Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới






VỀ MỘT TÁC PHẨM

VĂN HỌC NGA ĐƯƠNG ĐẠI



T ên tuổi tác giả cuốn tiểu thuyết Cứu tinh từ vũ trụ - Vichtor Slipentruc - cuốn sách mà bạn đọc đang cầm trên tay, quả thực cho đến nay đối với chúng ta còn lạ lẫm. Tuy nhiên tại quê hương mình, nhà thơ, nhà văn, nhà báo Vichtor Slipentruc đối với công chúng bạn đọc đương đại Nga lại là một trong những cái tên được nể trọng, thường xuyên được nhắc tới trên báo chí, trên các phương tiện truyền thông, luôn được hoan nghênh trong các cuộc gặp gỡ với bạn đọc, những cuộc giao lưu văn hóa - nghệ thuật. Năm thập kỷ qua các tác phẩm của Vichtor Slipentruc - thơ, truyện ngắn, truyện vừa, tiểu thuyết, bút ký hành trình, kịch, tiểu phẩm luôn đến với công chúng. Những năm gần đây sáng tác của ông được dịch, quảng bá ở nhiều nước, châu Âu, cũng như châu Á. Chẳng hạn: truyện vừa Cái rốn tí hon biết cười của Vichtor Slipentruc đã được dịch sang tiếng Nhật và xuất bản ở Tokyo năm 2007. Trong một năm 2009, hai tác phẩm của ông được dịch sang tiếng Trung Quốc, cuốn Cái rốn tí hon biết cười xuất bản ở Bắc Kinh, tiểu thuyết Zinzever xuất bản ở Thượng Hải. Tiếp theo 27 tháng 4 năm 2011 bản dịch sang tiếng Trung Quốc tiểu thuyết Cứu tinh từ vũ trụ của Vichtor Slipentruc lại được in thành sách và ra mắt tại Bắc Kinh trước một công chúng đông đảo, trong đó có nhiều nhân vật nổi tiếng trong giới tri thức Trung Quốc, các giáo sư, sinh viên, các nhà văn hóa, các văn nghệ sĩ. Sách của ông được dịch và xuất bản ở Mông Cổ, Ukraina,…Và tham gia giới thiệu ở các salon sách quốc tế, Hội chợ sách quốc tế. Ở đâu gian bầy sách của tác giả Vichtor Slipentruc giữa các gian sách của các nhà xuất bản đến từ Liên bang Nga bao giờ cũng thu hút rất đông khách từ nhiều nước đến tham quan, tìm hiểu, thương lượng bản quyền. Tại Hội chợ sách quốc tế sách Frankfuốc tháng 10 năm 2011, hay salon quốc tế sách Paris tháng 3 năm 2012, Hội chợ quốc tế sách Luân Đôn tháng 4 năm 2012 chẳng hạn, đại diện Nhà xuất bản Hàn Quốc, rồi Nhà xuất bản từ Hà Lan rất quan tâm đến các tiểu thuyết của Vichtor Slipentruc, như các cuốn ZinzeverCứu tinh từ vũ trụ…

Vichtor Trifonovich Slipentruc - nhà thơ, nhà văn, nhà báo Nga, sinh tại làng Tserigovko vùng Primorski. Ông đã ở tuổi ngoài bẩy mươi (ông sinh ngày 22 tháng 9 năm 1941). Chàng thiếu niên Vichtor sớm say mê văn chương và mười bốn tuổi đã có thơ được đăng báo địa phương quê nhà. Nhưng gần đây trả lời phỏng vấn trên Đài tiếng nói Moskva, Vichtor Slipentruc lại cho ta thấy con đường trở thành một nhà văn tên tuổi của ông lại không đơn giản chút nào: “Tôi thuộc thời đại của chuyến bay Gagarin vào vũ trụ, của những khẩu hiệu to tát “Trả tự do cho Monoles Glezes” (chiến sỹ đấu tranh cho tự do ở Hy Lạp bị chính quyền Hy Lạp thuở ấy bắt giam), “Nhà văn tốt - tiểu sử phải tốt”…Và nhiều, nhiều khẩu hiệu tương tự. Suốt đời tôi đã theo đuổi những khẩu hiệu như thế, coi đó là những chuẩn mực hành vi ứng xử”. Chính vì thế mà, tốt nghiệp Đại học Kinh tế Nông nghiệp Ômsk năm 1964, Vichtor đã nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ quân sự ba năm, sau đó mới ra làm cán bộ kỹ thuật sinh học, thanh tra viên và nhà tổ chức, rồi kỹ sư chuyên chăm sóc cừu ở Altai, tình nguyện đi làm thủy thủ tàu đánh bắt cá, trưởng thành thành phó thuyền trưởng, chuyển sang làm công nhân xây dựng, thợ đổ bô tông và làm báo, phóng viên, phụ trách chuyên mục “Đất mẹ quê hương” và “Tuổi trẻ”. Ông được kết nạp vào Hội Nhà văn Liên xô năm 1982, sau khi đã có hàng chục tác phẩm được xuất bản. Vichtor Slipentruc thường nhắc đi nhắc lại là mình đã trở thành hội viên Hội Nhà văn thời Xô viết.

Và cũng dưới thời Xô viết, trong hai năm 1983-1985, nhà văn Xô viết Vichtor Slipentruc đã bị Viện công tố vùng Altai nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Nga buộc an trú tại chỗ. Sau này tác phẩm Ngọn lửa của im lặng của ông đã lên tiếng bảo vệ và giữ trọn nhân phẩm và tự do, bác bỏ lời buộc tội của Viện công tố Altai. Nhưng trong hai năm 1983-1985 đó, nhà văn Vichtor Slipentruc vẫn tranh thủ theo học xong khóa cao học của trường Đại học Văn chương Matxcơva mang tên M.Gorki. Học tại chức từ xa.

Là người cầm bút Vichtor Slipentruc luôn luôn tâm niệm một tín điều: Nhà văn là sản phẩm của đơn chiếc: Puskin, Dostoevski, Esenin, mãi mãi là Puskin, Dostoevski, Esenin… cho dù số lượng người đọc có khi nhiều, khi ít. Với nhà văn sáng tác của mình chính là danh dự của mình. Ông ghi nhớ lời di huấn của Puskin trong những câu thơ ở đoạn kết bài thơ Đài kỷ niệm:

Nàng thơ hỡi, hãy tuân lời thượng đế,

Vinh quang không màng, nhọc nhằn sá kể,

Chẳng bận tâm với kẻ trách, người chê,

Chẳng hoài công cãi với đứa ngu si.

Ông còn nhớ một điều nữa mà Puskin tâm sự trong bài thơ Chuyện trò với người buôn bán sách:

Tôi chỉ bán bản thảo mà thôi,

Không bán nguồn cảm hứng!

Chính vì thế mà trong sáng tác của bản thân ông, Vichtor Slipentruc từng không nhân nhượng một đạo diễn có tiếng đã nhiều lần nài nỉ ông cho phép chuyển thể tiểu thuyết Zinzever thành phim truyền hình nhiều tập. Có thể chuyển thì chỉ trong phạm vi hai tập mà thôi! - Còn mười lăm - hai mươi tập sẽ biến tác phẩm của ông thành cái thùng rỗng tuếch. Đã mấy năm rồi mà việc thương lượng mặc cả giữa nhà đạo diễn và nhà văn vẫn cứ giậm chân tại chỗ.

Nhà văn Vichtor Slipentruc được bạn đọc yêu mến và bạn bè đồng nghiệp nể trọng, tin cậy. Từ giữa những năm 1990, sau khi nghỉ hưu, Vichtor Slipentruc về Moskva, tham gia sinh hoạt tại Chi hội Nhà văn Novgorod. Ông được tổ chức nhà văn Novgorod tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Quỹ Văn học, giao phó chức vụ Tổng biên tập tờ báo “Vetse” và tạp chí truyền thông “Novgorod văn chương”.

Trung thành với hướng đi mà ngòi bút của ông đã chọn và với lẽ sống con người phấn đấu làm “nhà văn tốt”, Vichtor Slipentruc luôn gắn bó với cuộc sống xã hội, với đất nước với thời cuộc. Sáng tác của ông phong phú về thể loại và phương thức thể hiện, nhưng luôn phản ánh được những suy tư của thời đại. Lúc này đây nhà văn Vichtor Slipentruc đặc biệt quan tâm đến một vấn đề can hệ đến cả tương lai của nhân loại: vấn đề toàn cầu hóa. Ông nói: “Toàn cầu hóa. Sự thấu hiểu các quy luật của nó. Không phân biệt - toàn cầu hóa về chính trị, toàn cầu hóa về văn hóa, toàn cầu hóa về kinh tế. Đâu là khởi đầu, đâu là kết thúc? Tôi quan tâm đến con người trong thế giới và trong thời gian. Bởi vì, có ngày hôm qua các quy luật của toàn cầu hóa (có mà ta không thấy. Chỉ các triết gia và một số người ở chóp bu thấy). Ngày nay thì ai cũng thấy. Các diễn biến ở Bắc Phi hiển hiện trước mắt mọi người. Con người thế kỷ XXI khác thế kỷ XX. Hình thế vẫn vậy nhưng nhận biết thế giới khác xa rồi”. Trong tiểu thuyết Cứu tinh từ vũ trụ tác giả của nó đề cập đến một câu chuyện làm mọi người khắp trái đất băn khoăn suy nghĩ, thậm chí lo lắng nghi hoặc chờ đợi từ lâu: một sự tan vỡ của hành tinh chúng ta, ngày tận thế của nhân loại…

Lịch của người Maya từng đã cho biết rõ cả ngày tháng cụ thể: 21 tháng 12, 2012; cho rằng đó là ngày tận thế. Nhiều người tin là vậy, mặc dù các nhà khoa học đã giải thích đó là cái mốc chấm hết một chu kỳ lịch học của bộ tộc Maya mà thôi…

Trong Cứu tinh từ vũ trụ của Vichtor Slipentruc đề cập đến vấn đề những thảm họa toàn cầu, đang đe dọa sự tồn tại của nền văn minh nhân loại, cụ thể một thiên thạch đang tiến về phía trái đất, thiên thạch được mã số 2004 VD17, người ta còn gọi là hành tinh Fantom - con ma. Sở dĩ gọi nó là Fantom - con ma, bởi vì sau khi va chạm với trái đất lần thứ nhất, thiên thạch kia dường như bị tiêu diệt, nhưng không hiểu bằng cách nào nó lại xuất hiện trở lại trên bầu trời tương lai, vào năm 2012, nghĩa là gần tám mươi năm sau vụ va chạm mà trái đất sắp phải đương đầu, vậy nên nó khác gì một bóng ma, một Fantom.

Trái đất thường được xem là một vật thể vũ trụ vô tri vô giác, tồn tại hoàn toàn thụ động. Bởi vậy, con người đã và đang tàn phá hành tinh của chúng ta hết sức thô bạo, nhằm thỏa mãn những nhu cầu nhất thời. Thực ra trái đất là một cơ thể sống. “Nhịp sống” của trái đất có vai trò quan trọng đối với sự sống trên bề mặt hành tinh. Trái đất đang phát triển, có thân vật lý (nhìn thấy) và thân mảnh (không nhìn thấy), có tri giác và ý chí tự do, có khả năng tự hoàn thiện trên con đường tiến hóa do các định luật tự nhiên chi phối.

Trên trái đất từng đã có mấy nền văn minh tồn tại, biến mất, rồi lại xuất hiện, tiếp đến, một sự bắt đầu lại từ đầu… Liệu lần này trái đất có tránh được thảm họa. Thảm họa một khi xẩy ra liệu trái đất còn giữ lại được bao nhiêu phần trăm sinh vật? Phải cứu lấy trái đất. Đây đó các nhà khoa học đang tìm cách nghiên cứu để giúp cho qua cơn thảm họa.

Trong Cứu tinh từ vũ trụ, người đọc được biết đến hoạt động của Phòng nghiên cứu các hiện tượng siêu nhiên, Dịch vụ bảo vệ sở hữu trí tuệ thuộc Đại học Tổng hợp Moskva… là những cơ quan khoa học đang tiến hành nghiên cứu các biện pháp để làm sao cho trái đất tránh được thảm họa đang đến gần kia. Lại có quán cà phê “Stalket” là cái hang ổ của những kẻ “phản động sẵn sàng hy sinh cả thế giới vì những tham vọng của mình”.

Rồi đây trái đất có được thoát nạn chăng và ai sẽ là người có khả năng làm việc đó?

Tác giả Cứu tinh từ vũ trụ Vichtor Slipentruc nhận ra một điều là, “trong xã hội đang cảm thấy có sự thiếu hụt các ý tưởng tương lai của nhân loại”. Theo ông, chính trong một ý tưởng mới nào đó cấp thiết đối với tất cả mọi người, sẽ được thể hiện vào cuộc sống như bản thân nó tự có. Nhân vật chính của tiểu thuyết Kesha Intotin, người có nhiều khả năng siêu việt, người mà được coi là một Indigo, một Hài nhi tinh cầu, chính là Đấng cứu thế tinh cầu nói ra cái ý tưởng kia: “Tương lai của nhân loại - trong ý tưởng: “Một người vì mọi người và mọi người vì một người”.

Theo tác giả Vichtor Slipentruc thì “tất nhiên chúng ta từng nghe khẩu hiệu đó. Nhưng, tạm thời nhân loại mới nhận thức phần đầu của nó mà thôi: một người vì mọi người. Và giai đoạn này đã qua đi thể hiện ở Đức Chúa Giêsu Kritxtô. Còn bây giờ là giai đoạn hai, khi mọi người vì một người. Nhân loại phải trải qua cả giai đoạn này. Tạm thời còn chưa thành phương châm mà mới chỉ là lời hiệu triệu đi đến điểm ấy. Nhiều người cho đây là chuyện không tưởng. Nhưng cuộc sống hôm nay, theo tác giả, đã đưa chúng ta tới ý tưởng này. Cần phải học sống theo nguyên tắc mới, cho dù những nguyên tắc chưa có trong Hiến pháp, tạm thời cứ để chúng tồn tại như những quy luật trong tim. Mọi người sẽ nhìn thấy xã hội đang thay đổi. Chỉ cần mọi người đưa vào thực hành cái nguyên tắc: “Một người vì mọi người, mọi người vì một người”. Tác giả cho rằng, tất cả chúng ta như thể các tế bào trong cơ thể, sự làm việc và thể chất của mỗi tế bào ảnh hưởng đến toàn cơ thể.

Cứu tinh từ vũ trụ viết theo thể loại khoa học viễn tưởng, nhưng đọc tác phẩm này người đọc vẫn thấy lại một chặng đường lịch sử của nước Nga, thấy được những vấn đề sinh tử đối với dân tộc Nga, những suy tư trăn trở của con người Nga như một tế bào không chỉ đất nước Nga của mình mà của cả trái đất này. Đọc Cứu tinh từ vũ trụ chúng ta có dịp kiểm nghiệm lại cái giá trị truyền thống của văn học Nga từ cái thế kỷ vàng của thời phục hưng văn hóa Nga - thế kỷ XIX với những tên tuổi như Puskin, Dostoevski, Tolstoi.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả ngày 07.12.2016.


VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004