Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới







Nhà Báo - Nhà Văn Mai Thục:

“Tan Trong Ánh Sáng

Vô Thường Bay Lên”









V ẫn biết một ngày nào đó ai cũng phải giã từ thế gian để phiêu linh vào cõi giới khác nhưng trong lòng vẫn cảm thấy hẫng hụt, buồn thương, tiếc nuối khi Nhà báo - Nhà văn Mai Thục ra đi hơi sớm ở tuổi 68 (lúc 13 giờ 25 phút, ngày 24 tháng 6 năm 2018 tức ngày 11 tháng 5 năm Mậu Tuất tại tư gia).

Mới đó bên nhau, mới đó đã xa vời. Đời người chẳng khác giấc chiêm bao, mọi sự thay đổi trong từng khoảnh khắc, Mất – Còn trong mỗi sát-na.

Ngày hè tháng 5/2018 đến thăm chị tại nhà riêng 36 phố Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Hà Nội, không ngờ lại là lần gặp cuối cùng.

Buổi sáng đó, chị Mai Thục rất vui. Tiếp khách, chị vẫn ngồi chỗ quen thuộc trên chiếc ghế tựa có đệm lông kề bên cửa sổ và lối cửa chính, trông vào giá sách xếp những tác phẩm mà chị viết đã xuất bản. Chị em cùng nắm tay nhau nói cười rinh rích mỗi khi nhớ về những kỷ niệm lên rừng xuống biển săn lùng tin tức, điền dã khảo cứu, tham quan vãn cảnh, chuyện bạn bè, gia đình, con cái, chuyện văn chương chữ nghĩa…

Mặc dù, lúc này chị đã xuống sức lắm rồi, vóc dáng đã hao mòn rất nhiều nhưng nụ cười vẫn còn lưu nét đằm thắm, đôi mắt thông minh luôn nhìn xoáy vào người đối thoại vẫn ánh lên “ngọn lửa” đam mê nghề nghiệp, những suy tư nhạy cảm sắc bén trước những vấn đề thời cuộc, nhân thế.

Hơn tiếng đồng hồ trò chuyện, chị không hề than vãn hay đả động gì đến bệnh trạng của bản thân. Tính cách Nhà báo - Nhà văn Mai Thục là vậy, luôn quan tâm, giúp đỡ, chia sẻ vui buồn với mọi người gần xa nhưng lại âm thầm chịu đựng sự dày vò đau đớn của căn bệnh hiểm nghèo. Điều này làm tôi liên tưởng đến câu thơ của nhà thơ Blaga Đimitrôva – người Bungari: “Như con thú bị thương, ẩn mình trong hang kín, tự liếm những vết thương”.

Nhà báo - Nhà văn Mai Thục (tên thật là Mai Thị Thục), nguyên quán Yên Phúc, Ý Yên, Nam Định, sinh ngày 15 tháng 3 năm 1950 tại Chiến khu Đông Triều trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Tuổi nhỏ cùng mẹ tản cư tại chiến khu Việt Bắc. Thân phụ chị từng sống ở Pháp, trở về Việt Nam năm 1945 đi bộ đội chống thực dân Pháp. Sau 1954 cả gia đình chị đến thị xã Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh) sinh sống giữa những đồi thông thơm gió. Tại đây, cha chị làm bác sĩ bệnh viện. Năm 1965, Mai Thục đi học lớp y tá ở Trường cán bộ Y Tế Quảng Ninh, ra trường về công tác tại Bệnh viện thị xã Uông Bí (nay là Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển, Uông Bí). Năm 1975, chị cùng gia đình chuyển về công tác tại Bộ Điện Than. Cùng thời gian này, chị theo học khoa Văn trường Đại học tổng hợp Hà Nội. Vốn có năng khiếu xuất sắc về môn Văn từ khi còn nhỏ, chị ra trường với tấm bằng tốt nghiệp loại Ưu. Năm 1988 là phóng viên, Biên tập viên, rồi Phó Ban Văn hoá - hội Báo Hà Nội Mới. Chị bắt đầu sự nghiệp cầm bút từ đây.

Năm 1994 chị chuyển sang Báo Phụ nữ Thủ đô (trực thuộc Thành hội Phụ nữ Hà Nội) với cương vị Phó Tổng biên tập. Năm 1995, chị được Thành ủy Hà Nội bổ nhiệm làm Tổng biên tập Báo Phụ nữ Thủ đô, cuối năm 2003 nghỉ hưu. Như một cơ duyên, tôi và chị Mai Thục có 10 năm làm việc bên nhau. Chúng tôi không chỉ gắn bó trong hoạt động báo chí, giữa một người là Tổng biên tập với một người là Thư ký tòa soạn mà còn có sự tri âm trong văn chương nghệ thuật. Khoảng thời gian ấy đã để lại trong tôi nhiều kỷ niệm và tôi cũng học được nhiều điều từ chị Mai Thục – một con người đậm chất nghệ sĩ, mà nhiều người thân quen đều cho rằng rất “a-ma-tơ” (amateur) nhưng đầy bản lĩnh, cương trực. Chị yêu ghét, bày tỏ chính kiến rõ ràng. Là người đấu tranh quyết liệt với cái ác, cái xấu nhưng lại mềm lòng hay khóc, hay giúp đỡ những cảnh đời bất hạnh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Trong thời gian công tác tại Báo Phụ nữ Thủ đô, chị sáng lập Quỹ Vì phụ nữ và trẻ em hoạn nạn. “Tôi rất cảm động trước những tấm chân tình của đồng bào Thủ đô và anh chị em trong tòa soạn Báo thường xuyên trích tiền lương của mình ra ủng hộ Quỹ Vì Phụ nữ và trẻ em hoạn nạn. Chúng ta coi đấy là một kho máu dùng để cứu người trong lúc họ gặp nguy nan tính mạng”. Hễ bệnh viện Bạch Mai, Việt-Đức báo tin có những trường hợp khó khăn túng thiếu cần cứu khẩn cấp là Tổng biên tập Mai Thục lại cử cán bộ hoặc phóng viên mang tiền trích từ Quỹ đến bệnh viện trao tặng cho bệnh nhân.

Đối với Tổng biên tập Mai Thục, đã là người cầm bút phải có Tâm có Tầm khi truyền tải các giá trị thông tin đến người đọc. Khi đưa một vụ việc, các vấn đề đời sống, xã hội lên báo chí trước hết phải điều - nghiên - cụ - tỷ cho kỹ càng và phải tính đến hiệu quả xã hội: cung cấp được những kiến thức cần thiết, nâng cao tri thức văn hóa cho độc giả, không chạy theo những thông tin lá cải, giật gân, câu khách tầm thường. “Thật hạnh phúc khi được làm việc ở một tờ báo dành cho chị em phụ nữ, cũng là dành cho chính mình”. Chị rất quan tâm đến vấn đề bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ và các phong trào hoạt động của Hội và đề cao tính nhân văn, tinh hoa văn hóa dân tộc, nhân loại...

Trong cuộc đời hoạt động báo chí, văn chương chị đã đi khắp các tỉnh thành nước Việt từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau và được đến thăm các nước: Anh, Mỹ, Nga, Trung Quốc, Hà Lan, Thái Lan. Năm 2000, chị được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ mời tham gia chương trình “Khách mời Lãnh đạo Quốc tế” (International Visitor Leadership Program) – một chương trình tham quan trao đổi của Chính phủ Hoa Kỳ dành cho những cá nhân có chuyên môn và khả năng lãnh đạo xuất sắc đến từ các quốc gia trên toàn thế giới. Cuộc đời cầm bút của Mai Thục là hành trình tự khám phá chính mình, để từ đó, hiểu thân phận con người và cả nhân loại đã sống và đã chết như thế nào như chị hằng bộc bạch. Không chỉ là Nhà báo xuất sắc mà Mai Thục còn là nhà văn được bạn đọc yêu mến, chị để lại cho đời nhiều tác phẩm xuất sắc: Điển tích Văn học, Tinh Hoa Hà Nội, Hà Nội sắc hương, Hương đất Hà Thành, Đi tìm Tổ Tiên Việt, Lệ Chi viên, Chuyển kiếp, Những truyện tình lịch sử, Đi tìm miền thương nhớ, Còn tình yêu ở lại, Vương miện lưu đày. Tiểu thuyết lịch sử Vương miện lưu đày đã được Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam tặng giải nhì năm 2004 và tập bút ký Tinh hoa Hà Nội được tái bản nhiều lần. Hiện các tác phẩm của chị đang được lưu giữ tại nhiều thư viện lớn tại nhiều nước trên thế giới.

15 năm qua, từ khi nghỉ hưu chị vẫn tham gia sáng tác văn chương, báo chí ở các Hội nghề nghiệp: Hội nhà văn Hà Nội, Hội văn nghệ dân gian Hà Nội, Hội khuyến học Việt Nam, Tạp chí Năng lượng sạch VN, Quỹ Hp tác và Phát triển, tạp chí Việt Văn Mới NewVietArt... Chị còn tham gia giảng dạy môn Hà Nội học, Văn hóa Việt Nam tại Trường Đại học Thăng Long, Hà Nội. “Về hưu không có nghĩa là ngơi nghỉ trên những thành tựu đã có của mình mà phải nghĩ đó là cơ hội mới để ta có thể thực hiện được những điều hằng mơ ước, đam mê”. Chị và tôi đều tâm đắc câu thơ Thiền của Phật hoàng Trần Nhân Tông “Ở đời vui đạo hãy tùy duyên”. Tùy duyên gặp gỡ. Tùy duyên tác hợp. Tùy duyên lựa chọn, đi đâu, làm gì hợp với sức lực, năng khiếu, điều kiện của riêng mình. Không chạy theo ham muốn mù mờ, không mơ những gì ta không thể, không vụ lợi mà cần tâm tuệ, linh cảm, linh giác, nhạy cảm.

Năng nổ hoạt động báo chí, văn chương hết mình nhưng trong gia đình chị Mai Thục là người vợ tận tâm, người mẹ hiền từ, người bà rất mực thương yêu các cháu nội ngoại. Đi đâu chị cũng không quên mua quà về cho mọi người. Chị chăm lo từng miếng cơm, thức ăn, thuốc uống cho người chồng gắn bó gần 50 năm mỗi khi trái gió trở trời. Tôi đã chứng kiến cảnh chị vừa sắc thuốc vừa niệm Phật để cầu Phật độ cho anh Vũ Thùy được sống lâu cùng vợ con. Đối với các con, chị là niềm tự hào, là nguồn cảm hứng và truyền sức mạnh trong cuộc sống và sự nghiệp (hai con chị có bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ ở nước ngoài). Hai cháu nội và hai cháu ngoại đều được sự nâng niu chăm bẵm, dạy dỗ của bà Mai Thục. Khi Hạnh Mai còn nhỏ, các buổi chiều hè bà ngoại đẩy xe nôi cho cháu dạo quanh hồ Hoàn Kiếm ngắm cây ngắm hoa trong “Cung điện Hồ Gươm xanh”. Tết đến xuân về chị thường làm thơ tặng các cháu. Bù đắp lại, hơn năm qua chồng con, dâu rể, anh chị em, các cháu nội ngoại cũng hết lòng thương yêu, chăm sóc cứu chữa khi chị lâm bệnh nặng.

Giờ đây, linh hồn Nhà báo - Nhà văn Mai Thục hẳn đã thanh thản an vui giữa mây ngàn, gió núi, hoa lá tinh khôi của công viên nghĩa trang Thiên Đức thênh thang đặt tại miền bán sơn địa thuộc thôn Trung Giáp, xã Bảo Thanh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, đẹp nhất trong các công viên nghĩa trang hiện nay. Như một sự an bài, mộ chị phủ tím hoa Cẩm Mai, hướng Tây nam trông ra bức tượng Phật A Di Đà cao 48 m ngự trên ngọn đồi vi vút thông reo. Trong ngày “trăng tròn lẻ” tháng 5 Mậu Tuất (tức 29.6.2018) tiễn chị đến “miền thương nhớ”, chợt trong tâm tưởng tôi vang vọng câu thơ “Tan trong Ánh sáng vô thường bay lên” chị viết ngày nào như một tiên cảm về sự “chuyển kiếp” con người khi đã hòa bản thể trinh trong toàn triệt vào vũ trụ bao la.


(Phiên bản có bổ sung của bài viết đăng trên Báo Phụ Nữ Thủ Đô 4/7/2018)


trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004