Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới






VÀI DÒNG VỀ

MỘT QUÝ THƯ 75 TUỔI ĐỜI

MÀ TÔI MỚI CƠ MAY MUA ĐƯỢC









M ột bà bạn, là quốc hội của một người bạn khá thân của tôi hiện đang lâm trọng bệnh, vừa nhường lại cho tôi quý thư này. Trông thấy cuốn sách, tôi thích ngay vì tôi khá yêu các tác phẩm cổ của ta như Kiều, Bần Nữ Thán, Truyền Kỳ Mạn Lục, Trinh Thử v.v… nên vừa thấy tên sách là Chinh-Phụ Ngâm-khúc dẫn giải của cụ Nguyễn Đỗ Mục là tôi thích ngay vì mấy lý do sau đây: trước nhất là cuốn sách đã 75 tuổi đời gần bằng tuổi tôi, thứ đến là cuốn sách do cụ Nguyễn Đỗ Mục, một dịch giả danh tiếng đã dịch các tác phẩm lớn như Thủy Hử, Tây Sương Ký, và cụ cũng là người có một bút hiệu mà tôi rất thích là Hi Đình Nguyễn Văn Tôi. Nhưng điều tôi thích nhất ở cuốn sách này là sách là một bằng chứng về một bí ẩn văn học chưa được thấy ai nhắc tới và lý giải: đó là người “diễn ra quốc văn” cuốn Chinh-phụ ngâm của Đặng Trần Côn là bà Hồng Hà Nữ Sĩ tên thật là Nguyễn Thị Điểm hay Đoàn Th Điểm. Thực ra tôi chỉ nghe thấy tên Đoàn Thị Điểm chứ chưa nghe thấy Nguyễn Thị Điểm bao giờ. Tuy không phải là người chú tâm nghiên cứu văn học cổ điển, nhưng tôi rất tò mò và tự hứa sau khi có được cuốn sách tôi sẽ lưu tâm tìm hiểu họ Nguyễn hay họ Đoàn họ nào là họ chính xác của Hồng Hà Nữ Sĩ. Việc này rất thích thú vì tôi cũng rất kính trọng cụ Nguyễn Đỗ Mục và không nghĩ rằng cụ đã vô tư đưa ra họ Nguyễn rất lạ này cho Hồng Hà Nữ Sĩ, và chắc chắn là một dịch giả tài ba như cụ phải căn cứ vào một điều gì để viết như vậy. Mong rằng bài viết nhỏ bé này có thể được các vị chuyên gia ngâm cứu lưu tâm một chút và cho người viết một vài lý giải khi trên rất nhiều sách vở khác Hồng Hà Nữ Sĩ tên thật là Đoàn Thị Điểm.

Còn truyện Chinh-Phụ ngâm-khúc thì tôi đã đọc qua từ nhiều năm trướcvà cũng thích chẳng kém gì các tác phẩm khác như Bần Nữ Thán, Trinh Thử v.v… nay thấy cuốn sách mới có này ghi rõ ngay trên bìa sách: “Có nguyên văn chữ Nho, dịch âm, dịch nghĩa và chú thích rõ ràng” thì tôi rất thích. Hơn nữa, cũng trên bìa sách còn thấy có ghi chú: “Đã được Hội Đồng Duyệt Sách công nhận làm sách giáo khoa”.

Và tôi chợt nghĩ rằng nếu đã được dùng làm sách giáo khoa từ năm 1942 thì chắc cũng phải có cả trăm ngàn học sinh đã được học là Hồng Hà Nữ Sĩ tên thật là Nguyễn Thị Điểm, thay vì Đoàn Thị Điểm như trên nhiều ấn bản khác của sách này. Đâu là sự thật, đâu là tên họ chính xác của Hồng Hà Nữ Sĩ? Đây cũng là một chi tiết văn học (cổ điển) cần được làm rõ.

Để chứng minh điều tác giả ghi ở bìa sách tôi xin trích dẫn một đoạn ngắn đầu tiên của tác phẩm như sau:

Thoạt đầu là 3 dòng chữ Hán

Dịch Âm

(1) Thiên địa phong trần - (2) Hồng nhan đa truân - (3) du du bỉ thương hề, thùy tạo nhân.

Dịch Nghĩa

Trời đất gió bụi, má hồng nhiều truân-triên, thăm-thẳm ông xanh kia, vì ai gây dựng ra cái nguyên nhân này.

Và sau đó là phần Chú Thích cũng rất kỹ lưỡng, xin trích một đoạn ngắn làm thí dụ như dưới đây:

Phong là gió, trần là bụi. Gió bụi nghĩa là lúc có loạn”. Bài thơ “Trong quân nghe ống địch” của ông Trương Tuần có câu rằng: “Bất biện phong-trần sắc, an tri thiên địa tâm” có nghĩa là “không nhận cái vẻ gió bụi thì sao biết được lòng trời đất”…

Người viết rất thích cách dẫn giải của cụ Nguyễn Đỗ Mục, là một trong những người hiếm hoi mà người viết yêu thích kính phục, nên đã tự hứa với mình là sẽ để tâm đọc thật kỹ tác phẩm quý giá này. Rất may, là do đã “giã từ vật dụng”, người viết có rất nhiều thì giờ để tận hưởng tác phẩm văn học này một cách hơi bị an và nhiên, tự và tại, nhất là khi đã “hết hai mươi tuổi lần thứ tư + 3”!


Trích Hồi Ký 60 năm chơi sách, chương VI



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 08.7.2017.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004