Chủ nhật rồi, Lãm rủ tôi về quê anh chơi.
Anh giới thiệu:
- Thưa bố mẹ, ðây là Thuần Túy, một nhà văn, có lẽ nổi-tiếng...
Nghe thế, tôi gạt mạnh vào bụng anh, và thấp ðầu chào ông cụ, bà cụ.
Ông cụ mời ngồi, hỏi ðột ngột Lãm:
- Sao lại «có lẽ»?
Tôi cười, ðáp thay anh Lãm:
- Thưa cụ, vì anh ấy không bao giờ đọc bài nào của cháu, anh ấy chỉ ngửi, nên đoán là «có lẽ»!
Bố anh Lãm, nhìn tôi, cười vui vẻ, châm trà, lại hỏi:
- Thế anh nổi tiếng về gì?
Anh Lãm vội nói:
- Bố hỏi gì vậy? Chả lẽ, một nhà văn lại nổi tiếng về đánh dẹp tôm!
- Các anh không hiểu ý tôi! Biết: Nhà văn rồi, biết: Có lẽ nổi tiếng rồi, nhưng nổi tiếng về dở hay về hay?
Tôi lật đật tắt ngay nụ cười. Bố anh Lãm không phải tay vừa!
Mẹ anh Lãm, can thiệp:
- Cái ông này! – Bà đặt dĩa sắn mì bốc khói lên bàn, - Ăn nói cứ tua tủa như gai bàn chải!
- Thì bà thấy đấy! Chú Trẹt và chú Thái cùng nhà nông nổi tiếng cả, nhưng một ðằng về dở, một ðằng về hay! Sòng phẳng mà nói, chú Trẹt lại tiếng tăm hơn đấy chứ!
Anh Lãm chồm dậy, cầm tay bố lay lay:
- Bố! Dĩ nhiên, anh Thuần Túy nổi tiếng về hay!
- Ồ! Á! Thế thì hay! Nhưng mà hay kiểu nào?
Chà! Tôi hiểu ý ông cụ! Tôi nhớ lại tháng trước, tôi ðã lặn lội tận một vùng quê hẻo lánh, tìm gặp «một nổi tiếng», đó là lão Phòng, để sưu tầm văn học dân gian. Sau khi nghe lão đọc vanh vách ca dao tục ngữ một hồi, tôi thở dài, giắt bút vào túi, tắt máy ghi âm! Ca dao tục ngữ ấy do lão sáng tác theo nhãn quan lãnh đạo quần chúng! Mặc dù lão chỉ là dân đen! Tôi đành chào thua! Tôi từ giã cái TV và đi về!
Anh Lãm cười, mắt nhìn bố không chớp:
- Dĩ nhiên! Anh Thuần Túy hay theo kiểu bố cho là hay!
- À! Thế là hay!
Vừa mời khoai, bà cụ vừa thúc cùi chỏ vào hông ông cụ:
- Ăn khoai. Thế mới hay!
Bố anh Lãm cười to, rãng sều sào:
- Hay!
Và, liền ðứng dậy, ðẩy tủ kính, xách chai rượu ngâm Ðinh Lãng màu ðậm. Ông vỗ vỗ chai rượu:
- Cũ Ðinh Lãng, có tên khác: Sân làng Còi! Uống mát, đêm ngủ khỏi đội nón! Ngày thức không cần nhắm mắt! Một «dạ» sáu «giao» đẻ «nghịch tử»!
Chúng tôi cười ồ. Bà cụ liếc mắt «lườm» ông cụ, thần thái ðe nẹt! Ðoạn, ðứng dậy, xách giỏ lác ði chợ mua thức ãn...
Bố anh Lãm, nói:
- Các anh sang nhà cụ Chất, mời cụ đến chơi. Bố nướng con cá nóc khô đã!
Trên đường đi, anh Lãm nói:
- Anh gặp cụ Chất, đừng ngạc nhiên. Cụ là một hiện tượng vật lý cổ sơ! Không quen, hơi ghê ghê, nhưng quả thật, cụ hiền lắm!
- Thế à!
- Vâng, trí nhớ và cả tâm hồn cụ, như một món magma trong ruột ðịa cầu. Ở ðấy nóng chảy, hòa trộn, nhão nhớt, chẳng còn hình thù gì cả! Ở mòn trí nhớ magma này của cụ: Lúc nào Trương Phi cũng nổi nóng, tuốt gươm ðòi chém đầu Hit-le, buộc Lê Long Đỉnh phải gượng dậy khỏi long sàng, can gián mới yên!...
Chúng tôi đã vào đến sân nhà cụ Chất. Nhà cụ vắng hoe! Cửa mở thông thống! Lúc này, cụ đang tắm nơi vò nước bờ sân. Ôi! Thật quá quắt! Cụ cứ tồng ngồng không một mảnh vải trên người! Tôi phải quay mắt ði chỗ khác! Tắm xong, cũng cứ tồng ngỗng thế, thản nhiên ði vào nhà!
Anh Lãm bấm tay tôi, trấn an:
- Cụ ấy là thế – thế mới là cụ ấy! Không sao! Mỗi lần cụ nói: «Tao đi tắm đây» là con cháu đi sang hàng xóm chơi sạch! Chỉ có chó gà ở nhà thôi!
- Thế à!
- Vâng! Thế mới là cụ ấy!
Khi mặc ðồ xong, cụ bảo:
- Các anh biết không? Con Tạo Hóa, cái Tâm nó hẹp lắm! Ví như tôi lúc này, ðang cần răng, thế mà rụng sạch! «Thằng nhỏ» nay tôi chán tới cổ, thế mà cứ gục ðầu toòng teng đấy! Việc nhỏ lớn gì, cũng trêu tức tôi cả!
Tôi mỉm cười, còn anh Lãm đứng thẳng người cung kính:
- Thưa cụ, bố sai chúng cháu mời cụ sang uống rượu chơi!
- Thế thì cùng đi...
Trên đường đi, cụ Chất lại đề nghị:
- Ghé chùa Sim, rủ sư Bản luôn!
Khi vào chùa Sim, nhìn thấy sư Bản, tôi thương quá! Áo quần vá chằng vá chịt! Sư cười, còn độc nhất một chiếc răng cửa, như cái chốt cổng tam quan!
Cụ Chất vỗ vai sư Bản, nói nhanh:
- Đến nhà bố Lãm thư giãn!
Nghe thế, sư Bản cýời vu vơ... Ðột nhiên, tôi thấy cụ Chất cũng cười vu vơ, cả anh Lãm cũng thế và tôi cũng cười vu vơ... Lạ thật! Nhìn sư Bản cười, bao nhiêu công danh sự nghiệp, nếu có, ðều buồn theo mà rơi lả tả!
Khi bốn người chúng tôi về ðến nhà anh Lãm, dĩa cá nóc khô đã nướng xong và xé nhỏ. Bố anh Lãm đang ngồi chờ. Chúng tôi yên vị: Cụ Chất và sư Bản ngồi một phía, tôi và Lãm một phía, bố của lãm ngồi đầu bàn.
Thấy tôi nhìn mãi vào chiếc răng của sư Bản, cụ Chất giải thích:
- Đấy là cái chốt, không phải răng! Trên một chốt, dưới một chốt, thế là cân ðối!
Bố Lãm góp ý:
- Chùa Sim nghèo, việc tu sửa cửa tam quan là bất khả tý nghị! Chi bằng quãng cái chốt ấy cho rồi! Khỏi vướng! Sư Bản lại cười. Tôi thấy cái chốt lung lay. Nó lung lay vì hơi gió trong cổng tam quan xì ra!
Bố anh Lãm mời rượu và tất cả ðều uống. Lạ thật, sư Bản cũng uống, không e ngại! Có lẽ, ðọc ðược ý nghĩ tôi, sư Bản nói:
- Rượu cũng là «chay» rất tinh khiết!
Bố anh Lãm lại rót rượu, rót xong, ông ngâm thơ:
- Thoảng bên tai không có tiếng chày Kinh! Khách tang hải ngủ vùi trong giấc mộng!...
Tôi cau mày, vì không hiểu câu thơ, vội hỏi:
- Là sao ạ?
Sư Bản trả lời:
- Là cái chuông lớn...Cái ðại hồng chung của chùa Sim bị bọn ðạo tặc «bợ» hôm kia!
Nghe thế, tôi giật mình. Cái đại hồng chung tệ lắm cũng phải hai chục triệu!
Cụ Chất ngồi trầm ngâm. Cụ bấm đốt tay, bấm ngược, bấm xuôi. Tôi nhìn thấy rối beng! Vừa bấm, cụ vừa lẩm bẩm:
- Tháng giêng lại Cấn, trên tháng khởi ngày là mùng một lại Cấn, thuận mỗi cung là mùng hai lại Chấn, mùng ba... Tốn, mùng bốn Ly, mùng năm tại Khôn, mùng sáu Đoài, mùng bảy Càn, mùng tám Khảm. Trên ngày khởi giờ, là Tý chỗ mùng tám Khảm, Sửu tại... Dần, tại Chấn, Mẹo Tốn, Thìn Ly, Ngọ Khôn, Mùi Càn, Thân Khảm, Cửu Hưu...! Ồ! Chánh bắc phương, cận giang hà chi sở!
Tôi trố mắt:
- Là sao? Thưa cụ!
Bố anh Lãm nói:
- Là cái chuông bọn đạo tặc còn giấu ở phương Bắc, gần sông! Cụ ấy ðộn quẻ Khổng Minh ðấy!
Ðộn quẻ xong, cụ Chất nói:
- Mất chuông là tốt! Sư bớt ðược việc công phu!
Sư Bản không nói gì. Chúng tôi lại nhắm nháp cá nóc khô và uống rượu.
Bỗng tôi nghe tiếng chuông vang lên, hướng phía chùa Sim.
Sư Bản vội ðứng dậy:
- Xin phép! Mô Phật! Tôi về ðằng chùa, bọn chăn bò phá chuông!
Tôi há hốc mồm:
- Vậy ra, chuông không mất à?
Cụ Chất vuốt râu, cười:
- Cứ mong mất, nó không mất, mới khổ chứ!
Ôi! Tôi thở phào! Các cụ cứ ðùa như thật! Và, không hiểu sao, trong lòng tôi bỗng vui vui... Một niềm vui chậm rãi, khoan thai! Một niềm vui không ồn ào, ầm ĩ... Vui mà như thể là buồn! Một niềm vui kỳ lạ, tôi mới gặp lần ðầu!
Uống xong cốc rượu, cụ Chất nói:
- Các vị có biết: Xã hội nhân loại có bao nhiêu loại không?
Tôi mù mịt, cứ ngước mắt nhìn cụ chờ!
Cụ thò tay «nhón» một miếng cá nóc khô, nhai chóc chách, rồi nói:
- Ngày xưa có bốn loại người hẳn hoi: «Loại nói láo suốt! Loại nói thật suốt! Loại láo như thật, thật như láo! Và, loại cần thật thì thật, cần láo thì láo!»
Bố anh Lãm nghe thế liền gật đầu. Tôi và anh Lãm cũng gật gật đầu.
Cụ Chất tiếp:
- Loại thật suốt thì thương lắm, xót lắm! Loại láo suốt thì ghét lắm, căm lắm! Loại thật như láo, láo như thật thì ghét thương, thương ghét, chả biết ðâu mò! Và, loại cần thật thì thật, cần láo thì láo, thì tởm lắm, hãi lắm!
Tôi gật đầu lia lịa, lời cụ quả là xăng máy bay, không là dầu thô nữa!
Cụ lại tiếp, mặt đột ngột trầm ngâm:
- Nhưng do tiến hóa theo thuyết Đac-Uyn, nay có thêm loại thứ năm!
Bố Lãm hỏi dồn:
- Loại gì?
Cụ Chất nói, mặt vẫn trầm ngâm:
- Là loại không bao giờ láo, vì họ không bao giờ thật!
Nghe vậy, tôi kinh ngạc! Cụ Chất đâu phải là một hiện tượng vật lý cổ sõ, như anh Lãm bảo! Hồn trí cụ không phải là một món magma trong ruột địa cầu! Cụ khôi hài và rất sắc bén!
Cụ lại tiếp:
- Loại không bao giờ láo, vì không bao giờ thật này, ta không thể nào thương, ghét, tởm, hãi họ được!
Bố Lãm lại hỏi dồn:
- Nhưng ðó là loại người gì?
Đột ngột, anh Lãm trả lời:
- Đó là người máy! Một Rôbốt! Triệu Rôbốt!
Nghe vậy, cụ Chất thích quá, chồm tới vỗ vào vai anh Lãm:
- Số một! Loại người máy! Ðúng thế! Chỉ cần tra «pin» vào là hoạt ðộng!
Bố Lãm chép miệng! Tôi cũng chép miệng!
Từ ngoài sân, sư Bản ðã trở lại, tay xách một bao nhựa bóng trà xanh.
Cụ Chất đột ngột chích ngón tay vào sư Bản:
- Loại này là loại gì?
Sư Bản bảo:
- Trà xanh!
Bố của Lãm chích ngón tay vào cụ Chất:
- Loại này là loại gì?
Cụ Chất bảo:
- Ớt sừng!
Cụ Chất chích ngón tay vào bố Lãm:
- Thế còn loại này?
- Là chanh!
Bố Lãm «gờm gờm» Lãm, rồi cười phá lên:
- Còn anh là ớt, nhưng mà ớt ni-lông!
Chúng tôi cười thoải mái! Tuổi tác, vai vế bỗng chan hòa! Anh Lãm còn kinh ngạc nhìn cụ Chất.
Cụ Chất bảo:
- Cứ uống! Hết, tôi bảo trẻ xách tới viện trợ!
Bố Lãm tuyên bố:
- Cứ việc! Một chốc nữa, mẹ Lãm về sẽ phong phú thôi! Người máy không có ở ðây!...
© tác giả giữ bản quyền.
. đăng tải theo nguyên bản của tác giả ngày 30.07.2008.
. Trích đăng lại xin vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com.
