Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




CUỐN CỔ THƯ “THUYỀN TRƯỞNG RIVIÈRE
VÀ CUỘC VIỄN CHINH Ở BẮC KỲ”

(LE COMMANDANT RIVIÈRE ET L’EXPÉDITION DU TONKIN)
CỦA CHARLES BAUDE DE MAURCELEY






T ôi có được cuốn này là do anh bạn “trung thương gia” mang tử Pháp về và đổi cho tôi lấy một bức tranh mà anh thích. Tôi thì tôi thích nó vì hai lý do: lý do thứ nhất là vì nó nói về người mà tên được đặt cho ngôi trường Tiểu và Trung học mà tôi đã học 75 năm trước: Trưởng Henri Rivière nằm ngay cạnh nhà Bưu Điện Hải Phòng. Lý do thứ hai là vì nó đã được 131 tuổi đời (1884), và đương nhiên là đã chả còn dính dáng gì tới vấn đề bản quyền, ai muốn khai thác thì cứ tự nhiên khai thác, không còn phải xin phép ai cả.

Cuốn sách dày 222 trang được mở đầu bằng một bài tựa do con trai đại văn hào Alexandre Dumas (tác giả Ba Người Ngự Lâm Pháo Thủ) viết, và được chia thành 3 phần:

      Phần 1.- Nói về thân thế, cuộc đời và sự nghiệp

      Phần 2.- Nói về Henri Rivière ở Nam Kỳ.

      Phần 3.- Nói về cuộc viễn chinh ở Bắc Kỳ và cái chết của Henri Rivière.

Người viết đã đọc rất kỹ phấn 1 nói về thân thế và cuộc đời cũng như sự nghiệp của Henri Rivière, và được biết các chi tiết sau đây:

Henri Rivière mà tên đầy đủ là Henri Laurent Rivière sinh ở Ba Lê (Paris) ngày 12/7/1827 và qua đời ở Hà Nội ngày 19/5/1883, hưởng thọ 55 tuổi.

Ngoài việc là một sĩ quan Hải Quân cao cấp, ông còn là một nhà báo và một văn nhân có nhiều tác phẩm. Trong cuộc đời một sĩ quan Hải Quân ông đã tham gia cuộc Chiến ở Crimée, đã trải qua một cuộc viễn chinh ở Mễ Tây Cơ, đã phục vụ trong cuộc chiến năm 1870, và cuối cùng đã tham gia cuộc chiến tranh Pháp Hoa và được coi như một chiến sĩ anh hùng trong cuộc dánh chiếm Bắc Kỳ.

Trong cuộc chiến tranh Pháp-Hoa, Henri Rivière đã cầm quân đánh chiếm thành Hà Nội bắt đầu từ ngày 25/4/1882. Vào ngày 27/3/1883, ông mang quân đánh chiếm thành Nam Định. Vào tháng 5 năm 1883, quân Cờ Đen bao vây thành Hà Nội, Henri Rivière đã giao chiến với quân Cờ Đen vào ngày 16/5/1883. ba ngày sau (19/5/1883), ông giao chiến với quân Cờ Đen một lần thứ nhì và bị tử trận. Thi thể ông được mang về Pháp và chôn ở nghĩa trang Montmartre.

Sau khi Henri Rivière tử trận, tên ông được đặt cho 5 chiến thuyền của Hải quân Pháp, đồng thời tên ông củng được đặt cho một phố ở Ba Lê (Paris) và 9 phố ở 9 tỉnh thành khác ở Pháp cũng như cho vài phố ở Hà Nội và Sài Gòn ở Việt Nam. Về ngành báo chí, ông từng là Thông tín viên của tờ Tự Do (Liberté) và là cộng tác viên của một tờ Nguyệt san rất nổi tiếng, tờ Nguyệt san Hai Thế Giới (Revue des Deux Mondes). Về văn nghiệp ông có tất cả 20 tác phẩm văn học, phần lớn là về lãnh vực tình cảm và quân sự như “Những ngày cuối cùng của Don Juan” (Les derniers jours de Don Juan), Hải Quân Pháp ở Mễ Tây Cơ (La Marine francaise au Mexique), Thú du hành (Loisirs de voyages) vv… Tất cả những tác phẩm này đều hoàn toàn xa lạ với người Việt mình, vì ngay chính bản thân Henri Rivière cũng không được người mình chú ý gì tới lắm.

Về tác giả cuốn sách Charles Baude de Maurceley (1852-1930) thì ông chỉ là một nhà báo và tiểu thuyết gia loại bình thường bậc trung, không có tiếng tăm gì lắm.

      Phần 2.- Nói về các họa động của ông trong thời gian ở Nam Kỳ trước lúc ra Bắc giao chiến với quân Cờ Đen.

      Phần 3.- Phấn này cung cấp khá nhiều chi tiết lịch sử về cuộc viễn chinh ở Bắc kỳ và về cái chết của Henri Rivière.

Tóm lại đây cũng là một cuốn cổ thư không có gì đặc biệt lắm nhưng cũng nên giữ vì dù sao đi nữa thì nó cũng đã được 131 tuổi đời…


Trich Hồi ký 60 năm chơi sách, Chương VI


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 10.11.2015.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004