Thomas Jefferson (1743- 1826).
Tổng thống thứ ba của Hoa Kỳ, tác giả Bản Tuyên Ngôn
Độc Lập là hiện thân của cuộc cách mạng thể chất,
trí tuệ và tự do tinh thần từ thời nước Mỹ còn là
thuộc địa của Anh.
Tư tưởng Tự Do Nhân Quyền đã nhanh chóng
lan rộng khắp phương Tây. Trở thành một triết lý chính
trị chưa từng xuất hiện trên thế giới. Đó là trân
trọng sự tự do về thân thể, trí tuệ và tinh thần của
con người. Quyền con người là cao cả thiêng liêng, trên
tất cả mọi quyền lực xã hội.
Bản Tuyên Ngôn
Độc Lập tuyên bố bảo vệ các quyền cá
nhân, đưa ra một bước tiến cao nhất so với lý tưởng
thời Trung đại về bản thân con người.
Tự Do Nhân Quyền còn mở
ra một tiềm năng cho sự sáng tạo của con người với
quy mô chưa từng có. Không một người nào, không một quyền
lực xã hội nào được xâm phạm quyền tự do sáng tạo
của cá nhân.
Thomas Jefferson với
Bản Tuyên Ngôn Độc Lập đã tạo nên bước ngoặt của
lịch sử nhân loại.
Thiên tài Thomas
Jefferson tôn vinh con người tự do trên hành trình mưu cầu
hạnh phúc. Tự do để sống. Tự do để học. Tự do để
tin tưởng. Tự do tôn thờ Chúa. Tự do tín ngưỡng.
Lời Tuyên
Ngôn Độc Lập giản dị nhưng đầy sức mạnh:
“Chúng tôi ủng hộ một
sự thật hiển nhiên rằng mọi người sinh ra đều có quyền
bình đẳng. Tạo hóa ban cho họ những quyền không ai có
thể xâm phạm được; trong đó có quyền sống, quyền tự
do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.
Cả cuộc đời
mình, Thomas Jefferson tự nguyện dấn thân hành động để
thực hiện tư tưởng tự do nhân quyền và truyền cảm
hứng cho bất kỳ ai muốn dùng tự do để mưu cầu hạnh
phúc:
“Tôi đã
thề trước Chúa rằng sẽ luôn đấu tranh chống lại mọi
hình thức bạo ngược đối với tinh thần của con người”.
Các
nhà viết tiểu sử tóm lược thành tựu của Thomas Jefferson
đã chứng minh ông là một nhà khai sáng tư tưởng chính
trị toàn cầu.
- Jefferson đã soạn
thảo Bản Tuyên Ngôn Độc Lập. Bản tuyên ngôn truyền
cảm nhất về nhân quyền từng được viết ra.
- Ông đã giúp soạn thảo bản
hiến pháp bang Virginia và làm Thống đốc bang này 1779- 1781.
- Năm 1783, ông ủng
hộ việc áp dụng hệ thống tiền tệ theo cách tính thập
phân trong Quốc hội.
- Ông trở thành
Tổng thống Hoa Kỳ năm 1801.
- Với sự giúp đỡ của Jams
Madison, ông đã ban hành Đạo luật Tự Do Tín Ngưỡng bang
Virginia. Chính đạo luật này đóng vai trò hình mẫu cho
bản tuyên bố về tự do tín ngưỡng được tìm thấy trong
Tu chính án đầu tiên của Hiến pháp. Đạo luật này còn
đặc biệt ý nghĩa trong vai trò phân tách giữa nhà thờ
và chính phủ.
- Jefferson chủ trì
việc cấm mở rộng buôn bán nô lệ.
- Ông đã sáng
lập Trường Đại học Virginia năm 1819.
- Ông đã thương
lượng một thương vụ bất động sản lớn nhất trong
lịch sử. Vụ mua bán bang Louisia. Sự kiện này tăng gấp
đôi diện tích cho một đất nước non trẻ và kết thúc
nguy cơ thống trị của nước ngoài trên đất Mỹ.
- Ông giới thiệu
các giống lúa tốt hơn cho nông dân miền Nam Carolina và
đi tiên phong trong việc sản xuất dầu ôliu, mì ống, pho
mát Pama, nho khô, cây vani và rượu nguyên chất cho nước
Mỹ.
Tự Do Tạo
hóa ban
Thomas Jefferson
là một con người sống có Đạo. Đạo làm người tự
do mà Tạo hóa (hay Thiên Chúa) đã ban cho con người.
Tín ngưỡng của ông là:
« Tôn thờ Chúa. Tôn kính và yêu quí cha
mẹ. Yêu mến hàng xóm như bản thân và yêu đất nước
hơn yêu bản thân. Hãy công bằng. Hãy trung thực. Đừng
than phiền về ý muốn của Thượng đế. Hơn hết thảy,
đừng để lỡ bất cứ dịp nào có thể thể hiện lòng
biết ơn, sự hào phóng, lòng nhân đạo, tính trung thực,
công bằng, kiên định, trật tự, can đảm, và lòng trắc
ẩn. Hãy xem xét mọi hành vi như là một bài tập củng
cố đạo đức và nâng cao giá trị của mình... để tìm
thấy những cảm giác thoải mái nhất trong mọi khoảnh
khắc cuả cuộc sống, ngay cả trong giờ phút bạn sắp
từ giã cõi đời ».
Sách «Khám phá thiên tài...» của Michael J.Gelb (NXB Lao Động-
Xã Hội 2008)
Jefferson
có sự nhạy cảm thiên bẩm về tự do của con người.
Ông phẫn nộ trước sự bất công và căm phẫn trước
tình cảnh con người bị ngược đãi. Ông áp dụng niềm
tin cao cả trong đời sống cá nhân: « Chống lại những
kẻ bạo ngược chính là phụng sự Chúa». Ông là người
hành động theo lời Chúa.
Ông tự ví
mình là « Một người theo đạo Thiên Chúa thực sự, tức
là một tông đồ theo những học thuyết về Jesus ».
Ông tin rằng «
Những khái niệm về Chúa do chính ông bày tỏ là
trong sáng nhất, nhân từ nhất và cao thượng nhất
từng được thuyết giáo cho con người ».
Ông hành
động để trả lại cho con người tự do mà
tạo hóa đã ban cho họ.
Ngày nay, đất
nước của những người lập quốc và Jefferson với Bản
tuyên ngôn nhân quyền đã tiến gần tới những lý tưởng
về nhân quyền. Người Pháp nói: «Muốn là có thể». Người
Mỹ nói: «Muốn là được».
Quan niệm
rằng sự tự do bình đẳng là thuộc tính do Thượng
đế tạo ra, đã phá vỡ quan niệm chật hẹp mà vua chúa
và những cơ chế phân chia giai cấp từng khẳng định trong
nhiều thế kỷ qua. Bản tuyên ngôn nhân quyền đã giải
phóng công dân, để họ có chỗ đứng tự do trong Trời
Đất. Họ tự do để sống và mưu cầu hạnh phúc theo năng
lực của riêng mình.
Tuyên ngôn nhân quyền
đồng nghĩa với lời Thiên Chúa phán, khi Ngài sáng tạo
con người theo hình ảnh Thiên Chúa:
«Chúng ta hãy làm ra con người theo hình
ảnh của chúng ta, giống như chúng ta, để con người làm
bá chủ cá biển, chim trời, gia súc, dã thú, tất cả mặt
đất và mọi giống vật bò dưới đất... Hãy sinh sôi
nảy nở thật nhiều, cho đầy mặt đất và thống trị
mặt đất» (Kinh Thánh)
Đối với Jefferson tự do là một món quà của
Chúa và có được từ những hành động chứ
không phải từ niềm tin tôn giáo mà ra. Trong bức
thư gửi bà Samuel H. Smith năm 1816 ông viết: « Tôn
giáo phải hiện diện trong cuộc sống chứ không phải từ những
lời nói của chúng ta ».
Thiên Chúa dạy:
«Con
người sống ít ra cũng biết mình sẽ chết. Còn người
chết chẳng biết gì cả. Họ đâu còn được hưởng điều
gì, vì đã bị rơi vào quên lãng. Bao nhiêu yêu thương,
oán hờn, ganh tị, của họ đã tiêu tan cả rồi, và muôn
đời họ sẽ không được dự phần vào bất cứ chuyện
gì xảy ra dưới ánh mặt trời nữa.
Vậy cứ ăn cho vui vẻ
Uống cho thỏa thích
Vì Thiên Chúa đã vui nhận những việc bạn làm
Lúc nào cũng hãy ăn mặc cho sang
Mái tóc luôn xức dầu thơm phức
Cùng với người vợ yêu thương
Bạn hãy hưởng trọn cuộc đời
Hết mọi ngày trong kiếp sống phù du
Đã được ban cho bạn
Dưới ánh mặt trời
Vì đó là phần bạn
Đáng được hưởng trong cuộc đời
Giữa bao nhiêu công việc
Khó nhọc bạn làm
Dưới ánh mặt trời
Những gì trong tầm tay
Bạn hãy ra sức làm»
(Kinh Thánh)
Đó là
lời Chúa. Nhưng chỉ đến khi Bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền
ra đời, những người dân Mỹ mới dần tiệm cận
được với tự do mà Tạo hóa ban cho con người
ghi trong Kinh Thánh.
Âm
Thanh của Tự Do
Bản Giao
hưởng số 9 của Beethoven soạn trong thời điểm phong trào
cách mạng ở Pháp và Mỹ đang bùng nổ, là sự diễn đạt
đến đỉnh điểm về tinh thần tự do mà Thomas Jefferson
đã đấu tranh. Kiệt tác này được biết đến với cái
tên Ode to Joy (Hướng tới niềm vui). Tuy nhiên trong bản gốc nhà thơ, nhà viết kịch và triết
gia người Đức Schiller là từ « Freiheit » nghĩa là ‘Tự
Do ». Thời đó nhà kiểm duyệt Đức thấy khó chịu với
khái niệm Tự Do, đã đổi thành « Niềm vui ».
Trong lễ kỷ niệm
ngày bức tường Berlin sụp đổ. Leonard Bernstein (1918-
1990) một trong những nhạc trưởng vĩ đại nhất thế
kỷ XX, nhà soạn nhạc và nghệ sĩ
piano tài năng đã chỉ huy bản Giao hưởng số 9
và lấy lại từ gốc là « Tự Do ». Bản nhạc
tuyệt vời này là bài ca về những lý tưởng khai sáng
mà hiện nay vẫn dẫn đường cho hành trình mưu cầu tự
do theo Tuyên Ngôn Nhân Quyền.
Thomas Jefferson
đã sống một cuộc đời tự do sáng tạo và khai sáng tự
do cá nhân trên hành tinh.
Norma Miller phác họa
chân dung Thomas Jefferson với khuôn mặt rắn rỏi và cái
nhìn kiên định thể hiện tầm nhìn đầy sức mạnh và
sự rõ ràng về quyền sống và quyền tự do, cũng như nụ
cười bí ẩn thể hiện sự mưu cầu hạnh phúc.
Jefferson là con
thứ ba của Peter và Janer Jefferson sinh ở hạt Albermarle,
bang Virginia ngày 13 tháng 4 năm 1743. Jefferson mười bốn tuổi,
cha mất. Ông được thừa kế nhiều tài sản. Nhờ đó
ông đã phát triển kinh doanh và sự nghiệp chính trị. Năm
1760, ông học Đại học Wlliam và Mari. Ông đọc các tác
phẩm của Plato bằng tiếng Hy Lạp. Cicero bằng tiếng Latinh.
Cervantes bằng tiếng Tây Ban Nha. Montesquieu bằng tiếng Pháp.
Ông say mê các tác phẩm
của Shakespeare, Milton, Dante, học triết học, khoa học, toán
học, luật học, và chơi đàn violon.
Sự lỗi lạc và
phong độ hào hoa, tình cảm thân thiện, khiêm nhường, khiêu
vũ duyên dáng, giọng nói nhẹ nhàng của ông hấp dẫn nhiều
người, từ Thống đốc bang, đến giới trí thức và bình
dân.
Là một người
ham khám phá triết lý Khai sáng, tuổi trẻ, Jefferson
đã quen thuộc với tư tưởng nổi bật về nhân quyền
và tự do cá nhân. Ông ý thức rõ rằng Nhân Quyền tồn
tại như một tư tưởng, cần phải Khai sáng.
Nhìn lại lịch sử. Cuối thế kỷ XVIII, nước
Anh, Pháp do các vị vua cai trị. Trung Quốc và Nhật
Bản do các Hoàng đế. Nga do Sa hoàng. Thổ Nhĩ Kỳ
do vua toàn năng cai trị. Mặc dù nước Anh đã có
Đại Hiến chương nổi tiếng năm 1215 và Đạo luật
Dân quyền năm 1689. Nhưng chưa mọt quốc gia nào trên thế giới bảo
vệ đầy đủ các quyền tự do của công dân.
Khoảng thời gian
(1767- 1774) Jefferson theo nghề luật. Chàng cưới người vợ
yêu Martha và thiết kế xây dựng tòa dinh thự đẹp của
mình tại Monticello. Mặc dù rất hạnh phúc với cuộc sống
quí tộc, vợ đẹp, con khôn của mình, song Jefferson không
thể quay lưng với bản chất áp bức của nước Anh với
các nước thuộc địa. Jefferson gia nhập Viện Lập pháp
xứ Virginia.
Jefferson đã phác thảo “Quan điểm tóm lược về các quyền lợi của Bắc Mỹ thuộc Anh” và
giúp lãnh đạo thành lập Quốc hội Lục địa đầu tiên
vào năm 1774.
Sau khi soạn thảo Bản Tuyên ngôn Độc Lập ở
tuổi 33, Jefferson tham gia phục vụ Viện Lập pháp xứ
Virginia và làm Thống đốc bang Virginia 1779- 1781. Ông đã đấu tranh thông qua đạo luật Tự
do tín ngưỡng đầu tiên của bang Virginia. Cùng với những
nhà cách mạng Hoa Kỳ vĩ đại: George Washington, John Adams,
Benjamin Franklin… ông đã góp phần lật đổ ách thống
trị của nước Anh.
Thomas Jefferson
hội tụ những thiên tài này soạn thảo Hiến pháp Hoa Kỳ
đầu tiên.
Năm 1781, Jefferson đã sẵn sàng từ bỏ con đường
chính trị và tận hưởng cuộc sống trong lành,
hạnh phúc ở điền trang Monticello. Ông viết: “Cuộc
sống gia đình và những theo đuổi về văn học là điểm khởi đầu và kết thúc
của tôi. Những sự kiện và những tham vọng không phải
của tôi đã dẫn tôi đến con đường tôi đã đi”.
Khi đất nước kêu gọi một lần nữa, ông lại rời gia
đình để làm đại sứ châu Âu 1784- 1789. Năm 1801- 1809 ông
là vị Tổng thống thứ ba của nước Mỹ hai nhiệm kỳ.
Một trong những thành tựu cuả Jefferson trong nhiệm
kỳ Tổng thống lần hai là lệnh cấm mở rộng
buôn bán nô lệ. Được thừa kế 135 nô
lệ từ trang trại của bố vợ, Jefferson
đã đối xử nhân từ với các nô lệ của mình.
Ông viết: “Thật sự tôi lo sợ cho đất nước
khi nghĩ rằng Thượng đế là công bằng, rằng
sự công bằng của Thượng đế không thể ngủ
quên mãi mãi. Quan hệ giữa chủ nô và
nô lệ là chế độ chuyên quyền. Không
có gì chắc chắn được viết trong cuốn sách định mệnh hơn là những con người
này phải được tự do”.
Tuy nhiên nước Mỹ đã phải chờ đến hơn nửa
thế kỷ sau Jefferson, chế độ nô lệ
mới được Tổng thống Abraham Lincoln xóa bỏ. Và
phải một thế kỷ sau, luật sư Martin Luther
King chiến
đấu hy sinh năm 1968, người da đen mới được xác lập
quyền công dân.
Jefferson coi giáo dục là
quyền tối thượng của con người. Ông đi tiên phong trong
việc đưa ra nền giáo dục miễn phí cho mọi công dân và
tin rằng cuộc đời học tập là nhân tố bên trong của
một cuộc sống cá nhân hạnh phúc.
“Hãy khai sáng cho mọi người, sự chuyên chế và áp
bức về thể xác và tinh thần sẽ biến mất giống như
những linh hồn quỷ dữ lúc bình minh”.
(Thomas
Jefferson)
Niềm đam mê
lớn nhất của Jefferson là cống hiến cả đời cho sự
nghiệp giáo dục. Ông thành lập Đại học Virginia. Trường
đại học đầu tiên tách biệt với nhà thờ. Ông từng
hy vọng thành lập một trung tâm chuyên đào tạo thẩm phán,
nhà lập pháp, nhà khoa học, kiến trúc sư và chính khách.
Những người mà “sự thịnh vượng của quốc gia và hạnh
phúc cá nhân phụ thuộc rất nhiều vào họ”.
Jefferson đọc sách
và ham học hỏi mọi người, mọi nơi, sống vui khỏe, lành
mạnh. Ông viết: “Sách là vốn quí. Một thư viện sách
tồn tại lâu đời cngx giống như một căn nhà. Nó tồn
tại hàng trăm năm. Nó không phải là một vòng tuần hoàn
của việc mua sắm hiếm hoi mà chính xác là nguồn vốn
đối với những người chuyên nghiệp. Đó là nguồn vốn
duy nhất để họ khởi nghiệp”.
Trong cuộc
chiến tranh 1812, quân Anh đốt thư viện Washington, ông đã
bán bộ sưu tập sách của mình cho nhà nước, tạo nền
tảng cho thư viện lớn nhất thế giới. Thư viện Quốc
hội Hoa Kỳ.
Nhân
loại đổ rất nhiều máu trong nhiều thế kỷ, đòi quyền tự
do tín ngưỡng. Đối với Jefferson, tín ngưỡng là quyền
cơ bản của con người. Không một thế lực bên ngoài hoặc
không một chính phủ nào được quyền áp đặt niềm tin
tín ngưỡng của bất kỳ ai.
Đạo luật Tự Do Tín Ngưỡng đầu tiên của Jefferson:
“Nhân danh Nghị viện bang Virginia, chúng tôi công bố
rằng không ai bị buộc phải tham gia hoặc ủng hộ bất
kỳ tín ngưỡng tôn giáo nào. Không ai bị ép buộc, hạn
chế, quấy nhiễu hay đè nén về thân thể hay tài sản,
và cũng không ai phải chịu đựng về quan điểm hoặc niềm
tin tôn giáo của chính mình. Tất cả mọi người đều
được tự do bày tỏ hoặc tranh luận để bảo vệ quan
điểm của mình về các vấn đề tôn giáo và những quan
điểm này sẽ không bị giảm bớt hay phóng đại hoặc
tác động đến tư cách công dân của họ”.
Cuộc đời Thomas Jefferson là nguồn cảm hứng dành cho những ai khát khao
sống tự do và mưu cầu hạnh phúc.
Jefferson
đã mơ ước tự do, và đã sống, làm việc hết mình cho những khát vọng
tự do.
Là một người yêu nước và chính trị gia
ông đã trả tự do và mưu cầu hạnh phúc cho tất cả mọi người. Về con người cá
nhân, Jefferson được biết đến là “Một trong những con
người hưởng lạc và am hiểu nhất về nghệ thuật sống”.
Lần đầu
tiên gặp gỡ trong một buổi xem hòa nhạc, Thomas và Martha
Jefferson đã chia sẻ một tình yêu sâu sắc và đầy niềm
vui, sự tận tụy và quan tâm lẫn nhau. Họ có sáu người
con. Trong đó có ba người con qua đời trước khi Martha mất.
Mười năm chung sống êm đềm, khi Martha mất, một người
con đã kể lại sự chăm sóc của Jefferson:
“Là một
bảo mẫu thì không có phụ nữ nào nhẹ nhàng và lo lắng
hơn. Ông đã chăm sóc người mẹ tội nghiệp của tôi…
Trong suốt bốn tháng bà sống hấp hối, chưa bao giờ ông
nguôi gọi tên bà”.
Khi người
vợ thân thương qua đời, Jefferson vô cùng đau đớn và
thương tiếc đến mức bạn bè và gia đình lo sợ ông sẽ
không bao giờ nguôi ngoai.
Jefferson đã giữ lời hứa
với Martha không bao giờ lấy vợ nữa. Trong nhiều năm ông
sống một mình, dù vẫn còn trẻ và có sức hấp dẫn đặc
biệt với phụ nữ.
Nhưng sau
đó, khi làm đại sứ ở châu Âu, ông đã yêu Maria Cosway,
một nghệ sĩ, nhạc sĩ thanh lịch và xinh đẹp, lai Anh.
Những lá thư tình bay bổng mộng mơ và một tình yêu nên
thơ, ảnh hưởng đến nhau.
Thư
Jefferson viết cho cô: “Anh ước gì chúng ta là
đôi chim
trên bầu trời, được bay đến những nơi ta muốn… Và
nếu được như vậy (phép màu đưa anh đến bất cứ nơi
đâu) thì anh nghĩ là anh sẽ chỉ sử dụng nó một lần
mà thôi. Anh mong ước luôn được ở bên em và không bao
giờ rời xa em nữa”.
Cuộc đời của Jefferson được ghi dấu bằng những nỗi đau xé ruột.
Ông đã sống lâu hơn người vợ thân yêu và năm trong số
sáu đứa con của mình. Song ông vượt lên với lòng trắc
ẩn và tình yêu vô tư với con người và thiên nhiên.
“Trên tất cả và lúc nào cũng vậy, hãy rèn luyện bản thân với tâm trạng vui vẻ, đây chính
là bản chất đáng phục và đáng quí nhất trong đời sống”
(Thomas Jefferson)
Jefferson tin tưởng vào tự do bên trong con người và
cả bên ngoài xã hội.
Ông viết: “Hãy
khuyến khích những thiên hướng đạo đức của bạn và
thực hành bất cứ khi nào có cơ hội. Đồng thời hãy
chắc chắn rằng chúng sẽ đạt hiệu quả và trở thành
thói quen của bạn”.
Jefferson
thích chơi cờ. “Nó không chỉ giải trí mà còn giúp ích
trong cuộc sống, đối mặt với mọi tình huống. Cuộc
sống cũng giống như trò chơi cờ mà thôi”.
Jefferson có cách nhìn chính thể luận về sức
khỏe. Ông sôi nổi bày tỏ về bí quyết sống
khỏe.
“Không làm điều
gì có hại. Khả năng hòa hợp với tự nhiên và tự chữa
bệnh của cơ thể. Ánh sáng mặt trời là người thầy
thuốc tốt nhất. Kết hợp thể chất với tình cảm. Thường
xuyên đi bộ và làm vườn.
Đi bộ là môn thể
dục tốt nhất… Sẽ chẳng có ai biết điều đó cho đến
khi họ thử đi bộ. Nó rất dễ trở thành thói quen… Tôi
từng biết nhiều người đi bộ vĩ đại… Và tôi chưa
bao giờ biết hoặc nghe nói về ai đó đi bộ mà không khỏe
mạnh và sống lâu”.
Thomas Jefferson qua
đời vào trưa ngày mồng 4 tháng 7 năm 1826 đúng năm mươi
năm, sau ngày ký Bản Tuyên Ngôn Độc Lập. Hưởng thọ
Tám mươi ba tuổi.
Vài giờ
trước khi trút hơi thở cuối cùng, Jefferson nói lời tạm
biệt với cô con gái Martha, người con duy nhất của ông
còn sống. Jefferson đặt một chiếc hộp nhỏ vào bàn tay
cô, trong đó có bài thơ mà chỉ một người biết sống
hòa cùng vũ trụ, vạn vật và hướng thượng, có trái
tim rộng mở như ông mới có thể viết nên.
Lời vĩnh biệt trước khi chết của TH.
J dành cho M. R
“Ảo mộng cuộc sống đã tan biến và giấc mơ cũng thế
Những người bạn thân yêu của
ta sao phải lệ rơi?
Ta sẽ gặp Thượng đế và
đón chào biển lớn
Nơi ban cho ta niềm hy vọng và chôn
vùi nỗi ưu phiền
Thôi tạm biệt, con thân yêu, xin
tạm biệt!
Nỗi đớn đau trong phút
cuối, ta phải từ biệt con!
Hai thiên thần tối cao đang
chờ ta về cõi chết
Và tình
yêu dành cho con trong hơi thở cuối cùng”.
Thomas
Jefferson đã hòa vào Trời Đất.
Thiên nhiên đón ông về.
Ông yêu thiên nhiên. Thưởng thức thiên nhiên. Jefferson coi
thiên nhiên là tình yêu Chúa ban cho loài người.
“Thiên nhiên trải dài đến đâu mà giàu có
và dẫy đầy đến thế. Những ngọn núi, rừng
rậm, ghềnh đá và sông hồ. Chúng ta cưỡi trên những
cơn bão để chiêm ngưỡng bức phong cảnh kỳ vĩ
đó. Thật tuyệt vời khi nhìn thấy ngôi nhà thiên nhiên.
Nhìn những đám mây, những trận mưa đá, tuyết rơi, mưa
rào, sấm chớp… Và mặt trời rực rỡ hiện ra như thể
nhô lên từ biển, nhô dần qua ngọn núi và mang ánh sáng
đến cho đời”.
(Thomas Jefferson)
Hồ Gươm Mùa Giáng Sinh 2012