Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




Nhà thơ TRẦN NHUẬN MINH (*)





GS-TS Văn Học Trung Quốc





Ông Trần Nhuận Minh là nhà thơ đương đại nổi tiếng của Việt Nam. Theo giới thiệu của tạp chí “Hoa Sen” thì Trần Nhuận Minh tuy không sinh ra ở Quảng Ninh (một tỉnh thuộc khu vực Bắc bộ của Việt Nam), nhưng ông lựa chọn sống và viết cả cuộc đời mình tại mảnh đất này. Ông được xem là người kế thừa của thi ca phương đông, đặc biệt là thi ca của thi hào Đỗ Phủ.

Năm 1960, ngay khi còn ngồi trên ghế trường Phổ thông, ông đã có những tác phẩm được đăng tải trên báo. Ngày 01/09/1962, cơ duyên đã đưa ông đến với vùng mỏ Hồng Quảng (nay là tỉnh Quảng Ninh). Năm 1975, ông đã được xem là một trong những thi sĩ đại diện sáng tác thơ cho giai cấp công nhân Việt Nam. Nội dung thơ ca lúc bấy giờ cũng chính là tấm gương phản chiếu cuộc sống thực của chính ông. Ông được xem là một nhà thơ lớn từng trải qua hai thời kỳ của Việt Nam, xuất bản 17 tập thơ tiếng Việt (chưa bao gồm tác phẩm văn xuôi và phê bình văn học), giành được 22 giải thưởng, trong đó có Giải thưởng Nhà Nước năm 2007 về Văn học Nghệ thuật, do Chủ tịch Nước trao tặng. Thơ của ông được dịch ra 8 thứ tiếng, trong đó nhiều nhất là Tiếng Anh, một số tác phẩm còn được đưa vào tham khảo của một số trường đại học của Mỹ. Gần đây, thơ của ông còn được dịch sang tiếng Romania, Ấn Độ và Ba Lan.

Trần Nhuận Minh hiểu rõ và yêu thích văn hóa Trung Quốc, năm 1999 ông đã từng đến Trung Quốc để sáng tác thơ ca. Đấy là lần đầu tiên ông đến Trung Quốc, tốn kém khá nhiều tiền bạc chỉ để đến nơi mà mình muốn, tận tay sờ vào chén trà mà Lão Xá dùng trong Quán trà Bắc Kinh, tĩnh tại mấy tiếng đồng hồ bên hồ Vô Danh (còn gọi là hồ Thái Bình) – nơi mà Lão Xá tự vẫn năm xưa, nghiền ngẫm đạo lý “Văn chương lỗi lạc một thời / Bể dâu đến thế thì thôi còn gì”.... Ông còn đến Hoàng Hạc lâu để cảm thụ hàm ý Ngàn năm mây trắng mênh mang nỗi buồn” (Bạch vân thiên tải không du du) trong thơ Thôi Hạo, cảm giác dường như nếu thiếu câu thơ này thì mây trắng trên bầu trời kia sẽ kém sắc đi nhiều. Những vần thơ Trần Nhuận Minh sáng tác tại Trung Quốc thể hiện ông là người am hiểu sâu sắc văn hóa và cuộc sống Trung Quốc, đồng thời nói lên khát khao của ông về nhân cách cao đẹp. Thơ của ông cũng giống như con người ông, cổ điển nhưng rất hiện đại, tuy mộc mạc mà vô cùng sâu sắc.

Trần Nhuận Minh yêu thương đất nước và nhân dân mình. Ông quyết tâm sử dụng ngòi bút để kể lên câu chuyện về cuộc sống của những nông dân, công nhân, những người dân Việt Nam, và những người cầm bút của quê hương mình, thay họ bày tỏ những tâm tư tình cảm chất chứa trong lòng. Sau công cuộc đổi mới Việt Nam năm 1986. ông chủ động từ bỏ phương thức sáng tác giai đoạn trước (1960 -1985), hướng ngòi bút sang những cảnh đời khốn khổ và bất hạnh xung quanh mình, phản ánh những nghi hoặc, ám ảnh của họ về cuộc sống, những trăn trở khôn nguôi về số phận con người, cố gắng tạo ra nét độc đáo riêng trong tác phẩm của mình, cũng vì sự thay đổi trong phương thức sáng tác này đã giúp ông đến gần hơn với nhiều người, tạo được tiếng nói chung. Tuy tái bản nhiều lần nhưng những tập thơ của ông vẫn thu hút được sự quan tâm của nhiều độc giả, tập thơ thời đổi mới “Nhà thơ và hoa cỏ” được in đến 21 lần trong vòng 21 năm, xác lập kỷ lục cao nhất trong giới văn học Việt Nam ( về thơ từ năm Đổi mới, 1986). Sự ra đời của 5 tập thơ “Nhà thơ và hoa cỏ”, “Bản Xônat hoang dã”, “45 khúc đàn bầu của kẻ vô danh” ,“Miền dân gian mây trắng” “Cánh rừng đã bay về trời” là minh chứng cho sự thành công của Trần Nhuận Minh về quyết định chuyển hướng trên con đường nghệ thuật của mình.

Trần Nhuận Minh tâm sự, hơn 40 năm qua chưa từng đi chợ, không biết lái xe, không uống rượu, trà hay cà phê, cũng chưa bao giờ vào quán Karaoke hay quán Massage, mục tiêu duy nhất của đời ông là cống hiến đời mình cho thi ca. Tuy đã đến cái tuổi “thất thập cổ lai hi”, nhưng ông vẫn làm việc liên tục mỗi ngày hơn 10 giờ đồng hồ không nghỉ nhằm mang đến cho bạn đọc những tác phẩm yêu thích. Từ chỗ là một nhà thơ viết về đề tài công nhân rồi đến nhân dân, rồi sau đó lại chuyển từ đề tài nhân dân sang đề tài về nhân loại, bước ngoặt lớn về cả tư tưởng nghệ thuật đến bút pháp này đã phần nào thể hiện sự đồng nhất và hài hòa trong cuộc sống và sáng tác của Trần Nhuận Minh.

Bản dịch này là những tuyển tập thơ hay do chính nhà thơ Trần Nhuận Minh lựa chọn ra, khi dịch sang tiếng Trung cũng đã tham khảo bản dịch “Bốn mùa” (FOUR SEASONS, Nhà xuất bản Văn học Hà Nội xuất bản năm 2008) của giảng viên Anh Văn Vũ Anh Tuấn, tập thứ 2 “Miền dân gian mây trắng” (THE WHITE CLOUD AREA, Nxb Văn học Hà Nội năm 2011). Trong tuyển tập thơ này bao gồm 163 bài thơ hay nhất của Trần Nhuận Minh sáng tác từ giai đoạn những năm 1960 đến năm 2012 (trong đó bao gồm cả 3 bài thơ văn xuôi). Thời gian sáng tác của những tác phẩm này cách nhau rất xa, bao gồm rất nhiều nội dung phong phú về xã hội, cuộc sống, lối thể hiện văn học vô cùng độc đáo và thú vị, thể hiện được sự trưởng thành về tư tưởng và nghệ thuật của nhà thơ. Từ những tác phẩm này có thể nhìn rõ quá trình khó khăn, gian khổ mà dân tộc Việt Nam phải trải qua, cảm nhận được những vui buồn, lo lắng thường trực trong cuộc sống của người dân Việt Nam, vì vậy không ngoa khi nói rằng thơ của Trần Nhuận Minh đã kế thừa những tinh túy của thơ ca Đỗ Phủ, ẩn chứa những giá trị quý báu của sử thi.

Trình tự sắp xếp tuyển tập thơ hoàn toàn dựa theo thứ tự thời gian sáng tác.


HOÀNG THIÊN HƯƠNG

Hệ Phát thanh Đối ngoại, Đài Tiếng nói Việt Nam,

dịch từ nguyên bản tiếng Trung


* Lời giới thiệu tập thơ “TRẦN NHUẬN MINH – THI CA TINH TUYỂN TẬP”Nhà xuất bản Phát thanh Truyền hình Trung ương Trung Quốc, Bắc Kinh, 2014



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả ngày 02.4.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004