Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




Cảm Ơn “Dê” Về Cà Phê





Khai mạc Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 5

Lễ hội Cà phê năm 2015 với chủ đề “Buôn Ma Thuột - Những đường xuân lịch sử” đã chính thức khai mạc tối 10/3/2015 (ảnh trên, phải).

Lễ hội Cà phê BMT diễn ra vào đúng vào dịp kỷ niệm 110 năm hình thành và phát triển của thành phố BMT; 100 năm cây cà phê xuất hiện tại Tây Nguyên và kỷ niệm 40 năm chiến thắng BMT - Đăk Lăk.

Với chủ đề “Buôn Ma Thuột - Những đường xuân lịch sử”, lễ khai mạc bao gồm nhiều hoạt động nghệ thuật đặc sắc mang tên “Cà phê BMT- Hội tụ tinh hoa đại ngàn”. Qua đó, tái hiện lịch sử vùng đất Tây Nguyên từ thưở mở đất khai cơ đến chiến thắng BMT , khởi đầu quan trọng cho thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, thống nhất đất nước.

Tại lễ khai mạc, di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại - không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột - đại diện cho cà phê Việt Nam cũng được tái hiện đầy cảm xúc. Lễ hội kéo dài đến hết ngày 12/3/2015 (Buôn Ma Thuột có nghĩa: buôn của cha thằng Thuột, trước năm 1975 là thị xã “Ban Mê” Thuột, tên này nghe có vẻ nên thơ nên dân gian vẫn hay sử dụng).

Các chương trình ý nghĩa, đặc sắc của tập đoàn Cà phê Trung Nguyên trong ngày hoạt động chính thức của Lễ hội cà phê

Sau ngày khởi động đầy sôi nổi và hào hứng, ngày 9/3/2015 là ngày hội chính thức đầu tiên của Lễ hội Cà phê BMT lần thứ 5. Trung Nguyên tiếp tục triển khai các hoạt động đặc sắc, hấp dẫn tại gian hàng cũng như tại Làng cà phê. Một trong các hoạt động đó chính là buổi tọa đàm, giao lưu giới thiệu nội dung cuốn sách Quốc gia khởi nghiệp thuộc khuôn khổ Hành trình “Những cuốn sách đổi đời” đã được tổ chức tại quán cà phê lớn nhất thế giới – Làng cà phê Trung Nguyên. Buổi tọa đàm là chương trình tiếp nối của Hành trình “Những cuốn sách đổi đời” do Trung Nguyên phối hợp cùng Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tổ chức đã khởi động từ tháng 1/2015. Hoạt động ý nghĩa và duy nhất chỉ có tại gian hàng Trung Nguyên này đã mang đến cho các bạn trẻ tham gia lễ hội cơ hội được nhận những cuốn sách quý và được gặp gỡ giao lưu với các nhân vật thành công, tạo động lực để các bạn trẻ của miền đất Tây Nguyên thêm quyết tâm cố gắng xây dựng thành công cá nhân cũng như góp phần xây dựng quê hương BMT ngày một phát triển.

-Tập đoàn Cà phê Trung Nguyên là một doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực: sản xuất, chế biến, kinh doanh cà phê; nhượng quyền thương hiệu; dịch vụ phân phối, bán lẻ hiện đại và du lịch. Cà phê Trung Nguyên là một trong những thương hiệu nổi tiếng hàng đầu tại Việt Nam và đang có mặt tại hơn 60 quốc gia trên thế giới.

Cà phê (gốc từ café trong tiếng Pháp)

Là một loại thức uống màu đen có chứa chất caffein và được sử dụng rộng rãi, được sản xuất từ những hạt cà phê được rang lên, từ cây cà phê. Cà phê được sử dụng lần đầu tiên vào thế kỉ thứ 9, khi nó được khám phá ra từ vùng cao nguyên Ethiopia. Từ đó, nó lan ra Ai Cập Yemen, và tới thế kỉ thứ 15 thì đến Armenia, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ và phía bắc Châu Phi. Từ thế giới Hồi giáo, cà phê đến Ý , sau đó là phần còn lại của Châu Âu, Indonesia . Ngày nay, cà phê là một trong những thức uống thông dụng toàn cầu.

Hiện nay, cây cà phê được trồng tại hơn 50 quốc gia trên thế giới, trong đó có một số nước xuất khẩu cà phê. Hạt cà phê được lấy từ hạt của các loài cây thuộc họ cà phê (Rubiaceae ). Ba dòng cây cà phê chính là

      - Coffea arabica (Cà phê Arabica) – cà phê chè cà phê Blue Mountain;

      - Coffea canephora (Cà phê Robusta) – cà phê vối

      - Coffea excelsa (Cà phê Liberia) - cà phê mít

với nhiều loại khác nhau. Chất lượng hay đẳng cấp của cà phê khác nhau tùy theo từng loại cây, từng loại hạt và nơi trồng khác nhau. Cà phê Robusta được đánh giá thấp hơn so với cà phê Arabica do có chất lượng thấp hơn và giá cả theo đó cũng rẻ hơn. Loại cà phê đắt nhất và hiếm nhất thế giới tên là Kopi Luwak (hay "cà phê chồn") của Indonesia Việt Nam. Đây không phải là một giống cà phê mà một cách chế biến cà phê bằng cách dùng bộ tiêu hóa của loài cầy . Giá mỗi cân cà phê loại này khoảng 20 triệu VND (1300 USD) và hàng năm chỉ có trên 200 kg được bán trên thị trường thế giới.

Không giống như các loại đồ uống khác, chức năng chính của cà phê không phải là giải khát, mặc dù người dân Mỹ uống nó như thức uống giải khát. Nhiều người uống nó với mục đích tạo cảm giác hưng phấn. Theo một nghiên cứu được công bố vào tháng 8 năm 2005 của nhà hoá học Mỹ Joe Vinson thuộc Đại học Scranton thì cà phê là một nguồn quan trọng cung cấp các chất chống ôxi hóa (antioxidant ) cho cơ thể, vai trò mà trước đây người ta chỉ thấy ở hoa quả và rau xanh. Những chất này cũng gián tiếp làm giảm nguy cơ bị ung thư ở người.

Cà phê đóng một vai trò quan trọng trong xã hội xuyên suốt lịch sử hiện đại. Ở Châu Phi và Yemen, nó được dùng trong các nghi lễ tôn giáo. Kết quả là các nhà thờ ở Ethiopia cấm sử dụng cà phê cho đến triều đại Menelik II của Ethiopia . Nó cũng bị cấm ở Ottoman Thổ Nhĩ Kỳ trong thế kỉ 17 vì lý do chính trị.

Cà phê là mặt hàng xuất khẩu quan trọng. Năm 2004, cà phê là mặt hàng nông nghiệp được xuất khẩu tại 12 nước, và vào năm 2005, nó xuất khẩu nông nghiệp hợp pháp thứ 7 trên thế giới tính theo giá trị.

Từ nguyên

Từ "cà phê" trong tiếng Việt có gốc từ chữ café của tiếng Pháp. Giống như các ngôn ngữ thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu, café có gốc từ kahveh của tiếng Thổ Nhĩ Kỳkahveh đến từ qahwa của tiếng Ả Rập. Trong tiếng Anh, từ coffee xuất hiện lần đầu tiên từ sớm cho đến giữa những năm 1600, nhưng thể sớm nhất của từ này đến vào khoảng 10 năm cuối của những năm 1500. Xuất phát từ từ caffè của tiếng Ý.

Xuất xứ : CẢM ƠN “DÊ” VỀ CÀ PHÊ

Theo một truyền thuyết đã được ghi lại trên giấy vào năm 1671 , những người chăn dêKaffa (thuộc Ethiopia ngày nay) phát hiện ra một số con trong đàn sau khi ăn một cành cây có hoa trắng và quả màu đỏ đã chạy nhảy không mệt mỏi cho đến tận đêm khuya. Họ bèn đem chuyện này kể với các thầy tu tại một tu viện gần đó. Khi một người chăn dê trong số đó ăn thử loại quả màu đỏ đó anh ta đã xác nhận công hiệu của nó. Sau đó các thầy tu đã đi xem xét lại khu vực ăn cỏ của bầy dê và phát hiện ra một loại cây có lá xanh thẫm và quả giống như quả anh đào. Họ uống nước ép ra từ loại quả đó và tỉnh táo cầu nguyện chuyện trò cho đến tận đêm khuya. Như vậy có thể coi rằng nhờ chính đàn Dê này con người đã biết được cây Cà phê.

Người ta tin rằng tỉnh Kaffa của Ethiopia chính là vùng đất khởi nguyên của cây cà phê. Từ thế kỉ thứ 9 người ta đã nói đến loại cây này ở đây. Vào thế kỉ thứ 14 những người buôn nô lệ đã mang cà phê từ Ethiopia sang vùng Ả Rập. Nhưng tới tận giữa thế kỉ thứ 15 người ta mới biết rang hạt cà phê lên và sử dụng nó làm đồ uống. Vùng Ả Rập chính là nơi trồng cà phê độc quyền. Trung tâm giao dịch cà phê là thành phố cảng Mocha, hay còn được gọi là Mokka, tức là thành phố Al Mukha thuộc Yemen ngày nay.

Cách thức pha chế cà phê truyền thống của người Ethiopia có lẽ là cách thức cổ xưa nhất. Hạt cà phê được cho vào một cái chảo sắt to và rang lên, sau đó được nghiền vụn ra hoặc cho vào cối giã. Chỗ hạt giã vụn đó được trộn với đường trong một cái bình gọi là jebena (một loại bình cổ thon có quai), nấu lên và đổ ra bát.

Hương vị cà phê thế nào thì những người nghiện hay không nghiện cà phê đều đã có dịp trải qua. Nhưng mùi hoa cà phê chắc chỉ một số ít người được thưởng thức khi lên vùng cao nguyên, khi xe vào địa phận Kontum đã thoảng một mùi hương êm dịu.

Chưa thấy cây cà phê mà đã cảm nhận được một sự khác lạ, hương thơm ngào ngạt. Xe tiến vào sâu hơn và từ từ hiện ra trước mắt hai mảng màu xanh-trắng hòa quyện với nhau. Thật may mắn, nếu đến đây đúng vào mùa cà phê nở hoa trắng xóa hai bên đường…

Việt Nam

Đồn điền cà phê đầu tiên được lập ở Việt Nam là do người Pháp khởi sự ở gần Kẻ Sở, Bắc Kỳ vào năm 1888 . Giống cà phê arabica (tức cà phê chè) được trồng ở ven sông. Sau việc canh tác cà phê lan xuống vùng Phủ Lý, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Kon TumDjiring . Năm 1937-1938 tổng cộng trên lãnh thổ Việt Nam có 13.000 h cà phê, cung ứng 1.500 tấn.

PHINDELI -Thị trấn cà phê Việt ở tiểu bang Wyoming, Mỹ

Wyoming là một tiểu bang miền Tây Hoa Kỳ. Đây là tiểu bang ít dân nhất Hoa Kỳ với vỏn vẹn 509.294 người (2014). Thủ phủ và thành phố lớn nhất là Cheyenne. Quốc hội Wyoming cùng với 48 Quốc hội tiểu bang khác đều có hai

viện, ngoại trừ quốc hội Nebraska chỉ có một viện.

Ông Phạm Đình Nguyên, thị trưởng thị trấn cà phê Việt PhinDeli vừa ra mắt đầu tháng 9/2013, làm được điều bất ngờ: khiến giới truyền thông Mỹ phải quan tâm đến một nơi hẻo lánh đang bày bán cà phê Việt Nam.

Mua đứt một thị trấn và trở thành thị trưởng Việt đầu tiên tại Mỹ, đổi tên thị trấn, liệu tinh thần “không gì không thể” có đưa ông Phạm Đình Nguyên - thị trưởng thị trấn Buford (Khu chưa hợp nhất), Chủ tịch HĐQT Công ty PhinDeli - đến với những chân trời mới...

-Khu chưa hợp nhất (U nincorporated area) là một vùng đất không thuộc bất cứ một khu tự quản (có hội đồng đại diện). Để "hợp nhất" theo ý nghĩa này có nghĩa là lập nên một khu tự quản, thí dụ như một thành phố, hoặc thị trấn có chính quyền riêng của nó hoặc là bị sát nhập vào một khu tự quản lân cận.

Như thế, một cộng đồng chưa hợp nhất thường không phải đóng thuế cho một chính quyền khu tự quản. Những vùng đất như thế thường được quản lý tự động như là một phần của một phân vùng lãnh thổ hành chính lớn hơn, thí dụ như một quận hạt, tiểu bang.

NGƯỜI VIỆT MUA THỊ TRẤN MỸ” GIỚI THIỆU TUYÊN NGÔN CÀ PHÊ VIỆT PHINDELI


Vừa qua Thị trưởng Buford Phạm Đình Nguyên, Chủ tịch HĐQT Công ty PhinDeli chính thức giới thiệu Tuyên ngôn cà phê Việt với 6 sản phẩm cà phê rang xay cao cấp, đồng thời công bố kế hoạch xâm nhập thị trường Mỹ (ảnh dưới)
Nhu cầu tiêu thụ cà phê rang xay rất lớn. Nghịch lý hiện nay là thị trường vẫn tồn tại các sản phẩm cà phê sử dụng các thành phần độn cũng như các hóa chất độc hại cho sức khỏe.
Hơn nữa, Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê hàng hóa đứng hàng thứ 2 trên thế giới. Thế nhưng, vị thế cà phê thành phẩm bán lẻ có thương hiệu của chúng ta thì rất là khiêm tốn.
Điều này mở ra nhu cầu thưởng thức cà phê Việt đúng nghĩa – vừa có hương vị độc đáo và vừa an toàn tuyệt đối cho khách hàng trong và ngoài nước.
“Chúng tôi cũng muốn giới thiệu Tuyên ngôn Cà phê Việt ngay trên đất Mỹ, ngay trên thị trấn Buford do người Việt sở hữu”.

-Vinacafe Biên Hòa

Đây là một trong những thương hiệu sản phẩm và doanh nghiệp nổi tiếng hàng đầu tại Việt Nam. Với sự thành công của các sản phẩm Cà phê hòa tan đã giúp nhãn hiệu Vinacafé trở nên phổ biến. Trong giai đoạn hội nhập quốc tế, thương hiệu đã được Nhà máy Cà phê Biên Hòa đăng ký sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới.

Ly cà phê trên tường” đặc biệt tại Venice


(Stories of Kindness from Around the World: Coffee on the Wall)

Tôi ngồi cùng người bạn trong một quán cà phê nổi tiếng tại một thị trấn lân cận của Venice, Ý, thành phố của ánh sáng và nước.

Khi chúng tôi thưởng thức cà phê, một người đàn ông bước vào và ngồi xuống chiếc bàn trống bên cạnh chúng tôi. Anh gọi người phục vụ và nói:

- Hai ly cà phê, một ly trên bức tường kia.

Chúng tôi khá quan tâm khi nghe gọi thức uống như thế và quan sát thấy người đàn ông được phục vụ một ly cà phê nhưng trả tiền cho 2 ly.

Khi anh đi khỏi, người phục vụ dán một mảnh giấy lên tường, trên mảnh giấy ấy có ghi hàng chữ “Một Ly Cà Phê”.

Trong lúc chúng tôi còn ngồi đó, hai người đàn ông khác vào quán và gọi 3 ly cà phê, 2 ly trên bàn và 1 ly trên tường. Họ uống 2 ly cà phê nhưng trả tiền cho 3 ly và rời đi. Lần này cũng vậy, người phục vụ làm tương tự, anh dán một mảnh giấy lên tường, trên mảnh giấy ấy có ghi hàng chữ “Một Ly Cà Phê”.

Có điều gì đó làm chúng tôi thấy lạ và khó hiểu. Chúng tôi uống hết cà phê, trả tiền rồi rời đi.

Vài ngày sau, chúng tôi có dịp quay lại quán cà phê này. Trong lúc chúng tôi đang thưởng thức cà phê, một người đàn ông ăn mặc tồi tàn bước vào. Khi anh ngồi xuống ghế, anh nhìn lên tường và nói:

- Một ly cà phê trên tường.

Người phục vụ mang cà phê đến cho anh với sự tôn trọng như thường lệ. Người đàn ông uống cà phê và đi khỏi mà không trả tiền.

Chúng tôi ngạc nhiên chứng kiến tất cả sự việc, lúc người phục vụ tháo một mảnh giấy trên tường và bỏ nó vào thùng rác.

Giờ thì chúng tôi không còn ngạc nhiên nữa – sự việc đã rất rõ ràng. Sự tôn trọng tuyệt vời dành cho người nghèo được thể hiện bởi các cư dân ở thị trấn này đã làm đôi mắt chúng tôi đẫm lệ.

Hãy suy ngẫm những điều người đàn ông này mong muốn. Anh bước vào quán cà phê mà không phải hạ thấp lòng tự trọng… Anh không cần xin một ly cà phê miễn phí… không cần hỏi hay biết về người đang cho anh ly cà phê này… anh chỉ nhìn vào bức tường, gọi thức uống, thưởng thức ly cà phê của mình và rời khỏi quán.

Một ý nghĩ thật sự đẹp. Có lẽ đây là bức tường đẹp nhất mà bạn từng nhìn thấy.


Cà phê “La Pagode”


Tọa lạc trên góc ngã tư Lê Thánh Tôn – Tự Do. Đây là nơi nhiều gương mặt danh tiếng nhất về văn chương, thơ ca, hội họa, âm nhạc, cũng như những tên tuổi lớn trong các hoạt động văn hoá xã hội của Sài Gòn một thời thường có mặt. Quán đã bị đập để xây Eden Centre. Hai quán cà phê nữa cũng nổi tiếng bậc nhất của Sài Gòn xưa là Brodard Givral, cả ba quán cà phê đều nằm trên đường Đồng Khởi (Tự Do cũ).


Cà phê Sài Gòn lề đường

Vẫn có vẻ đẹp của riêng nó. Cà phê lề đường làm gì có âm nhạc, chỉ có âm thanh đường phố, tiếng rao hàng, tiếng còi xe, và cái “mát rượi” riêng tư. Cà phê nghe nhạc phải vào quán đèn mờ, máy Akai băng cối, những bản tình ca diễm lệ, tiếng hát cao sang Lệ Thu, Khánh Ly…



LỜI KẾT


Ảnh hưởng của cà phê

-Cà phê từ lâu đã được biết đến với công dụng kích thích sự hưng phấn của thần kinh dưới ảnh hưởng của caffein . Nhưng có những công hiệu của cà phê còn ít được biết đến. Chẳng hạn như cà phê có tác dụng an thần. Người ta đã chứng minh được rằng, nếu đi ngủ trong vòng 15 phút sau khi uống cà phê thì giấc ngủ sẽ sâu hơn, bởi máu trong não được lưu thông tốt hơn. Nhưng nếu tiếp tục chần chừ thì tác dụng này sẽ mất dần đi, và sau đó thì caffein bắt đầu phát huy hiệu quả, chúng ta sẽ không ngủ được nữa. Phương pháp an thần này đã được sử dụng ở nhiều bệnh viện, đặc biệt đối với các bệnh nhân cao tuổi. Ở những người này cà phê sẽ chống lại sự suy giảm nhịp thở trong lúc ngủ, khiến cho giấc ngủ của họ được tốt hơn.

-Tuy vậy loại đồ uống thơm ngon này cũng có thể có một vài tác dụng xấu đối với sức khỏe. Nó làm tăng đột ngột lượng insulin trong máu, làm mất thăng bằng cơ thể cũng như ảnh hưởng không tốt tới tuyến tuỵ. Trước đây cà phê từng bị coi là chất gây nghiện và tạo ra chứng bất lực. Tuy nhiên vào năm 1923, qua một thí nghiệm ở người, nhà nghiên cứu Amantea đã phát hiện ra rằng, caffein không chỉ tăng hưng phấn trong việc quan hệ tình dục khác giới mà còn tăng khả năng đạt cực khoái cũng như tăng số lượng tinh trùng ở đàn ông.

Gần đây nhất, khi người ta e ngại caffeine trong cà phê có thể gây kích thích, và có hại cho sức khỏe nên đã tìm cách rút chất này ra gọi là decaffeinated coffee (hay viết tắt là decaf).

- Uống Café, nhớ về “Cô hàng Cà phê” ở Quán Thăng Long, Chợ Đại

Không có ai tới Chợ Đại-Cống Thần (một cái chợ trời rất lớn mọc lên ở làng Thịnh Đại, gần bến Đồng Quan, tỉnh Hà Đông), mà không ghé tới Quán Thăng Long bán phở và CÀ PHÊ ngon. Quán này là của ông bà Phạm Đình Phụng rất đông khách vì chủ nhân là người rất văn nghệ. Các văn nghệ sĩ nổi danh đang ngụ cư ở Chợ Đại rất năng tới quán Thăng Long.

Ca sĩ Quỳnh Giao được nghe thân mẫu (ca sĩ Minh Trang, vợ nhạc sĩ Dương Thiệu Tước) kể lại xuất xứ của Cô hàng Cà phê này...

Ðó là người đẹp vừa mới qua một chuyện buồn, ngồi giữ két cho gia đình mở quán Thăng Long trong thời kỳ mà nhiều gia đình phải tản cư về “hậu phương”. Ðó là gia đình Thăng Long, và cô hàng làm cho “lắm anh điên cuồng” chính là Thái Hằng (nghệ danh này do Thế Lữ đặt)...

Cuối cùng thì Phạm Duy loại được bao địch thủ mà chiếm được trái tim nàng. Ngoài Canh Thân, các địch thủ kia là nhạc sĩ Ngọc Bích, Đoàn Chuẩn, thi sĩ Ðinh Hùng...

Ca khúc CÔ HÀNG CÀ PHÊ nhạc sĩ Canh Thân


Ở chợ Dầu có hàng cà phê/ Có một cô nàng be bé xinh xinh.
       Cô hay cười hồn xuân phơi-phới/ Cứ xem dáng ngươì mới chừng đôi mươi.
       Làn thu ba cô liếc nghiêng thành/ Mùi hương lan thơm ngát vương bên mình.
       Làm say mê bao gã thiếu-niên đa tình/ Mấy anh nho nhỏ thường hay đến ngồi cười với cô.
       Lơ thơ tơ liễu buông mành/ Cho hay cái sắc khuynh thành,
       Làm cho nhiều chàng chết mê mệt/ Đi đâu cũng ghé qua hàng,
       Mong trông thấy bóng cô nàng/ Thì trong lòng chàng mới yên.
       Hôm nao dưới bóng ánh trăng mờ/ Tôi mơ ngắm cánh tay ngà
       Nhẹ nâng ly trà ướp sen ngạt ngào/ Trông cô dón dén ra vào,
       Đôi môi thắm cánh hoa đào/ Lòng tôi rạt rào muốn xiêu…
       Giờ đây đã mấy năm qua/ Có lúc mơ về đường xa
       Tôi nhớ những đêm trăng tà/ Cô hàng với bàn tay ngà.


(Tham khảo: Sách báo – Internet)


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 14.3.2015.