HÀNG RONG


NGUYỄN NGỌC TUYẾT


Đọc ngày Thứ Năm, 12 tháng 8 năm 2010 của đài VOA
trong chương trình đọc truyện do Hồng Vân phụ trách.

     “Ai tàu hủ, sương sa hột lựu hông?”. Buổi trưa, tiếng rao lảnh lót, quen thuộc cất lên từ đầu xóm vang đến tận cuối xóm. Trưa nào cũng vậy, cứ tầm này, khoảng hai giờ rưởi là gánh tàu hủ của chị bán rong lại tới. Gánh tàu hủ trên vai chị có lúc nặng trịch, oằn cả vai. Có lúc gặp buổi bán chạy, trong cái nồi nhôm chỉ còn một phần ba. Gặp tôi xách ly chạy ra, chị hay cười toét miệng:

     - Bửa nay bán được, vô tới đây gần hết rồi. Cô ăn sưng sa hột lựu nghe. Trời nắng này ăn mát lắm.

      Dạo trước gánh hàng rong trên vai chị còn nặng hơn. Bởi chị bán cả bánh tầm bì nước dừa, bánh chuối hấp nữa. Những món quà ăn xế bình dân này rất được ưa chuộng trong con hẻm nhỏ  tôi ở. Giờ chị bán những thứ đó vào buổi sáng, trưa lại thêm một gánh này nữa. Bởi “Mùa nóng, bán đồ mát chạy hơn”. Cần cù vậy nên tuy bị khoèo một bàn tay trái chị đã nuôi được hai con ăn học nên người, thằng con trai lớn vừa tốt nghiệp đại học, đứa con gái hiện mới vào cao đẳng năm rồi.

    Mỗi lần đứng đợi chị bán tàu hủ múc từng muỗng tàu hủ trắng mịn cho vào chén hay cắt từng lát sương sa vào ly rồi rưới nước đường, nước cốt dừa, rắc thêm nhúm hột lựu hồng hồng lên trên tay cứ nhanh thoăn thoắt tôi lại cảm thấy mình may mắn khi những người bán rong vẫn còn tự do rong ruổi trên những nẻo đường thành phố này.

     Đầu xóm lao động tôi đang sống cũng có một dãy nhà cho những người ngụ cư thuê trọ. Hầu hết là những người từ nông thôn, ruộng vườn thất bát, ra chợ buôn gánh bán bưng kiếm sống qua ngày. Tiền mướn nhà có người còn phải trả từng ngày cho chủ nhà. Vì vậy nghề bán rong trên xe đạp, trên xe máy hay gánh hàng trên vai hoặc đi nhặt nhạnh phế liệu vẫn là nghề chủ yếu của họ.

     Dĩ  nhiên so với trước đây nghề bán rong đã có nhiều cái khác. Đã có thêm những xe đẩy, những chiếc xe đạp, xe gắn máy “thồ” đi khắp các đường. Cả những xe có tủ kính, có mui che, có máy cassette gắn loa để nhạc vang khắp phố hoặc rao hàng bằng máy nữa. Không giống trước đây, chỉ gánh hàng trên vai là chính, hơn nữa người bán hàng như có một quy ước ngầm, thường chỉ đi lại những cung đường quen thuộc hằng ngày thôi. Ai có đường nấy, không ai xâm lấn “lảnh thổ” của ai. Đặc biệt là tiếng rao hàng. Sao mà cái tiếng rao ấy mang nhiều âm sắc, cung bậc đến vậy! Chỉ cần người bán rong cất giọng, ta đã biết đó là gánh hàng của ai rồi.

     Căn nhà thời con gái của tôi ở ngay mặt tiền  đường. Mỗi ngày cứ buổi sáng sau khi chị người Bắc bán bánh ướt chả lụa gánh qua là đến chiếc xe hủ tiếu đẩy    của chị Hai xóm trong. Trưa một chút, từ trong con lộ nhỏ gần đó, gánh bánh mì tôm chiên của bà má đứa bạn học cùng lớp tôi lù lù xuất hiện, một đầu gánh là sề bánh mì chiên vàng ruộm được chất nhiều lớp, cao ngất ngưỡng. Một đầu là mấy lọ nước mắm, dưa chua, tương ớt và dĩa, chén…Những miếng bánh mì chiên mới ra khỏi chảo, nóng hổi, dòn rụm chấm vào chén nước mắm ớt có dưa chua xắt sợi, ngọt ngọt chua chua cay cay ấy giờ nhớ lại vẫn còn chảy nước miếng. Chưa hết, xế trưa, sau khi bửa cơm vừa xuống, mấy chị bán bánh ngọt như bánh bao chỉ, bánh ích trần, chuối xào dừa, bánh cam bánh còng lại xuất hiện. Cứ như cả khu chợ bánh đi ngang qua cửa nhà, ta cứ tha hồ chọn lựa, giá rất “mềm” vì các bà các chị tự làm lấy cả, mỗi ngày ta chỉ ăn một thứ là đủ “sướng ngất ngây” rồi.

   Còn nhớ bà ngoại tôi rất thích ăn bánh ích trần bọc bằng bột báng, nhân đậu xanh ngọt và bánh bao chỉ. Mấy loại bánh này ngày nay dường như đã lui vào quá khứ, hiếm khi tôi gặp lại. Hay tại tôi đã xa quá cái tuổi mê thích ăn quà vặt rồi?

     Nghe nói ở một số thành phố lớn, hàng rong đã bị cấm bán hẳn hoặc ở một số khu vực, đặc biệt là nơi có khách du lịch nước ngoài vì sợ “mất vẻ mỹ quan” trong mắt khách. Những tin đọc được trên báo sao cứ khiến tôi chạnh lòng. Bởi trong ký ức những ngày đi học, lứa tuổi chúng tôi ai mà không biết “Gánh hàng hoa” của Khái Hưng. Hình ảnh cô Liên gánh hoa bán trên phố nuôi chồng, nuôi cả gia đình trong một xóm nghèo ngoại ô Hà Nội mới thanh khiết, đẹp đẽ làm sao! Mà còn biết bao nhiêu gánh hàng kĩu kịt trên đôi vai người lao động, sớm tinh mơ đi vào thành phố đánh thức những khu chợ họp đông vui, đánh thức những sinh hoạt rộn ràng, năng động của nhịp sống phố phường. Mỗi lần lên TPHCM, nhìn những người bán rong khắp các nẻo đường đa phần là dân nhập cư từ các tỉnh miền ngoài mới thấy những người lao động cần cù, vất vả như thế nào trong việc mưu sinh. Mới thấy đó là một nếp sinh hoạt đặc thù trong văn hóa một vùng đất mà trong tình hình xã hội hiện nay không dễ gì biến mất.

    Những gánh hàng rong nặng oằn trên vai, những thúng xôi, thúng bắp đội trên đầu người lao động, những xe đạp “thồ”, những chiếc xe đẩy thô sơ! Đằng sau chúng là cơm áo hằng ngày, là tiền học phí cho con, là niềm hi vọng nhỏ nhoi về một sự “đổi đời”, về một ngày mai sáng sủa hơn…

     Và tôi, mỗi lần ghé lại một gánh hàng bên đường trong thành phố, mua một miếng bánh, một trái dưa hấu hay một ký mận, ký quýt vẫn thấy lòng nhẹ nhõm vì khỏi phải ra chợ, vì chợ đã tới sát bên nhà.

     “Ai tàu hủ, sưng sa hột lựu hông..! Xôi lá cẩm, xôi sầu riêng đây! Bánh mì! Bánh mì!..”. Nhắm mắt lại, tiếng rao hàng của chị bán tàu hủ buổi trưa, bà bán xôi buổi sáng sớm, chú bán bánh mì ban đêm lại vang lên, thân quen, ấm cúng như nhắc tôi: “Mình đang ở quê nhà!”. 

© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả gởi từ Cần Thơ ngày 14.07.2010.

. TẠI HẢI NGOẠI TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN NGỌC TUYẾT CHỈ ĐĂNG TẢI DUY NHẤT TRÊN NEWVIETART.COM.
. Muốn đăng lại xin vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com.