Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới






MÙA XUÂN NÓI CHUYỆN BÁO XUÂN

VÀI CHI TIẾT VỀ SỐ BÁO XUÂN ĐẦU TIÊN

SỐ XUÂN NĂM 1918 CỦA BÁO NAM PHONG








T rong đời chơi sách của tôi, tôi đã gặp và có số Xuân Nam Phong năm 1918 này hai lần, nhưng không có cơ duyên giữ được nó cho tới bây giờ. Tôi mua được số thứ nhất vào năm 63 tại một tiệm sách cũ và cho nó vào trong sưu tập gần 100 số báo Xuân, vừa trước năm 1944, vừa sau năm 44. Nhưng vào năm 72, một ông bạn tôi, chủ một nhà sách danh tiếng, đã mang một số sách Pháp của những năm 1800 đổi cho tôi lấy sưu tập báo Xuân đó. Cuốn thứ nhì tôi mua được năm 1976 ở một vựa ve chai, thì lại bị nhà giáo N.V.Y một người bạn chơi sách năn nỉ xin mua lại, và vào lúc đó, vì không còn sưu tập báo Xuân nữa, nên tôi đã nhường lại cho ông. Sau ngày ông Y mất, tủ sách của ông Y về tay ông KT, nhưng ông KT lại nhường lại cho một Linh Mục chơi sách đã có cơ may mua lại được nguyên tủ sách của nhà giáo N.V.Y vài năm trước khi ông KT qua đời.

Đã có lúc nhiều người, kể cả vài nhà nghiên cứu cho rằng báo Xuân bắt đầu có từ năm 1932 với các số Xuân của Phong Hóa, Ngày Nay của nhóm Tự Lực Văn Đoàn, nhưng rồi sau người ta đã từ bỏ quan niệm này khi được biết và thấy tận mắt rằng, ngay từ đầu thế kỷ thứ 20, vào năm Mậu Ngọ (1918) người ta đã thấy có một số báo Tết trên bìa ghi rõ: “Số Tết Mậu Ngọ 1918” và ở dưới là hai chữ Nam Phong, tên tờ báo. Trang bìa này có vẽ hai người, mặc trang phục cổ, một người cầm một cành đào trụi hoa, trụi lá, còn người kia cũng cầm một cành đào thì lại đang nở hoa. Hình ảnh này được giải thích là hình vị Hành Khiển Phán Quan của năm Đinh Tỵ (1917) cầm cành đào trụi lá đang buồn bã chia tay với vị Hành Khiển Phán Quan năm Mậu Ngọ (1918), nét mặt tươi tỉnh, trên tay cũng là một cành đào nhưng đang nở rộ hoa (theo tác giả Phạm Tôn). Nhưng cũng có người giải thích rằng đó là hình hai ông Thọ. Và ở dưới cùng bìa báo có thấy ghi rõ: In tại Đông Kinh Ấn Quán (Imprimerie Tonkinoise) 14 Rue du Coton (Phố Hàng Bông) Hà Nội. Sự việc này đủ để minh chứng là số báo Tết Mậu Ngọ (1918) của báo Nam Phong chính là thủy tổ báo Xuân của chúng ta. Một điều đáng lưu ý là số báo Tết này không ghi số để cho biết là số bao nhiêu trong toàn bộ báo Nam Phong, đồng thời cũng không ghi giá bán. Tuy nhiên số báo Tết này cũng chỉ là một trong những số đầu tiên của tờ báo Văn Học danh tiếng của nhà báo danh tiếng Phạm Quỳnh vì số này được in 6 tháng sau khi báo Nam Phong ra đời. Toàn bộ báo Nam Phong gồm 210 số và số Tết không ghi số này thành ra là 211 số tất cả.

Toàn bộ số Tết này là 126 trang cả bìa, gồm phần Quốc ngữ 70 trang và phần chữ Hán 52 trang cộng 4 trang bìa. Có người cho rằng số báo Nam Phong Tết Mậu Ngọ này tuy không ghi số thứ tự nhưng có thể nằm giữa số Nam Phong số 8 (tháng 2, 1918) và số 9 (tháng 3,1918). Nhưng giả thuyết này lại cũng không phù hợp với việc tờ báo Xuân này ra đời khi báo Nam Phong mới được 6 tháng tuổi.

Nội dung gồm vài bài trần tình còn phần lớn là những bài thơ văn cổ, câu đối v.v… nên tôi không thích lắm, để rồi, khi tình cờ đọc thấy dưới một bài mấy dòng chữ:

     - Đại Nam Khải Định Hoàng đế vạn tuế !

      - Toàn-quyền Xa-lộ (A. Sarraut) đại-nhân vạn tuế !

      - Đại Nam cố quốc vạn vạn tuế !

      - Đại Pháp ân-quốc vạn vạn tuế !

Tôi lập tức gấp ngay tờ báo lại, và nhét vội nó vào ngăn tủ… đơn giản là vì, ngoài Đại Nam cố quốc ra, tôi chả muốn vạn tuế với vạn vạn tuế gì những đơn vị còn lại mà ngược lại chỉ muốn… thiểu tuế họ thôi!


Trich Hồi ký 60 năm chơi sách, Chương VI


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 27.01.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004