Đổ xong xe vôi bên làng Tào mặt trời đã khuất sau dãy núi Rồng. Hân nhìn chồng không nhịn được cười:- Kìa ông tướng ơi! rũ vôi đi kẻo người ta tưởng anh từ cung trăng xuống quấy trần gian đấy!
- Kệ càng đẹp! nhà tìm xem quán nào kiếm cái gì cho vào bụng, kẻo anh đói mềm ra đây này!
- Gớm! chẳng bõ bèn gì. Được vài ngàn chỉ vừa miệng lốm của bố mẹ thôi!
- Chặc! trời sinh trâu sinh cỏ, lo gì!
Nói vậy nhưng Hân họ trâu nơi quán bình dân cạnh đường. Nhanh nhẹn nhảy ra khỏi xe trâu giọng trêu chọc:
- Em cấm anh lòng lợn tiết canh về chiều đấy nhé!
Anh chồng khùng khục cười, vỗ vào bụng như khoe màu da đen nhèm:
- Gốc tre cho vào bung anh cũng nhừ nữa là!
Biết tính chồng. Hân gọi ra đĩa lòng và bát tiết canh cùng cút rượu. Hân thẽ thọt nhấm miếng gan, rồi đẩy vè phía chồng - Nhà ăn đi!...Em có thích canh đâu.
- Anh gọi phở cho em vậy! - Anh chồng không cần xem vợ có đồng ý không đã gọi toáng lên:
- Ông phở ơi - phở!
Hai con trâu một bạc một đen không tháo ách, miệng nhễu nhão nhai, nghĩ tận đẩu đâu như hai nhà hiền triết của loài trâu. Mặt trời phút chốt vụt biến sau ngọn núi. Sông Mã xôn xao dưới chân cầu sắt phụ hoạ cùng ráng chiều tô đậm xuống dòng sông xanh biếc, cuộn cuộn lao ra biển xa. Vội vã, rậm rịch con thuyền lướt trên sóng nước vượt khoảng thời gian giao nhau ngày và đêm
. Mấy choác rượu làm cho người chồng phởn chí, nhảy phốc lên xe, nói như một vị tướng.
- Hỡi lũ voi trận, lên đàng!
Tiếng cười khúc khích của người vợ làm tan ra cùng hoàng hôn mênh mông. Con đường của họ về nhà già nua cũ kỹ đầy ổ gà. Tiếng vó trâu gõ trên nền đường đệm cho niềm lâng lâng xoa bóp của men rượu.
Cánh đồng sau mùa gặt còn trơ lại gốc rạ. Ai đó cắt thành lọn xếp gọn gàng nhìn xa như hình kim tự tháp thu nhỏ. Hương thơm của hạt lúa đang nảy mầm, mùi phân trâu từ chân ruộng thoảng theo làn gió có hương vị hoai hoải của sữa.
Đường bắt đầu vắng. Vài chiếc xe muộn mằm lao qua để lại tiếng gió réo ồ ồ va vào hàng cây thưa thớt. Tám vó trâu lộc cộc, đủng đỉnh nện trên nền đường đá cổ lỗ gõ nhịp gọi màn tối ập đến.
Phốc một cái, anh chồng nhảy sang xe của vợ. Người vợ nằm, ngửa mặt nhìn những vì sao, khẽ gắt.
- Cuội ạ! không sợ người ta cười cho à?
- Vẽ chuyện. Ai cười vợ chồng gã xe trâu.
Tám vó trâu đập xuống nền đường. Cánh đồng sau vụ gặt gió phóng túng thổi mát lịm. Sao thi nhau mọc chi chít. Dải ngân hà như được kéo sà xuống thấp...
- Anh bảo đời có số không?
- Ai biết được số ở đâu?
- Tiếng vó trâu nện trên đường lộc cộc, lộc cộc, lộc cộc...
- Những vì sao trên kia, ngôi nào mang số phận của em? - Tiếng Hân nghẹn nghẹn.
Người chồng nằm xuống cạnh vợ, ngửa mặt nhìn trời. Đưa bàn tay xoa lên mặt vợ, gặp một dòng nước mắt nóng hổi. Hoảng hốt anh ngó vào mặt vợ: - Buồn hả? phải làm vợ gã xe trâu hả? Không. Em nghĩ có lúc thật ngu dại, em muốn chết. Nếu không có anh thì hôm nay...nước mắt làm cho lời nói nghẹn lại.
Con trâu bạc chở chiếc xe không nghe chừng khó chịu tung những bước lạc điệu. Những vì sao đang chầm chầm trôi...
- Nín đi nào...kẻo trâu nó cười cho đấy!
Hân đưa tay bịt lấy miệng chồng.
*
Đời lại có lúc như ta thế này ư? Lòng ta tự dưng dâng trào niềm cảm xúc mênh mông... Tiếng vó trâu khoan nhặt gõ trên con đường vắng. Vó trâu như thi cùng thời gian, chậm chạp... chậm chạp... Nắng chiều nhạt nhoà lọc qua dãy núi. Cánh đồng hun hút đón lấy những dòng vàng ngời ngợi, tan ra cùng cánh đồng mông quạnh. Nhà nông vội vàng gặt hái thửa ruộng còn trơ lại gốc rạ... Đâu đây, tiếng chuông nhà thờ đổ dồn... Ta nghe rõ tiếng con tim thì thụp trong lồng ngực. Thoắt chốc những vì sao mọc sớm gọi nhau cùng lúc ùa về. Ta kịp nhận ra sự đổi thay trong khoảnh khắc cuộc đời mình. Có thật có ta trên đời này ư? Một gã lái xe trâu cái nghề ít ai nhớ đến, bị lãng quên trong dòng đời. Ta lại có niềm hạnh phúc này chăng?
Nhìn thấy Hân nằm ngửa, mắt trân trân nhìn sao trôi đi bồng bềnh, tự dưng lòng anh trào lên niềm thương cảm. Anh nào tin được, cô gái xinh đẹp kia lại là vợ mình. Đâu đó, tiếng chuông nhà thờ rung lên. Thời gian tưởng chừng ngưng lại.
Phải. Vào một buổi chiều, có tiếng chuông ập đổ buồn bã. Anh khoác ba lô trở về chân núi đá vôi. Đón nhận sự thật đau buồn của đời mình. Người vợ xấu số của anh qua đời, để lại cho anh đứa con gái mười tuổi. Mới hôm qua. bạn bè châu tuần lấy anh, thèm khát về hạnh phúc, thì hôm nay anh rơi xuống nỗi cô đơn và bất hạnh. Mới hôm qua, đường đời mở ra đợi anh sự thăng trưởng thì hôm nay lại đẩy anh rẽ về một lối khác. Anh không bao giờ đi đến chót con đường công danh mà đời lính dành cho. Mà đáng lý trong bộ áo lính kia, người mà trong tiềm thức của dân tộc mang sự tin cậy, hàm ơn có anh tình nguyện phục vụ suốt đời. Anh khoác ba lô trở về thì mái đầu chưa kịp bạc với danh hiệu “hưu non”, coi sóc mấy gian nhà của vợ để lại. Con trâu bạc phì phò nhận ra mùi mồ hôi của anh những lần về phép dong duổi xe trâu thay cho vợ. Chắc nó cũng nhận ra hương vị mồ hôi dính dáp của vợ anh.
Đứa con gài xà vào lòng anh khóc.
- Bố ơi! mẹ mất rồi... mẹ dặn con... giữ trâu về cho bố!
Nước mắt hai cha con hoà vào nhau. Con trâu, phải rồi con trâu trung thành của vợ cũng rơi những giọt nước mắt thương cảnh ngộ cha con anh.
Anh có nhiều nghề: Sĩ quan, thợ pháo, làm sử... có lúc nào đó viết lách những mẩu tin vụn vặt, những câu thơ không hồn. Người đời bỡn cợt gọi anh là “nhà báo”.
Xóm nhỏ núi đá đói nghèo muốn anh làm một chức vụ gì đó che lợp cho cảnh đời đơn côi. Một vài người nào đó muốn cập kênh du anh lên làm đối trọng với một phe phái nào đó. Nhưng anh nào biết nhiều nhặn gì về nghề lãnh đạo. Ngay nghề làm ruộng anh cũng mù tịt, anh làm sao chỉ huy được dân. Anh chỉ có khả năng hoà nhập vào người lao động, là dân của miền quê nghèo đói này.
- Bố lại lái xe trâu của mẹ chứ bố? - đứa con gái trìu mến hỏi anh.
- Ừ! Bố sẽ lãnh đạo con trâu! Câu trả lời vô tình của anh đã thành lời nguyền cùng người vợ tội nghiệp. Anh biết đâu, con trâu lại dẫn cuộc đời anh đến với Hân. - Anh Liệu! Anh Liệu... ngủ rồi hả? - Hân nhổm dậy cù vào nách anh. Buồn à, nhớ... hả?
- Không! Anh đang nghĩ xem tạo sao chúng mình lại đến với nhau...
- Tạo cái số đấy thôi! - Hân dai dẳng nhắc lại cái ý nghĩ của mình...
Tại cái số cả đấy thôi... Câu nói của Hân dội sâu vào tâm trí của Liệu... Tiếng vó trâu lộp cộp nện trên nền đường. Những vì sao nhấp nháy. Cánh đồng sau mùa gặt gió phóng túng lùa qua. Một hương vị mà đồng ruộng mới có được, ngai ngái nồng nồng khảm vào Liệu, lúc đi xa thành nỗi nhớ nhung day dứt. Mùi vị khai khái từ mồ hôi trâu bay lên, cảm giác từ ấu thơ lần đầu nhảy lên áp mặt vào lưng trâu. Mằm rạp xuồng như hôn vào da trâu nhìn cánh đồng nghiêng trải ánh hoàng hôn. Giật mình nghe tiếng chuông nhà thờ đổ dồn, kịp nhận ra có ta ở trên đời.
- Tại sao anh lại đến với em? - Hân khẽ cù vào nách Liệu.
- Tại số cả đấy thôi! Liệu buột miệng nhắc lại lời của Hân.
- Tại cái số cả đấy thôi...Hân mở mắt nhìn những vì sao nhấp nháy... Tiếng vó trâu nện vào nền đường như gõ vào ký ức đời cô. Hân từng ước mơ... mơ vào đại học và cô đạt được được ước mơ đó. Bốn năm sau trở thành cô giáo cấp ba. Cô sẽ kể cho các em nghe về khát vọng của lòng mình. Cô tâm sự cùng các em cảm giác khi đặt chân ra thành phố... Nhưng chỉ hai năm đầu tiên, tất cả mọi ước mơ tan như ánh nắng chiều. Hân đã trao gửi thân phận mình như bao cô gái nông nổi dại khờ lần đầu yêu. Hân đã yêu như điên và lao vào cuộc tình. Hân tự hào vì chọn được người yêu là thầy giáo trẻ đẹp, hơn cô chục tuổi. Cô hãi hùng nhận ra bụng ngày càng căng lên, cô khóc tâm sự cùng anh. Rồi cuộc chia ly đột ngột như lúc đến. Người tình bỏ nghề đi kiếm sống nơi chân trời xa lạ. Lúc yêu anh thuyết phục say mê về nghề, khi chạy trốn anh nói bao lời đơn bạc về tiền đồ tối tăm, phũ phàng của kiếp người.
Hân trở về nơi mảnh đất sinh ra mình với nỗi tuyệt vọng, đắng cay...
Tiếng vó trâu gõ trên nền đường... Một giai điều buồn buồn, gặm vào ký ức.
- Ngủ hả?
- Không!
- Sao im lặng thế?
Họ tìm đến hơi thở của nhau.
Con trâu đi trước nhẹ bẫng, tỏ ra khó chịu. Con trâu đi sau cùng phải chịu đựng, thứ chịu đựng của đời trâu. Lầm lũi kiên nhẫn, có lẽ nó nhận ra câu chuyện của vợ chống gã xe trâu bằng mũi... còn tai điếc đặc kiểu tai trâu... Tám vó gõ xuống nền đường thành hai bè:- Cộc... cộc... lộc... cộc... ông thần nông rỗi rãi sau mùa gặt chổng mông xuống trần gian, tưởng từ đó tuôn ra sự ấm no của đồng nội.
*
Không còn nữa sự hồn nhiên của tuổi ấu thơ. Tia nắng đùa nghịch nhảy nhót lung linh trên ngực trần. Hương thơm của đồng nội ùa vào bỡn đùa trong mái tóc. Ước mơ và tuối trẻ làm ngây ngất tâm hồn. Ảnh hình đàn bò gặm cỏ trên sông đang uống sự thanh bình và mát rượi của đồng quê. Bận bịu cấy cày mùa gặt, mệt mỏi của nắng hè hong hao mồ hôi làm phai màu áo. Dòng sông quê mát rượi rên rỉ tháng năm dài. Á nh mắt chẳng còn nhìn thấy tia nắng trời, tắt lịm cùng hơi thở. Và cả tiếng thì thụp của con tim nữa, cả tiếng đập của trái tim non yếu đang rõ dần và bàn chân quẫy đạp trong bụng nhói đau...Chiếc ghế bắc để đứng thắt dây thừng bị đạp đổ chỏng chơ. Chiếc thừng thẳng căng treo thân thể Hân trên cành nhãn xum xuê, khó ai nhận ra được. Khuôn mặt màu hồng chuyển sang màu trắng bệch. Đôi mắt trợn tròn muốn bay ra khỏi hố mắt. Nước mắt li ti như giọt sương tưởng chừng đang bốc hơi. Đôi tay chới với tìm chỗ bấu bíu trong không gian. Đổ xong xe vôi, Liệu đang dong xe trở về nhà. Hốt hoảng và ngỡ ngành nhìn thấy thân thể treo lủng lẳng trên cành nhãn. Miệng Liệu đắng ngoét không nói được nên lời. Thu hết sức lực nhảy qua bờ dào đầy gai. Đạp tung cành cửa bếp tìm được con dao dựa. Dồn hết sức lực nhảy lên, một cánh tay ôm cô gái một tay chặt đứt chiếc thừng, động tác quá mạnh làm cô đè lên anh, đập vai vào chiếc ghế chổng trơ cạnh bờ rào. Không kịp biết đau, Liệu ôm người con gái èo ọt như quả mướp đặt xuống đất. Lúng túng vụng về cởi nhanh nút thừng nơi gáy. Thọc bàn tay vào ngực. Xoa vào bầu vú mạnh làm cho sữa ứa ra tay anh. Còn sống không? Ghé sát tai vào ngực lắng nghe... lắng nghe...không nghe được gì cả. Liệu đưa miệng vào hút... ôi! có thật không? Còn sống hay chết rồi? Bế cố gái đặt trên xe trâu.
- Có ai khô...ô ông? - Quái quỉ cái xóm nhỏ khốn khổ này.
- Có ai... đâââấy... không? - Chẳng hiểu sao anh lại anh một cách vô nghĩa như vậy. Chưa kịp hoàn hồn. Quất mạnh con trâu bạc cho lồng lên, lao về phía bệnh viện.
Người ta đón xác chết trên tay anh chửi rủa.
- Đồ khốn nạn!...thế mà cũng gọi là đàn ông, con vợ đẹp như tiên thế mà để cho thắt cổ. Người ta tìm thuốc cấp cứu. Người ta rủa thằng chồng phụ bạc... Trước con người khốn nạn không ai lạnh tanh được. Bây giời Liễu mới đứng thở ra ồ ồ như trâu. Nước mắt tự dưng rụng qua khẽ mắt. - Sống không? - Anh hỏi.
- Sống sít gì?... Xê ra - Bà bác sĩ quát.
- Sống rồi! - Tiếng nói như lời phán quyết của thượng đế.
- Khốn nạn! - Vẫn lời bà bác sĩ già văng vào mặt Liệu - Có triệu trứng cái thai đòi ra đây này. Làm sao đến nông nỗi này hở thằng chồng kia?...
- Xin các bác sĩ cứu sống mẹ con cô ấy! - Liệu cố nói cho rõ tiếng. Không hiểu trời đất phù hộ hay sao mà cả đứa trẻ và người mẹ đều sống. Đến lúc ấy, tiếng gà kịp gáy. Bà bác sĩ hất hàm hỏi Liệu.
- Tên?
-....
- Tên vợ?
-....
- Lý do.
- Đấy!... xin mời đức ông chồng ký vào hồ sơ bệnh án... khốn nạn... Liệu lúng túng cầm lấy bút ký.
Một tuần sau, trên chiếc xe trâu anh chở mẹ con Hân về ngôi nhà dưới gốc cây nhãn.
- Thôi! Cô ở lại đây nhé!
- Anh là ai?
- Tôi là gã xe trâu!
- Anh đừng bỏ mẹ con em nhé!
- Không!... Tôi đã có vợ rồi! - Liệu nói cùng cô gái.
- Không biết được. Sao anh lại cứu mẹ con em làm gì. Anh để cho em chết có đi có hơn không? Cô gái oà khóc.
Tiếng người lao xao phía ngoài bờ rào.
- Đồ đĩ thoả!
- Thế hoá ra nó ăn nằm với thằng xe trâu!
- Trời ơi! Khổ cho vong linh ông bà ấy hiền lành.
Liệu muốn gào thét lên: hỡi các người bạc ác kia ơi! Các người không có quyền nguyền rủa cô ấy. Ánh mắt van xin của cô gái làm Liệu dịu lại. - Em tên là gì? - Anh hỏi. - Em... Hân! - Cô gái ôm đứa bé đỏ hỏn áp vào anh khóc.
- Đừng khóc nữa! - Anh khẽ xoa đầu Hân.
Tình cảm của người đàn ông, của người cha bao dung trào lên trong anh.
- Kìa anh chị vào nhà đi chứ! - Một người đàn bà đen đúa, mắt toét khẽ gắt.
Anh đưa me con Hân vào nhà. Anh nói cùng người đàn bà xấu xí.
- Bác lo cơm nước cho cô ấy mai cháu sang ạ!
- Anh... đừng bỏ mẹ con em nhé! - Hân khóc.
Con trâu buộc nơi gốc nhãn nhễu nhão nhai, dường như đang ngẫm nghĩ về sự đời.
*
Đám cưới gã xe trâu và Hân chẳng có gì sang trọng. Không đốt pháo, không áo cưới, không mời mọc bạn bè xa gần. Chỉ có mâm cơm cúng bố mẹ của Hân và mời họ mạc đến chia tay. Người khinh khi đến dòm ngó, chửi đồ vô phúc. Người dở nôm dở ta đến xoá đi cho cái lỗi cuộc đời, rơi giọt nước mắt ăn bát cơm gọi là. Có người am hiểu cuộc đời cho là phải lẽ, cái cảnh rổ rá buộc lại, còn bao nhiêu người muốn biết thêm chuyện cũ mèm của dương gian.
Chỉ có chiếc xe trâu chở đồ lề và mẹ con cô dâu. Một chiếc vali thời sinh viên, vài chiếc xoong nồi méo mó. Anh chồng bảo để lại, nhưng Hân xin đưa về vì nó gắn bó bàn tay chăm bẵm của mẹ thầy.
Hân ngồi trên xe ôm đứa con, nước mắt chảy ròng ròng. Thôi, tất cả kỷ niệm và ước mơ thời thơ ấu để lại phía sau. Cuộc đời nhọc nhằn đang chờ đợi Hân. Dù sao, nơi con người anh Hân chưa từng yêu dấu, nhưng mang nặng sự hàm ơn đến chết cũng không trả nổi. Anh, Hân còn bao bỡ ngỡ và lạ lẫm nhưng số phận đã run rủi cho Hân gặp được.
- Anh, bế hộ con cho em tí nào!
- Em đi đâu?
- Anh chờ em một chút thôi.
Liệu lo lắng nhìn vào nhà. Anh sợ Hân làm điều gì dại dột. Hân dẫn một bà đen đúa, mắt toét mà hôm trước anh đã gặp. Tay Hân cầm ba nén nhang.
- Cháu đi lấy chồng. Cháu biếu bà căn nhà của bố mẹ cháu để lại - Nói đến đó Hân ôm lấy bà khóc.
Chiếc xe trâu lăn bánh trên con đường cà khổ. Phía sau là chàng xe trâu, đầu trần đen láng đi theo. Tiếng vỗ tay của trẻ như gieo mừng như xua đuổi, được xem một lớp kịch lạ đời. Người lớn hai bên ngõ dồn vống lại nhìn. Trong mỗi tiềm thức trỗi dậy sự so sánh liên tưởng đến đoạn đời người. Chẳng hiểu sự khing bỉ hay lòng ghen tị về sự lạ.
Chiếc xe đủng đỉng... đủng đỉnh, chở ba sinh linh của tạo hoá ra đi. Hân không ngờ có ngày cô rời làng đi lấy chồng kỳ dị như vậy. Còn Liệu như mơ, không nghĩ ngợi, không âu lo... Anh tưởng mình đã gặp Hân từ trong tiền kiếp. Anh yêu nỗi bất hạnh, sự liều lĩnh phẫn chí của Hân. Anh không ngờ con trâu của vợ anh lại dẫn đời anh đến đoạn này.
Con trâu đủng đỉnh chở Hân ngồi ôm con, mặt như tạc bằng cẩm thạch. Đằng sau Liệu thập thững đi theo.
Đám cưới chỉ có ba người. Hân ôm đứa con, đứa con còn đỏ hỏn và Liệu. Nếu kể thêm phải có con trâu bạc đang kéo xe. Nó kéo họ hút vào con đường xuyên qua cánh đồng chiều.
*
Liệu thực sự yêu Hân, yêu đứa con không phải do anh sinh ra, không phải vì đời anh quá nhiều khắc nghiệt mà anh đón hạnh phúc gá lắp tự trên trời rơi xuống. Mà mỗi cử chỉ, lòng ẩn nhẫn của Hân đối với anh như đã hẹn gặp trong sợi tơ giăng của tạo hoá. Anh nhớ như in lời của Hân phát biểu nơi xóm nhỏ nghèo nàn, bên những chiếc lò vôi lỉnh kỉnh, cũ xưa của quê anh.
- Thưa... với nhân dân... nhà em có hai con rồi! Anh ấy một và em một, nhưng em xin nhân dân đẻ cho anh ấy một cậu “lái xe trâu” - Người ta nhận ra những giọt nước mắt mà miệng Hân vẫn cười cười...
Con trâu đủng đỉnh gõ vó xuống nền đường. Khúc nhạc trầm buồn, xa vắng dội vào muôn thuở. Liệu gác hai chân vào mông con trâu, tay ôm choàng lấy vợ.
- Nhảm!...Người ta cười cho thối mũi ra đấy!...Cái lão cuội cù lần ơi!
Đường gập ghềng. Tiếng vó trâu lộc cộc đập trên con đường cà khổ. Con trâu dường như nhận ra sự rung lên của sức nặng. Chiếc xe trâu siêu thoát cùng vợ chồng xe trâu bay lên hoà nhập cùng dải thiên hà xa xôi./.
(R út trong tập truyện ngắn Từ Nguyên Tĩnh- NXB Công an nhân dân- 2006)
TỪ NGUYÊN TĨNH
