Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Nhà thơ Trinh Đường




Nhân Ngày Thơ Việt Nam

Nhớ Về Một Nhà Thơ




Nhà thơ Trinh Đường đã từ biệt chúng ta gần hai thập kỷ. Ông là người mà có lần nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi gọi là "Người yêu thơ nhất nước". Nhà thơ Trinh Đường là người biên tập thơ của báo Văn Nghệ trong nhiều năm, là người đã có công phát hiện và bồi dưỡng nhiều nhà thơ trẻ trong vài thập kỷ. Ông rất tinh tường trong việc thẩm định và phê bình thơ. Tôi và một vài nhà thơ như Phi Tuyết Ba, Lê Kim Giao ... từng được ông quan tâm giúp đỡ thẩm định tác phẩm.

Xin kể lại một chuyện nhỏ:

Nguyên tiêu Kỹ Mão (1999) trong khi chờ vợ đi lễ chùa tôi ngồi uống cà phê ở một quán nhỏ đã ngẫu hứng viết bài thơ này:


PHỐ CỤT

Đoạn này phố cụt, không tên
Một bên nhà nguyện
Một bên nhà chùa...

Tiếng chuông gióng tự tinh mơ
Đều đều tiếng mõ cả trưa lẫn chiều.

Mặt đường mưa nắng xiêu điêu
Kẻ cầu Đức Phật
Người kêu Chúa Trời!

Vô thần, tôi tự trách tôi
Đọc "Tư bản luận" một đời chưa thông!

Đường cong mãi vẫn hoàn cong
Long đong đâu chỉ long đong kiếp mình?

Rì rầm phía ấy cầu kinh
Phía kia khấn Phật
Lặng thinh phía này!
Gió nồm rồi gió heo may
Lạc vào phố cụt
Bụi bay mù trời!

Nguyên tiêu Kĩ Mão


Ngay trưa hôm ấy tôi đã đọc qua điện thoại cho nhà thơ Trinh Đường nghe bài thơ mới. Ông tỏ ra rất thích bài thơ. Tuy nhiên ông bảo hai chữ "XIÊU ĐIÊU" không dùng được vì trong từ điễn tiếng Việt không có cặp từ này. Tôi công nhận điều đó nhưng nói với ông là cặp từ này dùng rất gợi cảm và phản ánh rất rõ điều cần nói cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Ông bảo là để suy nghĩ thêm. Nhưng ngay chiều hôm ấy ông điện lại cho tôi và nói là rất thích cặp từ này. Ông còn nói thêm: Nhà văn là người sáng tạo ngôn ngữ và đây là một trường hợp. Ông khẳng định "chắc chắn sau này cặp từ XIÊU ĐIÊU sẽ có trong từ điển Tiếng Việt". Ít lâu sau ông đọc qua điện thoại cho tôi nghe bài bình "Phố cụt" mà ông vừa viết. Ông đã xếp bài thơ này vào trong tuyển tập "Một thế kỷ Thơ Việt" và xếp bài bình trong tập "Một thế kỷ Thơ Việt - tinh tuyển và bình" tập 2. Rất tiếc là cả 2 tập sách đều đã hoàn thiện nhưng ông mất mà vẫn chưa được in vì thiếu một chữ ... tiền!


HN 27/2/2018

   Phụ Chú :

   Lời bình của nhà thơ Trinh Đường:

   Bài thơ có ba đối tượng: tín đồ Phật giáo, con chiên và tôi là tác giả học mãi vẫn chưa sao hiểu hết nghĩa lý sâu xa của Tư bản luận.
Ở đời ai nghèo hèn cũng muốn mở mày mở mặt, ai giàu sang rồi cũng muốn giàu sang hơn, lại còn mưa nắng thất thường, đời nhiều bất trắc. Bên những phố cụt, ngõ cụt ngoài đời, lại còn có những phố cụt, ngõ cụt trong lòng không sao có lối ra... Chính vì vậy mà tuyệt đại đa số người trong xã hội, ngoài sự cố gắng bản thân, đều thấy cần thiết phải cầu Thánh, cầu Thần, cầu Phật, cầu Chúa trời...
Hiện nay hạnh phúc đã đến với bao người nhưng số đông vẫn loay hoay trong ngõ cụt chưa sao ra thoát được. Bài thơ đề cập đến số người này, một đối tượng xã hội ở nhà không mái, ăn bát không cơm, có sống mà chưa khai thông được ngõ cụt...
Bức tranh vốn dĩ là trang giấy hay tấm voan trắng mà nhà hoạ sĩ thể hiện lên đó ý đồ nghệ thuật qua hình khối, đường nét và màu sắc. Bài thơ cũng vậy. Không tìm đâu ra một sự vật hoàn chỉnh nếu không lắp ghép các hiện tượng từ nhiều nơi chốn, từ nhiều thời và hoàn toàn có quyền cho luồng điện dương gặp luồng điện âm để có một tiếng sét phá vỡ sự im ắng và tăm tối của trời đêm./.
   24/4/1999
   (Tạp chí Nhật Lệ tháng 9/1999)


*Nhà thơ Trinh Đường tên thật là Trương Đình (1917-2001), Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2012.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 04.03.2018.

trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004