Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới






TRONG ĐỜI CHƠI SÁCH








T rong đời chơi sách người viết quý nhất một sưu tập trên 500 cuốn cổ thư của thế kỷ thứ 19 và đầu thế kỷ 20. Nhiều năm trước, qua năm đợt mua, người viết đã bỏ ra một số tiền khá lớn để sưu tập được số sách đó. Người viết rất yêu quý số sách đó và đã đưa lên Internet khoảng 30 cuốn là những cuốn thuộc loại quý hiếm và có minh họa do các họa sĩ minh họa danh tiếng vẽ, còn những cuốn khác thì người viết chỉ xem qua, và cũng không thể nhớ hết các tên của chúng. Điều đáng quý nhất của lô 500 cuốn sách này là tất cả đã thành của chung của mọi người, và đã chẳng còn dính dấp gì tới Công Ước Berne về bản quyền, ai muốn khai thác chúng thì cứ việc khai thác, chả còn phải xin phép ai và trả tiền bản quyền cho ai cả.

Thời gian trôi nhanh như gió cuốn mây bay, thoáng một cái người viết đã bát tuần, chén tuần, và điều đáng tiếc nhất là người viết không có người nối nghiệp chơi tiếp. Với ba quốc hội ở Mỹ, người viết vừa là ông, lại vừa là cha, của cả chục anh Mỹ, chị Mỹ bất đắc dĩ, nhưng tất cả đều không có ai quan tâm tới thú chơi sách, khiến người viết lâm vào một tình thế rất bất ổn. Là người rất yêu thương những cuốn cổ thư, đã luôn ở cạnh mình trong một đoạn đường đời dài lâu, người viết cảm thấy rất lo cho tương lai của chúng, nhất là hơn ai hết, người viết biết rất rõ hoàn cảnh những cổ thư trong sưu tập của ông cụ Vương Hồng Sển, sau nhiều năm được ở bên nhau, lúc này chúng thật sự bị tan tác mỗi cuốn một nẻo, thật vô cùng đáng thương. Người viết là người biết lo xa, nên ngay lúc này đang ra công tìm kiếm một ai đó cũng biết thương yêu, chăm sóc, sử dụng, khai thác 500 cuốn cổ thư của mình. Người viết không muốn chúng lâm vào hoàn cảnh như những cuốn của ông cụ Sển, cũng như không muốn chúng rơi vào tay một phú gia sẽ nhốt chúng chỉ để trưng, mà không cho chúng được đọc, được khai thác, khiến số phận của chúng chẳng khác chi những cung nữ khi xưa bị vua chúa nhốt vào lãnh cung. Sau nhiều ngày suy nghĩ, người viết thấy rằng nơi chúng có thể được bảo toàn và sử dụng tốt nhất là một nhà xuất bản lớn nào đó, có thể thoải mái khai thác chúng mà không cần phải xin phép ai cả, vì người viết luôn nghĩ rằng sách được đọc, được khai thác là được sống cuộc đời đáng sống của sách, còn lâm vào cảnh chỉ bị nhốt để trưng thì đau lòng quá! Trong một hai năm gần đây, để lo cho tương lai của những cuốn sách mình yêu quý, người viết đã nhờ một số bạn bè giới thiệu cho mình một số những nhà xuất bản để tính chuyện nhường sách vào những nơi chúng đáng được tới, và đáng được trang trọng, quý mến, như trong thời gian chúng chung sống với mình. Gần đây một nhà xuất bản lớn có liên lạc với người viết, nhưng rồi sau đó cũng không hề có tin tức gì nối tiếp, nên người viết cũng hơi cảm thấy buồn buồn, để rồi, do một sự tình cờ, trong lúc hơi buồn buồn, người viết bỗng gặp câu chuyện vui vui nho nhỏ như sau: một hôm trong lúc lên mạng, người viết chợt bắt gặp một bài viết nói về những cuốn sách hiếm, thuộc loại in lần thứ nhất và đã tuyệt bản, mắc nhất trong thế kỷ 20, và người viết đã đọc bài viết đó và đã đọc luôn tên các cuốn sách mà bài viết nói là mắc nhất. Người viết bất ngờ thấy trong số 500 cuốn của mình có vài cuốn có tên trong danh sách đó, và khi đọc đến giá tiền của chúng thì thấy đó là những giá mắc kinh khủng. Có thể nói nếu trong 500 cuốn sách của người viết mà chỉ cần có độ mươi mười lăm cuốn thì tính giá tiền đã hơi bị nhiều hơn là giá tiền mà người viết có thể được trả ở đây cho cả 500 cuốn sách của mình khi bán! Người viết không quan trọng chuyện tiền bạc lắm, vì giá trị số tiền lớn bỏ ra khi mua, so với giá trị số tiền tương đương bây giờ thì số tiền bây giờ chỉ bằng 1 phần 4 số tiền bỏ ra khoảng 20 năm trước, nhưng với người viết, nếu sách được giữ lại nơi quê hương yêu dấu của Mẹ Âu Cơ thì có thiệt cũng chẳng sao. Người viết liền liên lạc mấy nhà sách lớn ở Âu châu mà bài viết nhắc tới, thì được họ cho biết là nếu có những đầu sách đó thì họ xin mua ngay với giá tiền độ bằng 1/5 tới tối đa 1/3 giá tiền ghi trong bài viết. Và, ngay sau đó người viết đã đưa thử 20 đầu sách bình thường và hỏi giá thì mới thấy rẳng chỉ mới 20 đầu sách bình thường giá tiền được trả cũng đã bằng 1/10 giá tiền bán cả 500 cuốn sách ở đây, Còn trường hợp tìm được những cuốn in lần thứ nhất, những cuốn hiếm đã tuyệt bản, nhất là những cuốn do các danh họa minh họa, thì số tiền thu về được phải gấp hai ba chục lần giá tiền ở đây. Đây là một chuyện vui vui cho người viết, vì trong những ngày tới, người viết sẽ được hưởng cái thú ngồi lục lọi trong 500 cuốn sách của mình xem được bao nhiêu siêu quý thư, đơn giản vì những siêu quý thư cuốn nào giá cũng trên một ngàn đô mẽo cả, trong khi ở đây nếu có được trả một triệu đô mít thì cũng chỉ là 1/20 của một ngàn đô mẽo. Riêng về việc biết cuốn cổ thư nào là quý, giá trị chính xác của nó như thế nào, thì người biết khá biết rõ, và ngay sau đây là một câu chuyện thực 100% mới xảy ra hồi năm ngoái, để minh chứng việc người viết không thể bị bọn ngoại nhân qua mặt: Hồi tháng 10 năm ngoái, người viết tiếp một anh bạn ngoại vẫn mang sách từ Pháp về trao đổi, nhưng phần lớn là anh ta bán cho người viết, năm chừng mười họa mới mua của người viết được vài cuốn, và công việc mua bán này không có tính chất mua bán thuần túy, mà chỉ là trao đổi sách vở văn hóa mà thôi, vì anh ta không phải là người buôn sách, mà là một trí thức yêu sách, chia sẻ cùng một thú vui với người viết. Hôm đó trong lúc lại chơi, anh ta bỗng lấy ra từ kệ sách của người viết một cuốn sách cỡ nhỏ và nói với người viết: “Ồ tôi tìm cuốn này mãi, vì nó làm tôi nhớ lại một kỷ niệm rất đẹp với một trong mấy quý bà tôi yêu quý nhất, mà nay lại thấy nó ở đây, anh để nó cho tôi đi, tôi xin gửi anh một giá đặc biệt, đây tôi xin gửi anh 200 đô Mỹ”. Thấy anh bạn mọi khi mặc cả xin thêm bớt từng vài đô một, mà hôm nay tự nhiên hào phóng đột xuất như vậy, người viết nghi ngay và cầm cuốn sách lật xem vài trang để tìm ngay ra lý do: cuốn sách có một phụ bản in litho và một số minh họa của danh họa Picasso, và giá trên thị trường quốc tế một cuốn có phụ bản in litho và minh họa của Picasso phải xấp xỉ 1500 đô, nghĩa là anh bạn trả có 1/7 giá vì nghĩ là người viết không biết giá và thấy 200 đô là mê quá rồi! Người viết liền tươi cười trả lời: “Tôi rất tiếc là không thể nhường cho anh được, đơn giản vì tôi với anh gần như đồng cảnh, cuốn sách này của một mẫu hậu tôi tặng tôi giữ làm kỷ niệm, làm sao tôi dám bán?”. Anh bạn tưng hửng và buồn bã ra về… Những người ngoại quốc, khi mua bán với chúng ta, một đôi khi gặp được những thứ mà họ mua được với giá rất rẻ và được lời rất nhiều, đơn giản chỉ vì chúng ta không biết rõ giá trị đích thực của thứ đồ ta có, chứ họ đâu có cần lường gạt gì chúng ta đâu!

Một điều an ủi người viết một chút, là những quý thư được bán với những giá tiền thật mắc, lại được toàn những người chơi sách mua, nên khi về với những người đó, những quý thư cũng sẽ có được một cuộc sống có thể bằng hoặc hay hơn khi nó ở với người viết…


Trích Hồi ký 60 năm chơi sách, chương VI



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 17.7.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004