Tranh của nữ họa sĩ Bé Ký






























LẼ THƯỜNG TAN HỢP





Tất cả những danh từ để ca ngợi về người mẹ thì tôi đã nhớ nằm lòng. Từ những trang thơ, bài văn và nhất là những bài hát về mẹ mà tôi đã nghe được, học được.

Từ giã gia đình sau một chuyến về thăm, ngồi trên toa tàu trở vào Sài Gòn, lòng tôi quá xao động khi nghĩ về mẹ. Mẹ không đưa tôi lên tàu, chỉ có em gái tôi đưa ra ga, tôi như bị hụt hẩng. Câu nói của mẹ mỗi lần tôi về thăm nhà : “ Vui lúc hợp thì cũng đừng buồn lúc tan, con chưa về là mẹ đã nghĩ đến lúc ra đi, hợp tan tan hợp lẽ thường…”

Tư tưởng ấy đã thâm nhập trong tôi từ khi bắt đầu lớn khôn, khi đã đọc được ít nhiều trang sách trang kinh. Các vị Sư còn muốn truyền đạt ý niệm hãy quý trọng hạnh phúc ngay trong giờ phút hiện tại, trong các băng đĩa mẹ đem về, nhưng mẹ chỉ diễn đạt được chừng đó. Mẹ nói thế để động viên tinh thần tôi nhưng thật sự mắt mẹ buồn thiu, mẹ biểu đừng buồn nhưng môi mẹ thiếu hẳn nụ cười. Mẹ an ủi tôi nhưng lòng mẹ dằn xuống nỗi buồn sắp xa lìa con cái sau vài ngày sum họp ngắn ngủi, mặc dù trong tâm tưởng lúc nào mẹ cũng hiểu cũng nhớ lời Sư “ Hiện tại là tất cả ”. Chuyện cũ đã qua, tương lai chưa tới, hiện tại đang là niềm vui hạnh phúc sum vầy. Không biết văn vẻ, mẹ chỉ lặp tới lặp lui chừng đó để cho con cái luôn biết những gì đang có đang hưởng hiện thời là quý giá, không phải lúc nào cũng buồn bả khổ đau. Như Laurence Sterne có nói : “ Thống khổ và sung sướng như ánh sáng & bóng tối, cái này nối tiếp cái kia ”. Biết được buồn vui chồng khít lên nhau như biển triều mà bớt chao đảo âu sầu khi hoạn nạn.

Nhờ có Phật, mẹ ít học hành nhưng biết tu tập, rằm chay ngày vía mẹ chăm chỉ đến chùa niệm Phật, nghe giảng. Thực hiện những lời Phật dạy, mẹ không có hoàn cảnh và điều kiện làm điều thiện ở đâu xa. Mỗi năm gặp ngày lễ lạc, giỗ kỵ hoặc sinh nhật, mẹ thường dành ít quà bánh cho bà cụ Thân bảy mươi sáu tuổi nghèo nhất xóm. Một góc ổ bánh sinh nhật mẹ nói ăn rồi, nhưng sự thật là để dành cho bà cụ. Mẹ nói mình ăn được nhiều lần, nhưng bà Thân một năm đến tối làm gì có miếng bánh ngon để ăn, trông bà cụ vui mừng là mình đã no nê.

Giúp người khó khăn dù nhiều dù ít, không phải là mình cho đi mà là mua cho mình niềm vui hạnh phúc và tạo được nhân lành. Ra chợ mẹ không mặc cả kỳ kèo từng đồng một như lúc thời buổi kinh tế khó khăn, mẹ trả giá là người ta bán được ngay, dù có khi bị hớ nhưng mẹ bảo không nên về nhà tiếc của mà trách cứ người bán hàng. Những người giàu có bây giờ người ta từ thiện không biết bao nhiêu là tiền của họ có tiếc gì, mình chỉ mua lên vài giá cho người ngồi trên mưa dưới nắng cũng không sao. Mẹ thường mua chổi của những người mù thường đi ngang qua nhà rao bán, biết là đắc hơn năm ba ngàn nhưng mẹ vẫn vui vẻ mua. Mỗi lúc bán ve chai, mẹ luôn cố ý cân dư nửa hoặc một ký lô. Người ve chai biết tính mẹ nên mẹ nói bao nhiêu là đưa tiền bấy nhiêu không cần cân lại, có khi ít ỏi thì mẹ tặng luôn.

Chúng tôi hiểu mẹ đau đáu sống vì chữ tâm, không khoa trương tiếng tăm nhưng tích lũy từng li công đức. Tu nhơn rồi còn phải tích đức. Công đức ngay cả việc cư xử vợ chồng con cái với nhau trong gia đình. Cha tôi rất hiền và có được đức hạnh sống trong ấm ngoài êm. Mẹ kể, lúc tôi được bốn tuổi thì đất nước giải phóng, cha tôi là lính Cộng Hòa miền Nam ngành quân cụ, thời gian những ngày đầu tranh tối tranh sáng, sợ hãi, cha tôi cả ngày ngồi phía sau một góc căn lầu được ngụy trang rất kỹ, ngày ba bữa mẹ kín đáo đưa thức ăn lên lầu cho cha. Vì lo làm lụng vất vả kiếm sống, phần lo chăm sóc ba anh em chúng tôi ăn học, nhiều lần mẹ quên mất việc đưa cơm cho cha, cha im lặng, không hề lên tiếng kêu gọi bất cứ ai trong nhà, không bất bình cau có. Khi mẹ nhớ sực mang cơm lên, mẹ xin lỗi, cha chỉ cười :“Anh không bao giờ anh làm phiền em điều gì dù phải nhịn đói suốt ngày ”. Mẹ còn nhăn nhó : “ Nhưng mà anh phải nhắc kẻo em lu bu rồi quên ”. Cha tôi cười : “ Đang trốn chui trốn nhủi anh nhắc bằng cách gì đây, người ta tuyệt thực có sao đâu, em đã quá nhọc nhằn. Lúc nào em nhớ thì anh no, quên cũng không sao cả ”. Đức Phật ngự trong mỗi lời nói của cha vì cha là Hướng đạo sinh một thời trai trẻ, từng ăn chay tập thiền. Mẹ rất cảm kích và xúc động mỗi khi nhắc lại câu chuyện này. Người vợ nào cũng rất yêu chồng, nhưng cử chỉ lời nói trong hoàn cảnh ngặt nghèo của cha tôi thật là hiếm có trên đơi, một tấm lòng đầy nhân ái đáng ghi tâm khắc cốt khiến mẹ nhảy vào lửa mẹ cũng nhảy, mẹ đã từng nói thế. Trên đời này, biết bao cảnh đổ vỡ trong gia đình chỉ vì người đàn ông lúc nào cũng muốn uy quyền khống chế người vợ, một loại tự ái rất không nên, chỉ ngày thêm vết rạn, mặc dù thời gian tiền hôn nhân họ đã từng yêu nhau thắm thiết. Lời của Ngài Pubjeong :“ Một gia đình vắng sự ấm cúng cũng như một cơ thể không có linh hồn ”. Tình yêu sẽ tan nát hết.

Câu chuyện nhịn đói của cha, mẹ bảo suốt đời không quên, với ánh mắt đầy thương yêu nhìn cha còn đó vẫn ngồi nghe, tuy tuổi già hơi có phần nghễnh ngãng. May mà cha tôi còn được hưởng tuổi già cùng với vợ con thân thương. Ba anh em chúng tôi coi đó là câu chuyện có thật tuyệt vời nhất trong gia đình, đó là một sự thật hiếm có trong đời, như một cánh hoa muôn thuở tỏa ngát hương thơm, đúng là nơi nương tựa tinh thần để mẹ ra sức chịu thương chịu khó gánh vác cả gia đình cho đến hôm nay chúng tôi đã trưởng thành cơm no áo ấm. Cũng may từ nhỏ đến lớn, chúng tôi có được niềm tự hào là chẳng bao giờ làm cho mẹ khóc. Lúc nào trông mẹ cũng an nhiên thư thái.

Những việc làm thường ngày của mẹ và câu chuyện huyền thoại của cha như những lời răn, thâm nhập vào tiềm thức anh chị em chúng tôi cho đến khi tôi có chồng có con, sống với gia đình chồng vẫn lập lại những việc làm đơn giản đó với tất cả niềm vui xởi lởi. Trời xui đất khiến, chồng tôi cũng là người hiểu sâu đạo làm người, nhìn qua ánh mắt và rất hài lòng những việc tôi làm. Để tạo một tiền đề tốt, thời gian mới cưới anh thường làm gương, chế nước trà luôn luôn cách miệng bình vài phân, rót nước không bao giờ để tràn ly, không cột chặt không buông lỏng, ngăn nắp trật tự, chăm chút từ miếng ăn giấc ngủ cho tôi, khi tôi đau ốm cũng đặt tay giặt giúp quần áo. Anh thật là một người chân chỉ. Cũng là may mắn cho tôi trước những cặp mắt khao khát của những người bạn không có hạnh phúc sau khi đã có con cái, có bạn đã ly dị.

Có lẽ công đức đã được cha tôi tích lũy từ trước, và cũng nhờ mẹ biết tìm được chân tính trước khi hòa nhập vào cuộc sống lứa đôi nên hầu như gia đình tôi tương đối được sống trong sự yên ấm vẹn toàn. Năm mẹ hai mươi hai tuổi, sắp có người đi dạm hỏi thì bà ngoại tôi hạ bệnh tai biến nằm bán thân bất toại. Mẹ tôi chỉ có hai người anh trai vì ông ngoại tôi mất sớm. Thương ngoại không người chăm sóc nếu mẹ tôi đi lấy chồng nên mẹ nhứt quyết từ chối mặc dù ngoại khuyên lơn không biết bao nhiêu lần. Mẹ tôi cương quyết ở vậy để phụng dưỡng mẹ già đang bệnh tật. Sáu năm sau bà ngoại mất mẹ mới chịu lấy chồng. Khi chúng tôi trưởng thành, nhiều lúc đùa với mẹ : “ Lúc bà ngoại mất, mẹ lớn tuổi rồi ai còn ưng ?”. Mẹ trả lời đầy tự tin : “ Chán chi, thấy mẹ có hiếu có thảo ai lại không ưng, chờ bao nhiêu người ta vẫn chờ ”. “ Sao mẹ biết ? ”. “ Sao không biết, người quen dần dần đi lấy vợ, cũng còn được một người chứ ”. Chúng tôi cười nắc nẻ : “ Chắc là ba mình ế vợ ”. “ Không đâu, ông bà nội con gia đình đạo đức, họ theo dõi dò chừng và khuyên ba con cố gắng chờ đợi. Ba và mẹ thành chồng vợ cũng nhờ cái tâm, mẹ có học cao hiểu rộng gì đâu, nhà ngoại cũng chẳng giàu có hơn ai …”.

Chỉ cần có Phật trong lòng là có an vui, nhờ chiêm niệm đó mà tôi xem mẹ như Phật, người đã tận tụy cả cuộc đời cho chồng cho con trong diễm phúc được cha yêu thương với tấm lòng quãng đại. Mẹ muốn tất cả con cái đều ở gần mẹ nhưng tôi lỡ lấy chồng xa, lâu lâu có dịp về thăm, mẹ lặp đi lặp lại câu hợp tan tan hợp để cho tôi khỏi mềm lòng và mẹ lấy can đảm tự an ủi mình, cảm tưởng như vẫn mãi vui vầy bên con cháu, giữ mãi cảm giác mình đã có và đang có niềm vui hạnh phúc.

Nhờ có Phật, khi ngồi trên toa tàu tôi chiêm niệm và tâm đang tưởng như còn sum họp với cha mẹ, anh em, vui cười trong căn nhà đầm ấm an vui ấy. Nhờ có Phật, cha mẹ tôi vẫn còn sức khỏe sống lâu, để tôi còn nhiều lần trở về, nói lời yêu thương và được chúc thọ cho cha mẹ sống mãi dài lâu cùng con cháu.



© Tác giả giữ bản quyền.
.Tải đăng theo nguyên bản của tác giả ngày 13.08.2011.
TÁC PHẨM CỦA NHÀ VĂN NỮ HỒNG VINH
CHỈ ĐĂNG TẢI DUY NHẤT TRÊN NEWVIETART.COM Ở NƯỚC NGOÀI