Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Giacomo Lauri-Volpi
(1892 – 1979)



  TENOR GIÀU ÂM SẮC


GIACOMO LAURI-VOLPI






   Giacomo Lauri-Volpi là một giọng ca vàng ròng,  giàu âm sắc và đi thẳng vào trái tim khán, thính giả. Giacomo Volpi (Lauri là tên ông thêm vào sau này để tránh trùng với nhiều tenor – giọng nam cao - khác cũng có tên là Volpi) là người con thứ 15 trong gia đình của một thương nhân ở Lanuvio, một thị trấn nhỏ ở phía đông nam Rome, Italia.   Giacomo sinh ngày 11 tháng 12 năm 1892,  mồ côi cả cha lẫn mẹ khi mới lên 11 tuổi. Sau khi hoàn thành giáo dục trung học tại chủng viện ở  Albano,  Volpi theo học Đại học La Sapienza, Rome, nhưng với tư cách là một sinh viên Luật. Thực tế, Lauri-Volpi thực sự đáng chú ý khi ông trở thành một trong số vài giọng tenor xuất sắc nhất trong thời của mình có được một sự giáo dục toàn diện và ở ông có một sự tu dưỡng trong suốt cuộc đời. Sau khi tốt nghiệp đại học, chàng trai trẻ mới bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực ca hát và theo học thanh nhạc tại Accademia di Santa Cecilia, Rome dưới sự hướng dẫn của một thầy giáo già 83 tuổi đầy kinh nghiệm là Antonio Cotogni - một baritone nổi tiếng cuối thế kỷ 19, Cotogni.  Chỉ trong 1 năm, thầy  Antonio Cotogni đã truyền đạt lại cho cậu học trò của mình một nền tảng kỹ thuật – đủ cho Lauri-Volpi dùng trong suốt hơn 60 năm. Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất đã làm gián đoạn việc học tập.  Khi Lauri-Volpi trở lại Accademia di Santa Cecilia thì thầy Cotogni đã qua đời. Phương pháp sư phạm của thầy Enrico Rosati tỏ ra không phù hợp nên  Lauri-Volpi quyết định rời bỏ Accademia di Santa Cecilia và bắt đầu dấn thân vào cuộc phiêu lưu trong thế giới opera.

   Giacomo Lauri-Volpi bắt đầu sự nghiệp của mình  khi vào vai Arturo trong vở opera I Puritanicủa Vincenzo Bellini tại Viterbo, gần Rome vào ngày 2 tháng 9 năm 1919.   Buổi diễn kết thúc  tuyệt vời và Lauri-Volpi trở nên nổi tiếng. Chỉ hơn 4 tháng sau, ông đã xuất hiện tại Costanzi, nhà hát lớn nhất ở Rome với vai des Grieux trong Manon của Jules Massenet bên cạnh những ngôi sao hàng đầu lúc bấy giờ là Rosina Storchio và Ezio Pinza. Thành công đến với ông quá nhanh và chỉ trong một thời gian ngắn, Lauri-Volpi liên tục nhận được những lời mời từ rất nhiều những nhà hát nổi tiếng trên thế giới. Từ Costanzi, ông đến Rio, Buenos Aires, Trieste, Genoa, Milan (Teatro dal Verme) vào năm 1920; năm 1921 là Bologna, Madrid, Barcelona và Monte Carlo; La Scala (Rigoletto, 1922); Metropolitan Opera (Rigoletto, 1923); Convent Garden (Andrea Chenier, 1925); Paris (Tosca, 1925).  

    Trong thập niên 20, Lauri-Volpi đã gây dựng được một sự nghiệp chói sáng tại Metropolitan Opera, New York. Ông đã trở thành tenor chính tại đây, tổng cộng ông đã hát tại Met tất cả 232 buổi trong 26 vở opera. Trong số này có những buổi đáng nhớ như đêm công diễn lần đầu Turandot (Giacomo Puccini) tại Mĩ vào ngày 16 tháng 11 năm 1926 với Maria Jeritza trong vai Turandot hay lần đầu ra mắt tại Met vở Luisa Miller (Giuseppe Verdi) vào ngày 21 tháng 12 năm 1929 cùng với Rosa Ponselle và Giuseppe de Luca, tất cả đều dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Tullio Serafin.

    Chủ nghĩa phát xít nổi lên tại Italia.  Mussolini tỏ ra rất quan tâm đến Lauri-Volpi với cả tư cách nghệ sĩ và nhà văn. Mussolini phong ông làm đại tá trong quân đội Italia và Lauri-Volpi phải thường xuyên hát trong quân đội. Sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Lauri-Volpi không ngừng tổ chức các buổi biểu diễn trên khắp châu Âu, đặc biệt là thường xuyên đến Burjasot, Tây Ban Nha - ông coi là ngôi nhà thứ hai của mình - cùng với người bạn đời, người đồng nghiệp thân thiết: soprano Tây Ban Nha Maria Ros. Sự có mặt của ông một lần nữa lại được đón chào nồng nhiệt dù giọng hát ít nhiều đã trở nên xấu hơn.  Lauri-Volpi vẫn tiếp tục chinh phục khán, thính giả cho đến tận thập niên 50 của thế kỉ 20. Buổi biểu diễn chính thức cuối cùng của ông diễn ra vào năm 1959 với vai Manrico trong Il Trovatore (Verdi) tại Rome.  

   Giacomo Lauri-Volpi qua đời ngày 17 tháng 3 năm 1979 tại Burjasot gần Valencia, Tây Ban Nha ở độ tuổi 86.

 

NGHỆ SĨ, NHÀ VĂN GIACOMO LAURI-VOLPI



   Một nền tảng kỹ thuật hoàn hảo đã cho phép Lauri-Volpi hát được cả những vai tenor  trữ tình cũng như kịch tính. Ông đã trở thành một huyền thoại sống trong thời kì của mình. Khởi đầu sự nghiệp tương đối muộn, ở độ tuổi 27 nhưng sự nghiệp biểu diễn của Lauri-Volpi chỉ chính thức khép lại khi ông đã 67 tuổi. Giọng hát của Giacomo Lauri-Volpi thay đổi theo thời gian và tuổi tác. . Giai đoạn đầu tiên kéo dài khoảng 10 năm, ông chủ yếu hát trong những vở opera bel canto  -  opera hát đẹp  mà trong đó ông chú trọng tới cách phân câu, thể hiện những đường legato- đường liền mạch tuyệt vời và khả năng hát những nốt cao. Giai đoạn thứ 2 mạnh mẽ hơn kéo dài tới những năm cuối thập niên 30, Lauri-Volpi phát triển tố chất spinto – tăng nhanh mạnh tiềm tàng của mình, ông cộng thêm vào danh mục biểu diễn những vai kịch tính với những yêu cầu khắt khe cả về diễn xuất. Trong giai đoạn này, có thể nói Lauri-Volpi đã tàn phá giọng hát thiên thần của ông, dù vẫn còn rất quyến rũ, mở rộng những nốt cao với những xúc cảm ngọt ngào trong một kịch mục đòi hỏi sự cố gắng ghê gớm. Ông nhận được những lời tung hô vang dội với Otello (Otello, Verdi) và Arnoldo (Guglielmo Tell, Gioacchino Rossini) tại La Scala vào năm 1929 trong dịp kỉ niệm 100 năm ra mắt Guglielmo Tell. Khi ông tái xuất trên trường quốc tế vào cuối thập niên 40, có thể gọi đây là giai đoạn thứ 3 của ông, giọng hát của ông đã có sự thay đổi rõ rệt, nó đã thiếu đi vẻ đẹp vốn có. Dù vẫn còn giữ được những nốt cao cũng như khả năng thrill khủng khiếp, nhưng ông đã hát với một vẻ nặng nhọc. Lauri-Volpi đã để lại một sự nghiệp huy hoàng mà các tenor sau này không dễ gì đạt được.

   Lauri-Volpi còn là một trí thức với nền tảng văn hoá rất cao, ông viết nhiều cuốn sách về thanh nhạc như Cristalli viventi (Roma, 1948), Voci parallele (Milano, 1955) và Misteri della voce umana (Milano, 1957), trong đó có rất nhiều lời khuyên bổ ích cho các thế hệ sau này.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 19.3.2015.
Trang Trước
Trang Tiếp Theo

TÁC PHẨM CỦA LƯƠNG VĂN HỒNG TRONG VIỆT VĂN MỚI