển, nhô dần qua ngọn núi và mang ánh sáng đến cho đời”.

(Thomas Jefferson)


Hồ Gươm Mùa Giáng Sinh 2012

© Tác giả giữ bản quyền.
. Đăng tải theo nguyên bản của tác giả từ Hà Nội ngày 20.12.2012.
Trích đăng lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com