Hoa ‘Ôm’, Hoa ‘Chạy’ Trên Đường Phố


PHẠM NGA

1.

Lâu nay, ở gần ngã tư trước cửa chính của chợ Gò Vấp, ngoài những sạp bán hoa tươi bày cố định trên vỉa hè, thỉnh thoảng có vài phụ nữ ôm hoa trên tay và đứng bán sát lề đường. Vào những ngày rằm và mùng một âm lịch, đặc biệt vào những ngày cận Tết nguyên đán, các ngày Tết Trung Nguyên, Tết Đoan Ngọ, lễ Phật đản…, số chị em này “xuống đường” đông hơn và đôi khi có cả vài anh trung niên. Đã có chị em đứng ở lề đường thì nhiều người đi chợ mua hoa về cúng hay về chưng gì đó khỏi mắc công và tốn tiền gởi xe. Chỉ cần khách dừng xe lại bên lề, thậm chí khỏi cần tắt máy xe, lập tức chị em đổ xô đến, mời chào những bó hoa ôm trên tay, tha hồ cho khách chọn lựa, trả giá.

Có thể gọi cho nhanh gọn là chị em bán hoa ôm, nhưng ở đây xin phân biệt là người bán chỉ ôm hoa đến bán cho khách, chứ không phải ôm… khách - như kiểu bia ôm, cà phê ôm, cơm ôm... Và điểm khác biệt nữa mà ai cũng có thể nhận ra liền, đó là chị em hoa ôm không hề trang điểm màu mè, lòe loẹt giống như các cô tiếp viên ở các kiểu bán "ôm" kia. Họ toàn là những phụ nữ nghèo, buôn bán kiếm sống với số vốn cò con, theo kiểu "được bữa nào xào bữa đó".

Như đã nói, chị em bán hoa ôm thường chỉ xuất hiện vào những ngày thiên hạ cần hoa để cúng kiếng trong nhà. Từ xa xưa, bông cúng – nói theo người Nam - thì quanh quẩn chỉ có những loại hoa rẻ tiền, như: vạn thọ ta, vạn thọ Pháp, huệ, cúc ta…tức những chủng hoa truyền thống của Hốc Môn, Gò Vấp, Cái Mơn.v.v... Nhưng hoa Đà Lạt ngày càng tràn ngập trên thị trường, đã đẹp lại không còn quá mắc tiền như ngày trước. Do đó, thiên hạ dễ dàng mua về chưng, cúng khiến chị em bán hoa ôm dù ít vốn cũng phải chuyển qua bán hoa Đà Lạt.

Sáng nay nhằm ngày mùng 5 tháng năm, tôi có một nhiệm vụ đột xuất, ra vẻ “tâm linh” là chở bà xả đi chợ Gò Vấp mua vài thứ về cúng theo tục lệ ngày Tết Đoan Ngọ, như hoa, trái cây, lá xông, bánh tro… Ở chỗ ngã tư, trên tay của chị em bán hoa ôm vẫn phần lớn là hoa Đà Lạt, như: cúc vàng, cúc Tiger, cúc Inđô, thủy tiên, hoàng anh, tu-lip, lys (còn được gọi là hoa ly), sa-lem, lay-dơn .v.v…. Còn hoa vùng Hốc Môn, Gò Vấp như vạn thọ, huệ, cúc ta thì chỉ có mặt ở những sạp vỉa hè.

Có hai cô gái, mặc đồng phục sinh viên trường đại học Công nghiệp Sàigòn tọa lạc ở con đường sau lưng chợ, đang dừng xe đạp, tỉ mỉ lựa hoa. Các cô chọn loại hoa đồng tiền với những cánh hoa đỏ thắm và hoa sa-lem, trông giống những hạt nút áo màu trắng ngộ nghĩnh. Hỏi thăm thì một cô vui vẻ trả lời: "Dạ, tụi em mua về chưng chơi trong phòng cho đẹp, chớ hổng phải cúng". Dưới ánh nắng mai, cái chợ hoa bán rong vĩa hè này chợt như rực rỡ hẳn lên những màu vàng, đỏ, hồng… thật sinh động, đường phố như cũng vui vẻ hẳn lên. Số người dừng xe để mua hoa càng lúc càng đông. Chính những lúc "bán được" như lúc này, dân bán hoa ôm luôn luôn cảnh giác nhìn về các hướng để canh chừng sự xuất hiện của công an phường đi hốt hay mấy anh bảo vệ chợ đi đuổi

Được biết là từ rạng sáng, dân bán hoa ôm thường đi lấy hàng từ chợ hoa bán sỉ Tương Lai (quận 11, gần khu du lịch - giải trí Đầm Sen) hay chợ hoa đầu mối Hồ Thị Kỹ (đường Lý Thái Tổ, quận 10). Về giá cả bán ra bữa nay thì khá đồng nhất cho các loại hoa rẻ tiền, phổ biến là cúc vàng và cúc Tiger, chung chung là 8000 – 10,000 đồng/bó (cứ 3 - 4 cây góp thành một bó, đủ chưng một bình lớn hoặc hai bình nhỏ). Giá cả bình dân, chị em cũng không "hét" nên nhóm hoa cúc bị để trần trụi, khỏi bọc giấy bóng kiếng. Riêng về giá vài giống hoa kiêu kỳ như hoa ly (lys), tu-lip, lay-ơn… thì tính theo bông là khoảng 4500-5000 đồng/bông. Trên tay một vài chị em cũng có một ít hoa hồng, giá 1000 – 12000 đồng/bông nhưng đây chỉ là loại hồng đóa nhỏ thôi, còn loại hồng đóa lớn, giá mắc hơn gấp đôi gấp ba thì chỉ có ở các sạp.

Khi nắng đã lên cao, số lượng hoa ở chỗ chị em gởi (để ôm đi từng ít, bán dần) đã gần cạn và không còn đẹp mã nữa thì đành phải hạ giá. Hoa là mặt hàng tươi rất chóng xuống sắc, rất dễ bị chê là "hàng dạt", nhất là những ngày này nắng gắt và nóng bức. Và không rõ có phải tại trời nóng gay gắt khiến mọi thứ đều bốc hơi hay mùi khói xe dày đặc mà tất cả hoa ở khu "chợ" này đều không tỏa một chút hương thơm nào, dù chỉ thoang thoảng thôi cũng không.

Vào các ngày lễ Valentine, Giáng sinh, Quốc tế Phụ nữ 8 - 3, Ngày Nhà giáo VN…, hoa lên ngôi vì cần làm quà tặng hay chưng bày nhiều lên thì mỉa mai là các chị em bán hoa ôm lại bỏ chợ. Lý do là vào các ngày đặc biệt này, hoa bán rất chạy nhưng hoa - hầu hết là hoa hồng - phải thật đẹp, thật sang, ngày thường giá mua tại gốc đã cao thì ngày lễ còn cao vọt lên nữa. Bán buôn cò con như chị em thì vốn liếng đâu? Rồi có liều mạng chạy vay vốn đột xuất thì cũng đầy may rủi vì bị cạnh tranh khốc liệt bởi vô số dân buôn bán chụp giựt theo thời vụ là đám thất nghiệp, sinh viên nghèo, công /tư chức đồng lương còm cõi…, cứ đổ xô ra đường, bán hoa “lễ” khắp nơi trong thành phố. Đó là chưa nói tới sự cạnh tranh của loại hàng bán cũng rất chạy trong các ngày lễ là hoa giả, hoa vải, hoa lụa, hoa nhựa…, cũng đẹp cực kỳ và ít kỵ nắng mưa.

2.

Ngày mùng 5 ‘âm’ này lại lọt vô mùa Euro 2012, mà đội bóng tôi thích nhất, kỳ vọng nhất là Hà Lan lại thất bại ngay ở vòng đấu bảng. Vào Euro 2008, ít ra thì những “cơn lốc màu da cam” của đội bóng ‘đất nước hoa tulip’ cũng còn bốc lên cuồn cuộn cho đến hết vòng tứ kết. Tôi còn nhớ là năm đó, trước cái đêm oan nghiệt 21tháng 6, Hà Lan bị Nga loại với tỷ số thê thảm 3 – 1, tôi vẫn cứ tràn trề lạc quan về đội bóng thần tượng của mình và vui vẻ, hào hứng đến nổi, từ hình ảnh“cơn lốc màu da cam” của các cầu thủ Hà Lan, tôi nghĩ ra luôn danh hiệu “những cơn lốc màu hoa hồng” thật kỳ mỹ cho những chị em bán hoa chạy rất tội nghiệp trên cầu Thị Nghè cũng vào thời gian ấy.

Nguyên sau 30 – 4, cầu Thị Nghè, nối một bên bờ là quận Nhất với bờ bên kia thuộc quận Bình Thạnh, đã được chỉnh trang lại, xem ra sáng sủa hơn xưa, như có thêm hai hàng lan can được trang trí bằng vài loại dây leo xanh và đèn lồng. Rồi từ khoảng các năm 2006, 2007…, cầu này lại có một nét hay hay, ưa nhìn, là do tự dưng mà có một số người bày các loại hoa hồng tươi đầy màu sắc ra bán trên cầu.

Ngày ngày, dọc theo hành lang dành cho người đi bộ, thường có 5-7 người, phần lớn là phụ nữ, lúc đông có thể đến cả chục người - trải ra những tấm đệm, tấm nylon để bày hoa ra bán, thường là ở một vị trí cố định mà mỗi người dành được và có lẽ các chỗ ‘ngon’ nhất là gần hai đầu cầu.

Gần như là sắc thái riêng của hoa chạy, người bán hoa trên cầu Thị Nghè bày ra chủ yếu là các loại hoa hồng, như hồng đỏ, hồng phấn, hồng vàng, hồng trắng, hồng song hỹ (cánh loại hoa này có màu hồng nhạt như hoa hồng phấn nhưng lại có thêm viền màu xanh rêu) và một ít cây măng tặng miễn phí cho khách. Có người còn bày ra thêm mấy bó hoàng anh và sa-lem, cắm đứng trong những thùng sơn nước cũ.

So với hiện nay thì giá hoa hồng bán trên cầu Thị Nghè thời ấy khá mềm, phổ biến là 8000 đồng cho một chục cành, không phân biệt màu hoa.

Dưới ánh nắng, cái chợ hoa tự phát này rực rỡ hẳn lên với những màu đỏ, hồng , vàng… thật tươi tắn, vui mắt của hoa. Bị thu hút nên lúc nào cũng có thể có vài người dừng xe xem hoa, hỏi giá… Nhưng những người bán hoa thì luôn luôn dáo dác nhìn về cuối đường để sẵn sàng chạy khi có sự xuất hiện của xe Jeep công an phường.

Tôi còn nhớ có bắt chuyện khá lâu với chị Tư, ngụ ở khúc bờ kênh Nhiêu Lộc sát bên cầu, đã hơn hai năm bán hoa chạy ở khu vực này. Chị Tư cho biết thêm là hằng ngày chị dọn hàng ra từ khoảng 10 giờ sáng để đón đầu giờ "cao điểm" là từ 11 đến 12 giờ mới đông người qua lại trên cầu. Nhưng chính giác này, công an thường đi hốt nhất. Còn về giờ "cao điểm" khác là 5- 6 giờ chiều, tan sở, tan trường nên cũng đông người qua lại và nhiều người mua hoa, chị Tư đã có vẻ hài lòng, vì "Mấy ổng lại ít tới, có lẽ mắc đi lo trật tự giao thông ở mấy ngã tư ".

Chiến thuật của dân bán hoa chạy là hễ thấy công an tới từ phía quận 1 thì quay lưng chạy về phía Bình Thạnh và đổi hướng ngược lại khi công an Bình Thạnh xuất hiện. Nhưng trước hết, khi công an tới "hỏi thăm" hành lang cầu bên phía mình đang bán thì chạy băng qua đường, rồi đứng thủ thế, theo dõi tình hình xem ra sao cái đã. Nếu công an chỉ hò hét, chỉ chỏ chiếu lệ rồi rút quân thì cứ từ từ băng qua đường, trở lại chỗ bán cũ. Đặc biệt là để thích ứng với kiểu "chạy" bất cứ lúc nào, hai đầu tấm nylon bày hàng của chị Tư đã được khoét hai lỗ cỡ 3cmx12cm, có công dụng như hai quai xách. “Trang bị” tốt như thế nhưng chị Tư đã cười thảm não, cho biết : "Tui cũng bị bắt bốn lần rồi chớ, vì chạy không kịp. Hả? Làm sao đến nỗi phải nhảy xuống sông, dữ vậy? Phạt bao nhiêu hả? Mấy ổng đâu có phạt đồng nào, chỉ tịch thâu thôi. Khó năn nỉ xin lại lắm. Mà hổng biết mấy ổng đem bông tịch thâu về trụ sở rồi làm gì nữa, đem chưng ở đâu cho hết?".

Vâng, không rõ hồi đó, thân phận của những cánh hồng mỹ miều kia ra sao nếu những chị em bán hoa không chạy kịp, dù họ chạy đã quá quen chân, ngày nào cũng có chạy vào lần, chạy rất nhanh, chạy như bay như biến, thậm chí chạy ẩu khi băng đại qua đường, mặc kệ cho xe cộ lướt sát bên người, cứ để cho xe tránh mình hơn là mình tránh xe…

Vào tháng 6 hằng năm – mùa quen thuộc của Euro hay World Cup, Sài Gòn đã vào mùa mưa nhưng thường cũng còn nhiều ngày nắng nóng, bất kể sáng hay chiều, cho nên dân bán hoa phải thường xuyên tưới nước cho hoa. Cái chai nhựa Pet cũ đựng nước tưới đã rất ít khi rời khỏi tay chị Tư. Ơn ích của cái bình tưới tự chế này là có thể liên tục giải nhiệt cho những cành hoa đang ở tư thế nằm dài ra trên nền xi măng nóng hừng hực. Và những giọt nước lóng lánh bám vào cánh, lá, thân hoa càng làm cho hoa trở nên lộng lẫy hơn dưới ánh nắng, nhưng cũng không hề thoảng chút hương thơm nào…

Từ lâu rồi không còn thấy nhóm người bán hoa tươi kiếm sống theo kiểu thể-thao-bất-đắc-dĩ ấy nữa. Hiện chỉ còn một vài sạp, cũng bán hoa hồng tươi, có vẻ được khá yên ổn, ít bị tém dẹp khi bày trên vỉa hè rộng rãi, cách cầu Thị Nghè chừng 500m lui về phía Viện dưỡng lão.

3.

Trong nghệ thuật hội họa và nhiếp ảnh, thường rất quen thuộc là các chủ đề "Người đẹp và hoa" hay "Thiếu nữ ôm hoa". Đó là hình ảnh những thiếu nữ kiều diễm, mặt hoa da phấn, y trang thướt tha, dáng vẻ ung dung, tươi cười với những bó hoa chọn lọc nhất ôm nghiêng trên cánh tay nuột nà, còn hậu cảnh thì cũng đầy hoa các loại hay cả một vườn hoa rộng ngút ngàn… Nhưng khi tình cờ, dửng dưng mà cũng dính dáng xa, gần tới các chủ đề cao sang, đẹp đẽ ấy, nơi những chị em nghèo đi bán hoa ôm bữa có bữa không ở ngã tư chợ Gò Vấp hay bán hoa chạy một thời trên cầu Thị Nghè thì chỉ có dáng dấp lam lũ, cơ cực, quần áo thì sờn cũ, bạc màu bởi dầu dãi mưa nắng cùng nhiều nỗi lo nghĩ cơm áo…

_________________________________________
© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả ngày 25.06.2012.
Xin Vui Lòng Ghi Rõ Nguồn Newvietart.com Khi Trích Đăng Lại .