Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




Trần Nhuận Minh -

Ngày Xuân Như Chén Rượu Đầy








N hà thơ Trần Nhuận Minh đã xuất bản 35 tập sách, nhiều tập đã tái bản nhiều lần. Trong 19 tập thơ đã xuất bản của ông, có tập như Nhà thơ và hoa cỏ, đã tái bản đến lần thứ 22 và nhận kỉ lục quốc gia về tập thơ thời Đổi Mới được tái bản nhiều lần nhất ở Việt Nam. Đây là thành quả lao động miệt mài của sự nghiệp một nhà thơ.

Nhà thơ Trần Nhuận Minh được bạn đọc nhớ nhiều những câu thơ mang cái nhìn nhân thế rất riêng, cái mà ai cũng nhìn thấy mà không phải ai cũng nói được...Chẳng hạn như bài thơ Dặn con: “ Chẳng ai muốn làm hành khất/ Tội trời đầy ở nhân gian.../../ Mình tạm gọi là no ấm/ Ai biết cơ trời vần xoay/ Lòng tốt gửi vào thiên hạ/ Biết đâu nuôi bố sau này…” Với thơ thế sự, ông đã có những thành công rực rỡ. Bên cạnh đó, nhiều bài thơ tình của ông cũng được nhiều người mến mộ vì nó rất...tình, như Chiều xanh, Trong đồng cỏ hoa vàng....

Ông còn có những thành công đáng kể, ghi dấu bằng các tác phẩm ở thể loại văn xuôi như hai tập truyện vừa viết cho thiếu nhi Trước mùa mưa bão Hòn đảo phía chân trời, đã được tái bản 7 lần, được trích học trong sách giáo khoa tiểu học. Đặc biệt là cuốn tiểu luận phê bình văn học Đối thoại văn chương gây tiếng vang từ năm 2012…

Ông sống giản dị, không mất nhiều thời gian xem ti vi, không mê xe máy, mốt quần áo mới… vì theo ông, những cái đó rất mất… thì giờ. Bởi ông cho rằng lãng phí thời gian là lãng phí sự sống. Đã sang tuổi 73, nhưng thời gian chủ yếu ông vẫn giành cho sáng tác, nghiên cứu. Tự học và đọc vẫn là một cố gắng không bao giờ mệt mỏi ở ông…

Lại nhớ ngày còn làm cùng cơ quan Hội Văn nghệ tỉnh Quảng Ninh với ông, bao giờ có khách xa hay hội viên đến Hội, ông đều cố giữ lại, chân thành mời ăn trưa và “ chung với chúng tôi một chén rượu nhạt”. Đó là rượu ngâm thuốc bắc, ông chỉ uống lưng chén nhưng rất vui thấy bạn uống nhiều hơn. Và thơ ông, cứ như tôi đọc và nghĩ, là đã viết rất hay về rượu thuộc rất nhiều trạng thái tâm trạng và hoàn cảnh của đời sống khác nhau. Nhiều anh em văn nghệ sĩ ngạc nhiên bảo: Trần Nhuận Minh có uống rượu đâu mà viết về rượu tài nhỉ. Chẳng hạn như những bài thơ ông biết từ những năm 80 của thế kỉ trước. Tôi rất nhớ cái chân tình trong chén rượu ngày Tết: “ Ngày xuân như chén rượu đầy/ Bạn ơi cạn nỗi riêng này với ta/ Anh em ruột thịt trong nhà/ Không chung chén rượu cũng là người dưng/ Lòng vui thì uống rượu mừng/ Lòng buồn thì uống để cùng thương nhau...” Nói đến thế mà không uống thì sao cầm lòng được… Rồi đến nhà bạn: “Đập gậy vào cánh cổng/ Bạn ơi ta đến nhà/ Có chó thì xích lại/ Có rượu thì bày ra...” một cách gọi bạn thật độc đáo, và nếu không có rượu thì bạn già gặp nhau còn có ý nghĩa gì… Ở đây, chén rượu không còn là một vật thể mà đã trở thành sự đồng cảm từ trong tâm hồn. Theo chiều hướng ấy, ta sẽ thấy “rất nhiều rượu”, với rất nhiều sắc thái tâm hồn trong thơ Trần Nhuận Minh, khi thì ở biên giới Bình Liêu (Quảng Ninh) sau năm 1979 : “...Chén rượu giầm mật đắng/ Uống với màu mây bay...” khi thì bên sông Tiền, Nam Bộ: “ Rắn nướng ngon động trời/ Rượu đế say sụt đất...” Và trong đêm giao thừa ở Hạ Long, có lẽ chỉ có Trần Nhuận Minh mới nhận ra: “Giao thừa đi như cô gái chưa chồng / Đẹp nức nở những muộn mằn đắng chát”… Vì thế, “da thịt cười” rất lạ lùng và chén rượu xuân mới thực sự ngây ngất: “ Mặt mũi triệu ngôi sao mờ trong hơi rượu trời/ Máu ta chảy qua địa tầng đen thẳm/ Lá non tỏa màu em biêng biếc sáng/ Da thịt cười bốn phía trắng long lanh...” Rồi Xuân về trên địa đầu Móng Cái: “Ứ... hự tình ơi, tay nải gió đưa/ Rót trời vào chén, đón người muôn xưa.”.... Và cuối cùng là ở núi cao Hà Giang: “Chán hết mọi sự đời / Hắt rượu lên mây trắng…”

Vậy là đủ mọi trạng thái, nó không chỉ chở niềm vui, nỗi buồn một đời người, mà còn sâu xa hơn, nó chuyển đến người đọc những triết lý nhân sinh thế thái của lẽ đời. Câu thơ qua hơi rượu mà thẩm thấu được cái hồn của sự sống, vừa xa xưa vừa rất hiện đại: “ Bạn ơi, nâng chén rượu đào / Đắm say bông bụt nghiêng vào mái hiên”…Và như thế, chén rượu ngày xuân chỉ là cái cớ để thi ca Trần Nhuận Minh cất cánh bay lên.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 14.03.2017.


VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004