Ngày đó tôi còn rất
trẻ đối với tôi cái gì cũng
mới mẻ, cũng hấp dẫn. Hành quân vào Nam rất gian khổ
nhưng khi có người hỏi: “Đi bộ đội thấy thế nào?”.
Thì tôi lại trả lời: “Rất thích!” “Tại sao vậy?”
– “Được ăn no”. Tôi trả lời vậy vì tôi chưa bao
giờ đánh nhau và chưa bao giờ thấy cái chết. Còn ở quê
tôi là vùng đất nghèo đầy sỏi đá, quanh năm vất vả,
mất mùa liên tục, có những lúc hai ba ngày chỉ ăn cháo
loãng đói đến vàng cả mắt.
Vô đến chiến trường
Tây Nguyên tôi được bổ sung vào đơn vị vận
tải. Trung đội trưởng của tôi tên là Chín. Anh to lớn
như một con gấu nhưng nước da vàng vọt do sốt rét và
có lẽ đã biến chứng qua gan. Lúc nào anh ta cũng lầm lỳ
nên tôi rất sợ. Nỗi sợ đó càng tăng lên vì có lần
tôi bị anh kỷ luật. Nói đến kỷ luật thì nặng, nhưng
chuyện đã xảy ra như thế này: Chiều hôm đó khi đi kiếm
măng rừng tôi trót ăn trộm trong rẫy đồng bào một trái
bí Anh ta biết bắt tôi đem trả. Nhưng người chủ rẫy
lại cười và cho tôi trái bí ấy. Khi mang về anh ta lại
bắt tôi trả cho bằng được. Lần thứ hai tôi mang trái
bí đến, người chủ rẫy đã hiểu và nhận lại cho tôi.
Một buổi sáng anh Chín
nói với tôi:
– Quang đi công
tác với mình nhớ mang đầy đủ tăng võng và thêm
một bộ quần áo nữa. Mới bị cú “va
chạm” vừa qua nên tôi chả dám hỏi anh đi công
tác gì, chỉ lầm lũi làm theo mệnh lệnh của anh.
Chúng tôi băng rừng lặng
lẽ đi, thỉnh thoảng anh lấy la bàn ra xác định
phương hướng. Trưa hôm sau, chúng tôi đến nơi. Lúc
ấy tôi mới biết là chúng tôi đi bốc mộ, gom
xương cốt đồng đội vào một chỗ để khi kết
thúc chiến tranh sẽ tìm được dễ dàng.
Chúng tôi kiếm cành khô
về đốt trên mộ để xua đi cái không khí
lạnh lẽo nặng nề và hoang vắng ở đây,
rồi bắt đầu đào đất, đất rất mềm, chỉ
cần ấn nhẹ là lưỡi xẻng đã ngập. Khoảng
mười phút chúng tôi đào tới nơi. Trước mắt
chúng tôi là lớp cành lá khá dày phủ trên người chết,
trong đó vẫn còn nhiều lá tươi. Anh nói với tôi:
– Đất ở
đây kỳ thật, đã chôn hai năm rồi mà lá
vẫn còn tươi, cậu mở ba lô lấy giúp mình cái
mặt nạ và cả đôi găng tay cao su nữa. Còn
cậu cũng lấy khăn bịt mũi bịt miệng đi kẻo không chịu
được mùi bốc lên đâu!
Tôi lấy đồ cho anh
và thầm phục anh là người chu đáo vì những
mặt nạ chống hơi độc đã bị hầu hết
chúng tôi vứt đi trên đường hành quân. Hàng mấy
tháng trời mang nặng vượt các dốc cao của dẫy Trường
Sơn thì chỉ đôi đũa thôi chúng tôi cũng thấy nặng nề.
Vẫn thái độ lầm
lì, anh xắn tay áo bốc từng cành lá vứt lên. Bây
giờ thi thể người lính hiện ra vẫn nguyên vẹn.
Những sợi dây buộc lớp vải bó xác chưa hề
đứt Anh vừa cầm tới thì tất cả mảnh vải
ấy mủn ra tựa như giấy ngấm nước. Khuôn mặt người
chết hiện rõ, hai hố mắt sâu hoắm, môi teo lại hàm răng
nhe ra. Chiếc mũi cũng không thấy, chỉ còn hai cái lỗ đen.
Trên sọ còn bám khá nhiều tóc... Không nhìn vào tôi, anh
nói:
– Cậu đừng
sợ, đây là thằng bạn thân nhất của mình... im lặng
một lúc anh nói tiếp nhưng không phải nói với tôi.
– Ky ơi, mình
mang cậu về nghĩa trang nhé, cậu nhớ mình không?
Chín đây nè! Anh nhẹ nhàng thận trọng đưa hai
tay nâng vai người chết lên. Nhưng kìa, cái đầu bỗng
ngật hẳn ra sau lưng như muốn rơi. Anh nhìn tôi có ý cầu
cứu, nhưng rồi lại lẩm bẩm: “Thôi để mình làm vì
cậu không có găng tay “. Anh cố kéo thân hình người chết
dựa vào vách đất, khi đỡ lấy đầu thì ôi thôi đầu
đã rời hẳn ra từ khớp xương hàm, hàm trên còn vì vốn
gắn ở trong sọ, nhưng hàm dưới thì tuột xuống cùng
với xương cổ lủng lẳng trước ngực. Anh đặt cái sọ
xuống, bước lên miệng hố cố kéo xác chết lên. Có lẽ
bây giờ xác chết khá nhẹ vì nước đã mất đi nhiều...
Khi xác chết sắp lôi được lên mặt đất thì cái bụng
lại bị vỡ bục ra, thế là gan ruột xổ ra lòng thòng
chuồi xuống huyệt. Anh vội vàng nhảy xuống bốc hết
lên cẩn thận bỏ vào ổ bụng.
Trước đây chúng tôi
dự trù là đi lấy xương nên chỉ mang
một thùng đựng đạn B40 vì thế bây giờ
thùng đạn quá ngắn so với cái xác nên buộc lòng
anh Chín phải rút dao găm cắt nó ra từng đoạn. Anh làm
công việc này khéo léo, anh đã tháo khớp gối và khớp
háng ra. Lần đầu tiên tôi thấy cảnh tượng như thế.
Người ta chỉ cắt khớp của con bò, con trâu còn ở đây
người ta đang cố gắng cắt từng sợi gân trắng ơn ởn
ở khớp của một con người, nếu không có chiến tranh
sẽ không thể tưởng tượng được việc làm như vậy.
Khi trở về anh
nhận đi sau cho tôi đi trước. Cái thứ nước
màu nâu nâu từ thùng đạn B40 nhỏ xuống đọng
vào lá cỏ tranh vốn có cạnh rất sắc. Có
lá đã cứa vào chân anh một số vết, sau này tôi biết,
tất cả những vết thương ấy đều mưng mủ. Chập tối
chúng tôi nghỉ lại ở một cái chòi hoang và nấu cơm ăn,
nhưng không thể nào nuốt trôi được vì khi đi công tác
chúng tôi được ưu tiên một hộp thịt và bây giờ mở
ra ăn ai cũng sợ vì liên tưởng tới cái thứ thịt có
màu nhợt nhạt, chảy nước nâu nâu ở xác chết.
Đêm đó, mệt quá tôi
ngủ lúc nào không biết nhưng khoảng 12 giờ thì tôi thức
dậy. Xung quanh chiếc võng của tôi thật yên tĩnh. Tôi vươn
tay sờ vào khẩu súng dựng ở đầu võng: nó vẫn còn!
Nhìn sang võng của anh Chín, tôi thấy một đốm lửa lập
lòe đỏ rực soi rõ khuôn mặt già nua trước tuổi của
anh. Anh vẫn đang lặng lẽ hút thuốc. Anh hỏi tôi trước:
– Cậu dậy
rồi à, ngủ ngon không?
– Em ngủ
được, sao anh chưa ngủ?
Không trả lời, anh
nhẹ nhàng rời khỏi võng của mình bước về võng
của tôi. Và bây giờ chúng tôi nằm chung một võng.
Anh nói nhỏ như nói với riêng mình:
– Quang năm nay
mới mười bảy tuổi, như thế cậu thua mình đúng
hai chục tuổi đấy. Cuộc chiến tranh này không còn biết
kéo dài đến bao giờ nữa. Thú thực với cậu mình chưa
bao giờ biết mùi đàn bà con gái là gì?.. Nhưng vấn đề
đó chưa quan trọng, có một điều... Anh dừng lại hít
một hơi dài làm điếu thuốc lại rực sáng, thong thả
nhả khói, anh tâm sự tiếp: “suốt từ chập tối đến
bây giờ không ngủ, mình luôn luôn nghĩ tới thằng Ky khi
sống nó đã nói với mình rằng con người ta luôn luôn
ham muốn tồn tại mặt dù tạo hóa không công nhận điều
đó. Hắn chỉ là một sự chớp nhoáng ngắn ngủi trong
cái dòng thời gian trôi vô tận. Hắn cô độc xuất hiện
để rồi lại ra đi mãi mãi không bao giờ trở lại nữa.
Chỉ có đứa con mới là của hắn. Các thế hệ đều lần
lượt nối tiếp nhau tạo ra những đứa con, đó là một
phần xương thịt của ta gửi lại cho cuộc đời vĩnh hằng
vô tận này. Cậu thấy không, thằng Ky triết lý như vậy
đó, nó cùng tuổi với mình và cũng như mình nó chưa hề
lấy vợ... Giọng anh chùng xuống: Thế mà lúc trưa này
chính tay mình cắt nó ra từng khúc, từng khúc... ôi thật
là vô lý! Vô lý!
Anh im lặng không nói nữa,
một lúc sau tôi mới dám hỏi cái điều mà tôi đã định
hỏi từ lúc trưa:
– Anh Chín
ơi, thế anh Ky đã chết vì gì? Chưa vội trả
lời anh vỗ vỗ tay vào khẩu súng của tôi
để đầu võng.
– Khẩu súng
này chỉ dùng để giết, để phá, đáng lý
ra nó không nên tồn tại, chúng mình chỉ sử dụng
nó ở những thời điểm nhất định. À! Mình nhớ lúc
còn sống, tính thằng Ky kỳ lắm. Nó sợ tiếng nổ! Có
lần bọn mình kiếm được một thùng đạn AR15 về để
bắn chơi thế mà nó lảng đi, nó không dám bắn.
Anh vung tay ném điều
thuốc đã cháy hết đi rồi nói tiếp. Có lần
hành quân vượt sông Sa Thầy, bọn mình thấy ngay sát mé
của một cái rẫy hoang có một vật gì đang động đậy.
Tưởng là con thú mọi người dừng lại. Một người lính
nhanh nhen đưa sùng lên nhằm vào đó. Trong phút giây ngắn
ngủi ấy mình bỗng nghe tiếng Ky hốt hoảng nói: “Hay
khoan, đừng bắn”. Bọn mình nhìn kỹ lai, không phải là
một con vật mà là một đống vải đang động đậy, lại
gần khi ra đó là một đứa trẻ khoảng hai tuổi đang quằn
quại trong chiếc áo lính, chiếc áo rằn ri của lính dù.
Có lẽ nó gần chết vì mồm nó há ra như khóc nhưng chẳng
nghe thấy tiếng gì! Có tiếng một người lính nói:
– Thằng nhỏ
này là con của lính ngụy.
Ky cúi xuống bế thốc
thằng bé lên mặt dù trên người nó kiến
đang bu đầy. Anh phủi lấy phủi để và yêu cầu.
– Hoàng ơi!
Chích cho nó một mũi thuốc! Được y tá chích thuốc, thằng
bé tỉnh lại. Sau đó Ky pha sữa cho nó uống. Nó uống được
khá nhiều. Mặt Ky rạng rỡ vì vui mừng, chỉ tiếc rằng
thằng bé có lẽ chậm biết nói vì chỉ thấy nó nói được
tiếng “ba”. Thế là từ ấy trong hậu cứ của bọn mình
có thằng “Ky con”. Ai cũng nói đùa thế và Ky cũng vui
mừng vì có đứa con lẫm chẫm học đi và suốt ngày gọi:
“Ba Ky, ba Ky!”.
Chúng mình chuyển cứ
liên tục thế mà Ky vẫn cố gắng mang theo
nó. Có cán bộ đề nghị gửi nó cho dân
địa phương thì Ky tỏ ra rất buồn. Ky phải lên tận tiểu
đoàn hứa là sẽ không để ảnh hưởng tới nhiệm vụ,
cả bọn mình cũng ủng hộ dữ lắm, nên quyết định đó
bị hủy bỏ.
Ky nuôi nó được
khoảng ba tháng thì vào một buổi sáng... mình còn nhớ
rõ đúng vào ngày lễ Noen năm 1972. Máy bay B52 đã
rải thảm vào nơi đây. Lúc bấy giờ do cảnh giác mà bọn
mình đã nhảy được vào hết hầm. Ngay loạt bom đầu
mình biết là chúng đã đánh vào cứ. Vậy mà Ky bỗng nhảy
lên khỏi hầm. Mọi người hiểu ngay là nó đi tìm thằng
nhỏ. Rồi sau đó những loạt bom phá, bom đào nổ kinh hoàng
hoảng loạn làm ù tai, tức ngực. Có quả nổ cách hầm
mình khoảng 5 mét. Đợt bom kết thúc bọn mình nhảy lên
tìm Ky. Ky đang nằm xấp đè lên thằng bé, lưng áo Ky đầm
đìa máu, Ky đã chết thằng bé cũng bi ngất xỉu dưới
thân hình Ky. Nhưng nó không hề bị gì, chỉ khoảng vài
phút sau là nó tỉnh. Nó xông lại ôm lấy người Ky. Trên
áo nó vẫn nhuộm đẫm máu của Ky. Nó khóc rất to gọi:
“Ba Ky ơi, ba Ky ơi!”. Bàn tay nhỏ bé của nó giật giật
tóc Ky trông đến tội nghiệp.
Đứng nhìn cảnh đó mình
không cầm được nước mắt. Hai ngày sau bọn mình lại
được lệnh rời cứ, lần này đi rất xa. hành quân khoảng
mười ngày, nên bọn mình quyết định gởi thằng nhỏ
cho đồng bào địa phương, đang định như vậy thì gặp
một đoàn cán bộ dân chính, thế là mừng quá bọn mình
quyết định gửi cho họ vì nghĩ họ là người Kinh nên
gửi nó cho họ tốt hơn đồng bào Thượng. Vậy mà cũng
gặp sự phiền hà, mấy ông đó còn đòi cả giấy khai
sinh thằng nhỏ. Bực mình, mình khai đại tên nó là Nguyễn
Văn Ky như thế nó đã mang tên ba nuôi của nó.
– Thế rồi
sao nữa? Tôi háo hức hỏi.
– Chả sao
cả ! Anh bình thản nói.
– Em có
thắc mắc là tại sao thằng nhỏ lại nằm
ở đó?
– Ôi chiến
tranh mà lại! Chắc mẹ nó khi đi di tản không
mang được nó theo nên đã bỏ nó ở
đây. Biết đâu mẹ nó cũng đã chết rồi
mà người khác đã làm điều đó! Chỗ đó rất gần
đường lớn mà!
Câu chuyện anh kể
về người chết ấy đã kết thúc. Đến tận
hôm nay, khi viết những dòng chữ này tôi cũng không
biết rằng anh Chín – người trung đội trưởng
thời ấy bây giờ ở đâu vì sau đó tôi
đã thuyên chuyển sang đơn vị khác. Nghe nói anh đã chết
trong trận đánh đồn Tầm ở mãi Cao nguyên Gia Lai. Lại
có người bảo rằng anh hay còn sống.
Nếu chuyện này được
đăng báo thì anh Chín ơi nếu có đọc nó.
anh hãy đến tìm em và cả cháu nhỏ Ky
nữa, hãy đến tìm chú.
Ky ơi có lẽ bây giờ
cháu đã 24 tuổi rồi đó.