THĂM THỦ ĐÔ WASHINGTON VÀ ĐIỆN CAPITOL
VỚI TƯỢNG NỮ THẦN TỰ DO “NHỎ”



THỦ ĐÔ LIÊN BANG NON TRẺ

Với những tòa nhà kiều tân cổ điển và các đại lộ có nhiều hàng cây xanh mát, Washington, DC khiến các du khách thú vị tận hường một Thành phố dễ thương và trang trọng. Washington đã không phải luôn luôn như vây.

Khi quyết định xây dựng một thành phố mới làm Thủ đô Liên bang vào cuối thế kỷ 18, chính tổng thống Washington lựa chọn khu đầm lầy mà ở nơi này, sông Potomac và sông Anacostia giao nhau. Viên kỹ sư Pháp Pierre Charles L’Enfant thiết kế một đồ án dựa vào cung điện Versailles của vua Louis XIV ở Pháp.

Việc xây dựng điện Versailles từ một nơi đầm lầy không dễ chút nào. Công việc chậm chạp và người dân cũng lưỡng lự để dọn nhà đến đây.Trong nhiều năm, heo còn kêu rống trên các lề đường chưa lát đá. Người ta cũng nói rằng có thể săn bắn ngay gần Nhà Trắng!

Sự việc rối rắm thêm khi, trong chiến trang năm 1812, người Anh đã đốt nhiều nơi cùa Washington –cuộc chiến này đã tạo ra cảm hứng cho luật sư F.S. Key đã viết nên lời cùa bài Quốc ca “Stars –Spangled Banner” của Hoa Kỳ và cũng giai đoạn này đã cho Dinh Tồng thống tên “Nhà Trắng”. Tòa nhà này là một trong các tòa nhà bị đốt cháy và sau cuộc chiến, nó được sơn màu trắng để che lấp các vết cháy.

Người viết đến thăm Washington, DC từ Maryland, tiểu bang sát cạnh Thủ đô. Vì hai tiểu bang Virginia (quê nhà của tồng thống Washington nhường cho khu đất) và Maryland cùng nhường khu đất trên để xây Thủ đô Hoa Kỳ.

Qua địa giới bang Virginia, vượt sông Potomac là tới Washington, DC, kiến trúc nổi bật đầu tiên là Ngũ Giác Đài (trụ sở Bộ Quốc phòng,với 5 tổng hành dinh Lục quân, Không quân, Thủy quân Lục chiến, Hải quân và Tổng Tham mưu Liên quân).

THỦ ĐÔ HOA KỲ VỚI “THÁP BÚT” TƯỞNG NIỆM WASHINGTON

Washington, DC có đủ loại bia, đài tưởng niệm mang tính nghệ thuật và thưởng ngoạn cao, gợi cho du khách nhiều suy nghĩ về lòng yêu lịch sử và yêu nước cùa người dân Hoa Kỳ. Đứng sừng sững ngay giữa Thủ đô, trên thảm cỏ xanh mướt là đài tưởng niệm Washington – vị tồng thống đầu tiên cùa Hoa Kỳ. Đài hình chóp nhọn cao 169m được xây bằng đá cẩm thạch, đáy Đài có diện tích 39m2 –là công trình kiến trúc tiêu biểu và cao nhất Thủ đô.

Đài tưởng niêm Washington nằm nhìn xa tương tự như Tháp Bút nằm cạnh Hồ Gươm, gần cầu Thê Húc, dẫn vào đền Ngọc Sơn cùa thủ đô Hà Nội chúng ta, nhưng to lớn hơn nhiều. Tháp Bút của danh sĩ Nguyễn Văn Siêu tượng trưng cho việc học hành cùa dân tộc Việt Nam. Còn Tháp Bút tường niệm George Washington có thể tượng trưng cho cây Bút viết nên trang sử oai hùng từ thuở lập quốc:

- năm 1776 Hoa Kỳ đã viết bản Tuyên ngôn Độc lập

– năm 1787 Hoa Kỳ cũng viết ra bản Hiến Pháp. Đây là hai văn kiện đầu tiên trên thế giới được công bố, ghi dấu ấn của sự phát triển về chính trị cùa Liên Bang non trẻ sẽ ngày càng vươn lên mạnh mẽ, từ 13 thuộc địa cùa người Anh, nay trờ thành một Liên Bang với 50 tiều bang và Washington, DC. Sự lớn mạnh đó do chính từ tinh thần chiến đấu kiên cường và lòng chính trực của vị Tổng Tư lệnh, Tồng thống đầu tiên và Quốc Phụ của Hoa Kỳ.

Muốn lên đỉnh Đài tưởng niệm, du khách có thể theo thang bộ hoặc đi thang máy chỉ mất 70 giây; qua cứa sổ trên đỉnh Đài, có thể nhìn thấy cả hai tiểu bang Virginia và Maryland và nhất là toàn cảnh thủ đô Washington, sông Potomac uốn lượn như dải lụa – tương tự sông Hồng (Nhĩ hà) uốn quanh Hà Nội như hình vành tai, nên thơ làm sao.

Gần Đài tưởng niệm Washington là Đài tưởng niệm Thomas Jefferson có hình hơi tròn, hơi thấp – nhìn xa có nét giống Đài Nghiên cạnh Tháp Bút ở Hồ Gươm, Hà Nội. Ông là cha đẻ của bản Tuyên ngôn Độc lập nước Mỹ, sau đó làm Tồng thống thứ 3 của Hoa Kỳ và là người đầu tiên vào làm việc và sinh sống trong Nhà Trắng – do Washington chọn đất và xây dựng.

Qua Đài tưởng niệm Washington là Đài tưởng niệm Thế Chiến thứ hai , phía trước có hồ hình chữ nhật.

Đi dọc theo hồ chừng 20 phút, bờ bên kia là Đài tưởng niệm Abraham Lincoln – vị tồng thống đã xóa bỏ chế độ nô lệ và lãnh đạo Liên Bang đánh thắng phe ly khai Miền Nam trong Nội chiến (1861- 1865), giữ vẹn sự thống nhất Liên Bang và còn tượng trưng cho hình ảnh một người dân Mỹ lúc khai khẩn đất hoang, nhọc nhằn và cam go, từ thuở giành đất với dân Da đỏ bản xứ. Trong Đài có bức tượng Lincoln ngồi, cao 5,8m, sau tượng có đề từ: “Lincoln bất diệt, sống mãi trong lòng dân”. Bên trái bức tượng, có khắc bài diễn văn khi ông nhậm chức tổng thống năm 1860, bên phải có bài diễn văn Gettysburg nổi tiếng với câu: “Chính phủ vì dân, do dân và bởi dân”, sau được ghi lại trong bản Tuyên ngôn Độc lập 2-9-1945 của nước ta.

Ở ngoài phía trước Đài Lincoln, ở dưới nền đá có khắc ghi câu: “I have Dream…” của Lãnh tụ tranh đấu cho người da đen Martin Luther King Jr, (là tựa đề cùa bài Diễn văn về chống Phân biệt Chủng tộc – cùng với bài Diễn văn Gettysburg – là hai bài Diễn văn nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ) trong một cuộc biểu tình lớn tụ tập trước Đài tưởng niệm Lincoln. Mục sư King là người trẻ tuổi nhất (1964 – 34 tuổi) được giải Nobel Hòa bình và năm 38 tuồi ông bị ám sát (Ngày sinh của ông được quy định là ngày Lễ chính thức vào tháng Giêng. Ngày sinh của hai tổng thống Washington và Lincoln cũng là ngày Lễ chính thức vào tháng Hai hàng năm Chì có ba danh nhân này có ngày Lễ sinh nhật ở Hoa Kỳ).

Cách Đài tưởng niệm Lincoln chừng vài trăm mét là Công viên Hiến Pháp (Constitution Gardens) để nhớ đến bản Hiến Pháp Hoa Kỳ nổi tiếng vì lần đầu tiên Thế giới có một bản Hiến pháp thành văn dân chủ. - mà giáo sư người Pháp Laboulaye đã say mê, nên mới có ý tưởng Sáng chế ra tượng Nữ thần Tự do “lớn” ở New York và trước việc nước Mỹ bị phân chia, Laboulaye vẫn quyết chí yêu cầu nước Pháp tiếp tục ủng hộ Tổng thống Lincoln của Liên bang để duy trì sự thống nhất lãnh thổ.

Và xa xa trong rừng cây là Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam , một bức tường đá hoa cương đen, hình chữ V (tượng trưng Việt Nam), do một cô sinh viên Mỹ gốc Hoa thiết kế, dưới thời tồng thống Reagan, nhưng chỉ dành cho các lính Mỹ tử trận trong cuộc chiến Việt Nam mà thôi.

- Quyền Hành pháp do Tồng thống nắm giữ:

Nơi sinh sống và làm việc của Tổng thống Hoa Kỳ tọa lạc tại số 1600 đại lộ Pennsylvania (để nhớ đến Thủ đô đầu tiên là Dinh Độc lập ở Philadelphia nằm trong tiều bang mang tên này) là Nhà Trắng, White House (không gọi là Dinh vì tránh quan liêu quý tộc thời thuộc Anh). Nơi này cũng mở cửa cho du khách tham quan, vì lượng khách tham quan quá đông, nên người viết phải đứng nhìn từ xa ở Vườn Hồng, nơi thường diễn ra họp báo của Tổng thống.

- Quyền Tư pháp do Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ: gồm 9 Thẩm phán với nhiệm kỳ suốt đời, làm việc trong trụ sở to lớn, nằm gần khu Đồi Quốc hội - tượng trưng cho uy quyền của một trong “tam quyền phân lập và kiểm soát lẫn nhau”.

Người viết cũng tham quan Viện Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia - cũng nằm ờ gần Đồi Quốc Hội - nơi trưng bày các kiệt tác của các danh họa Tây phương như: Van Gogh, Leonardo da Vinci, Picasso và cả các tranh thủy mặc của danh họa Tề Bạch Thành, Từ Bi Hồng…Trang trí nội thất rất lộng lẫy, nổi tiếng thế giới.

- Quyền Lập pháp thuộc Quốc Hội:

Trụ sở tọa lạc cách đài tưởng niệm Washington không xa, nằm trên một ngọn đồi là điểm cao nhất Thủ đô, thường gọi là Đồi Quốc Hội, Capitol Hill (đặt theo tên ngôi đền thờ Thần chúa tể Jupiter ở Rome), vốn được coi là biểu tượng của Thủ đô nước Mỹ. Quốc Hội có hai viện: Thượng Viện ở tòa nhà phía bắc và Hạ Viện ở phía nam, Muốn tham quan Quốc Hội phài xếp hàng lấy vé trong ngày. Trụ sở Quốc Hội là một tòa nhà 5 tầng, dài 233m, cao 88m, diện tích 111ha, bằng đá cẩm thạch trắng. Tòa nhà Quốc Hôi là một tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng.

Phía sau tòa nhà Quốc Hội là Thư Viện Quốc Hội Mỹ , là thư viện lớn nhất thế giới, nó tiếp nhận tất cả số đầu sách xuất bản ở Mỹ và ờ khắp các nơi khác, lượng sách lưu trữ ở đây đã đạt kỷ lục thế giới: các giá sách nối lại dài 800km, số đầu sách lên đến 130 triệu cuốn. Thư Viện trên danh nghĩa là để các Thượng và Hạ Nghị sĩ tra cứu, nhưng cũng mở cửa cho mọi đối tượng trong và ngoài nước, được ví như kho tàng tri thức của thế giới. Giám đốc Thư Viện Quốc hội Mỹ mang hàm chức vụ Bộ trưởng, do Tổng thống bổ nhiệm, cũng phải được Thượng Viên phê chuẩn, với nhiệm kỳ suốt đời.
Thủ đô Washington luôn luôn bận rộn việc lãnh đạo, điều hành công việc của Chính phủ Liện bang, công việc này đều liên hệ đến 50 Chính phủ Tiểu Bang (đứng đầu là Thống đốc, cũng có 3 quyển phân lập: Hành pháp, Lập pháp và Tư pháp như Liên Bang).

ĐIỆN CAPITOL VỚI TƯỢNG NỮ THẦN TỰ DO (Statue of Freedom)

Chính giữa tòa nhà Quốc Hội là một Chóp tròn có 3 tầng, làm nổi bật vẻ đẹp trang nghiêm;  trên đỉnh vòm là tượng Nữ thần Tự do “nhỏ” (Statue of Freedom) khác với tượng Nữ thần Tự do “lớn” (Statue of Liberty) nằm trên đảo Tự do, ngay cảng New York.

Bức tượng Nữ thần Tự do “nhỏ”, được thiết kế ở Rome, hiện diện ở Hoa Kỳ trước bức tượng Tự do “lớn” - được thiết kế ở Pháp và chở sang tặng nhân dân Mỹ (Đã đề cập trong Bài viết kỳ trước).Năm 1863, tượng Tự do “nhỏ” do Thomas Crawford thiết kế tạc hình một phụ nữ Tự do, mặc kiều váy chùng. Tay phải của Nữ thần tựa vào đuôi kiếm, tay trái cầm một vòng hoa nguyệt quế (tượng trưng chiến thắng) và tấm khiên của Mỹ với 13 Sọc (tượng trưng 13 tiều bang nguyên thủy). Bà đội mũ sắt kiểu La Mã được bao bởi các Sao và hình đầu con Đại bàng trắng gắn bên trên mũ. Bà được trang trí với lông vũ, vuốt móng chim, liên hệ đến y phục người Da đỏ bản xứ. Có một tấm khiên có khắc chữ “U.S.” đính trên áo Bà. Nữ thần đứng trên một quả địa cầu bằng sắt, xung quanh có dòng chữ “E Pluribus Unum” (phương châm La tinh có nghĩa “Nhiều đoàn kết thành Một” – “Plural…Unit”) – câu phương châm có trong Quốc huy cùa Mỹ khi xây tượng.

Phần dưới Đế tượng được trang hoàng với các vòng hoa. Có 10 điểm bằng đồng pha platinum, được gắn vào mũ sắt, vai và tấm khiên cùa Bà ở trên cao , để phòng ngừa sấm sét đánh vào bức tượng. Tượng đúc bằng đồng, cao 10,44m, cân nặng 6810kg, lông trên mũ Bà nhô cao 91m về phía mặt đông cùa điện Capitol.

Crawford nặn bức tượng bằng thạch cao, chờ từ Rome năm 1858, đóng trong 6 thùng tới Mỹ năm 1859. Năm 1860 tượng được đúc bằng đồng ở vùng phụ cận Washington, DC. năm 1862 việc đúc tượng phải tạm dừng vì cuộc Nội chiến, sau tiếp tục xong vào năm 1863 và được đem trưng bày ờ Đồi Capitol. Bức tượng thạch cao hiện được trưng bày ở Trung tâm Du khách Capitol. Sau 130 năm dựng Tượng, năm 1993, Tượng Đồng được dời xuống bằng trực thăng để tu sửa trong 4 tháng, tháng 10-1993 Tượng trở lại bục cũ trong dịp kỷ niệm điện Capitol 200 năm tuổi.
Crawford thiết kế bức tượng với hình Nữ thần tượng trưng cho độc lập - tự do, ông đề nghị một hình tượng trưng “Freedom triumphant in war and peace” (Nền độc lập tự do chiến thắng trong chiến tranh và hòa bình) Đó là tên chính thức của bức tượng, được gọi là “Statue of Freedom” Chính Tồng thống Lincoln đồng ý với đề nghị trên và nhấn mạnh là hình tượng một Phụ nữ có vũ khí với “Sao, Sọc, biểu tượng Đại bàng và y phục Da đỏ bản xứ” (các đặc trưng của đất nước Hoa Kỳ), có ẩn ngữ là Phụ nữ đó sẽ mang Đất nước đoàn kết lại” (Armed woman, metaphorically, brings the Country together)

Bức tượng Tự do “nhỏ” được hoàn thành vào năm 1863 và đứng uy nghi trên đỉnh cao chót vót cùa điện Capitol – cao hơn Tượng Tự do “lớn” 5,44m (Tượng “nhỏ” cao 10,44m , kể cả đỉnh Capitol cao 98,44m – so sánh với Tượng “lớn” cao 46m, kể cả bệ cao 93m). Tượng Tự do “nhỏ” được khánh thành tại thủ đô Washington và chào mừng bằng 35 phát đại bác – ngay giữa thời kỳ cuộc Nội Chiến chia rẽ nước Mỹ trầm trọng đang tiếp diễn. Vì như ta biết, Nội chiến chỉ chấm dứt vào năm 1865 sau khi tướng Lee cùa Miền Nam đầu hàng và Tổng thống Lincoln chỉ thị khoan hồng tối đa nên Liên Bang sớm thống nhất ổn định trong sự đoàn kết quốc gia. Chỉ vài tháng sau đó, ông bị ám sát nên người dân Mỹ càng thương cảm vị Tổng thống đức độ, tài ba này mãi mãi. Thật kỳ diệu là, hai bức tượng Tự do đều liên quan đến cuộc Nội chiến Hoa Kỳ: -Nữ thần Tự do “nhỏ” được khánh thành năm 1863 -> 1865 : Nội chiến kết thúc -> ngay năm 1865: Laboulaye có ý tưởng về Nữ thần Tự do “lớn”, rồi sau đó thiết kế Tượng, khánh thành năm 1886 để kỷ niệm 100 năm ban hành Hiến pháp Mỹ (1787-1887).

THÀNH PHỐ LIÊN BANG SAU ĐẶT TÊN LÀ “WASHINGTON”

Chính Tổng thống Washington đề nghị đặt tên thủ đô mới là Thành phố Liên Bang (Federal City). Sau khi vị Quốc phụ qua đời vào năm 1799, năm sau, Hoa kỳ dời thủ đô từ Philadelphia tới Thủ đô mới tọa lạc ở Quận Columbia và Federal City được đổi tên là “City of Washington” để tưởng nhớ vị tổng thống đầu tiên. Hiện nay, Thủ đô có Zip code là DC 20 xxx và 21 xxx. Và District of Columbia ( tưởng nhớ người tìm ra Châu Mỹ Christopher Columbus) bao gồm: City of Washington, Washington County, Georgetown.

Tiếc thay vị Tổng thống đầu tiên xây Thủ đô mới nhưng chưa được vào ở Nhà Trắng, mà vị Tổng thống thứ ba Jefferson đã hãnh diện bước chân vào Nhà Trắng lần đầu tiên. Dù sao cũng xứng đáng cho người Cha đẻ của bản Tuyên ngôn Độc lập Mỹ nổi tiếng khắp thế giới vậy.

THỦ ĐÔ NHỎ CỦA MỘT NƯỚC LỚN

Dân số của Thủ đô Hoa Kỳ chỉ có 603.701 nhân khẩu (thống kê năm 2011), nhỏ hơn thủ đô Hà Nội của Việt Nam nhiều.  Vì là một thành phố cổ nên điều kiện giao thông tồi tệ nhất nước Mỹ. Tuy nhiên, tất cả các tòa nhà ở đây đều phải thấp hơn độ cao của Đài “Tháp bút” tưởng niệm Washington, nên du khách cảm thấy các kiến trúc với chiều cao đều hài hòa, với màu sắc đa số là màu trắng hoặc vàng nhạt, nên tuy nhìn có vẻ hơi tẻ nhạt, nhưng với những đại lộ thẳng tắp có hai hàng cây xanh, tất cả các Tòa nhà Chính phủ, Đài tưởng niêm đều nằm xung quanh “Tháp Bút” Washington, xen kẽ với vài hồ nước nằm cạnh Đài tưởng niệm, Đồi Capitol, nên phong cảnh hữu tình làm dịu hẳn sự khô khan của các khối Tượng, Đài kỷ niệm bằng thach cao cứng ngắt, khách tham quan cảm thấy dễ chịu, tâm hồn thư thái và dễ có một ý niệm về cơ cấu liên kết giữa các kiến trúc tiêu biểu của Thủ đô, nó có một nết phảng phất với kinh đô ánh sáng Paris, vì cùng do kiến trúc sư người Pháp thiết kế.

Ở đây không có nhà chọc trời, xe cộ ít nên ít có ô nhiễm và tiếng ồn, hơn nữa, với biết bao vườn hoa sắc màu rực rỡ, tỏa hương, khắp nơi chim bồ câu lượn lờ trên vỉa hè đùa giỡn với du khách và tiếng chim trên cây cao hót ríu rít như chào đón mọi người tham quan Washington, DC – trái tim nước Mỹ, “Thủ đô nhỏ của một nước lớn”. Du khách cảm thấy Washington như một thành phố hoa viên thật yên tĩnh vậy.

Hà Nội cổ kính, thân yêu của chúng ta phải chi cũng hạn chế độ cao của các kiến trúc thì Hồ Gươm sẽ chẳng biến thành một cái ao tội nghiệp nằm giữa rừng nhà cao tầng. Vì người ta muốn có “Thủ đô lớn của một nước nhỏ”. Thật là đáng tiếc thay!



(Tham khảo: từ nguồn Sách báo, tài liệu và trên Internet)
______________________________________
Ảnh : Người viết thăm Điện Capitol với bức tượng Tự do “nhỏ” trên đỉnh




© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật ngày 18.05.2012 theo nguyên bản của tác giả từ SaìGòn .
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvwietart.com