Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới


CUỐN PHONG HÓA VÀ PHONG TỤC

CỦA NGƯỜI VIỆT NAM

(MŒURS ET COUTUMES DU VIETNAM)

của La Giang VŨ NGỌC LIÊN






Trong nghiệp chơi sách, có thể nói chắc là không phải người tìm ra sách, mà trong phần lớn các trường hợp, do một cơ duyên nào đó, chính sách lại tìm đến với người biết yêu thương trân quý nó. Trường hợp cuốn quý thư này cũng vậy. Khoảng sáu tháng trước, tôi được các người bán sách thân với tôi cho biết về tủ sách của cụ Dương Minh Thới đang bị tản mác ở nhiều nơi, tôi đã chịu khó đến từng nơi một và đã tìm được quý thư này, tại một nơi thật hẻo lánh, và khi thấy cuốn sách, tôi có linh cảm như là nó đang nằm chờ tôi tới rước về.

Trong những năm tháng đọc sách, tôi cũng cảm thấy thích khi tìm hiểu về phong hóa, phong tục của người mình, nhưng tuy có lưu tâm, tôi gần như không gặp cuốn nào có chuyên đề là phong tục của người mình. Nay gặp cuốn này, tuy sách viết bằng Pháp văn, nhưng tôi cũng vẫn rất thích, và sau khi có nó, tôi đã bỏ ra 2 ngày để đọc lướt qua và thấy nó rất hay, nên tôi xin viết mấy lời giới thiệu nó với các bạn yêu sách ở khắp mọi nơi.

Cuốn sách này khổ 15x22 phân, dày 219 trang và được xuất bản năm 1942, bởi nhà in Hà Nội ở số 85, phố Hàng Bông. Sách được viết bằng Pháp văn, một thứ Pháp văn tin tưởng được và cẩn trọng. Sách được chia làm 4 chương và một Phụ Lục ở cuối sách.


Sau Lời Nói Đầu từ trang 1 tới trang 4.

Chương 1 từ trang 5 - 29 viết về các đề tài sau đây:

Chương này được nói về vấn đề Sinh Sản của người Việt gồm những đề tài:

Sự mắn đẻ và sự hiếm muộn – Lễ Cầu tự – Việc mang thai – Việc sinh đẻ – Việc săn sóc đứa trẻ sơ sinh – Lễ “Đầy cữ” – Việc đặt tên cho đứa trẻ – Việc kiêng tên – Những tên khác nhau của một người.


Chương II.- Từ trang 30 - 85, được viết về hai vấn đề:

Tuổi thơ và thiếu thời của đứa trẻ” và “Các cuộc thi cử chính thức” gồm các đề tài:

Việc bảo vệ đứa trẻ – Việc bán đứa trẻ cho thần thánh hay cho Đức Phật – Tục “bỏ chợ” – Việc nhận con nuôi – Công việc giáo dục sơ khởi cho đứa trẻ – Việc dạy dỗ các đứa trẻ – Lễ “khai tâm” – Các Ông Đồ – Thầy Đồ – Các Đồng Môn – Các cấp bậc khác nhau trong việc giáo dục truyền thống – Người sinh viên trong xã hội Việt Nam.

Đoạn viết về “Các Cuộc Thi Cử chính thức gồm các đề tài sau đây:

Thi Hương – Thi Hội – Thi Đình – Các cuộc Sơ Khảo – Việc tổ chức Thi Hương – Thành phần Giám Khảo – Trường Thi – Các thí sinh vào Trường Thi – Việc loan báo tên các Tân Khoa – Lễ “bái mạng” và yến tiệc mừng các Tân Khoa – Việc Tổ chức Thi Hội và Thi Đình – Việc diễn hành qua vườn hoa cung đình và qua thành phố – Lễ Vinh Quy Bái Tổ và việc thờ cúng trước bàn thờ tổ tiên – Việc Thi Võ.


Chương III.- Từ trang 86 - 131 vẫn tiếp tục viết về Tuổi Thơ và thời kỳ Niên Thiếu, và viết về các Nghi Thức về việc Cưới Xin gồm các đề tài như:

Việc cưới xin – Tuổi trẻ Việt Nam và chuyện cưới hỏi – Những tình thư và những lời thề thốt – Các nghi thức cưới hỏi – Chạm ngõ – Ăn giạm hay Vấn danh – Ăn hỏi hay Nạp thái – Đón dâu hay Nghinh hôn – Nhị hỷ hay Tứ hỷ – Việc chính thức thừa nhận hôn lễ – Thê thiếp và những đứa con riêng – Chuyện Đa thê – Việc làm đám cưới với ngoại nhân.


Chương IV.- Từ trang 132 - 176 viết về hai vấn đề:

1/ Tuổi già và việc qua đời.

2/ Các nghi thức về việc chôn cất gồm các đề tài sau đây:

Việc thọ lâu – Lễ Thượng thọ – Lễ Yến Lão – Những điều bận rộn của những người già cả ở Việt Nam – Quan niệm của người Việt về cái chết – Các Nghi thức về việc chôn cất – Nhập quan – Các tục lệ về tang lễ – Lễ “thành phục” – Lễ tang – Việc chọn lựa nơi chốn để đặt mồ mả – Tục lệ “quàn than” – Các lời thăm hỏi và điếu văn – Các bữa ăn trong tang lễ – Các nghi lễ “chuyển cữu” và “yết tổ” – Đám tang và việc chôn cất – Nhà trạm và đề chủ – Lễ Hạ huyệt – Lễ Ngu tế – Lễ Tứ cửu – Lễ làm chay – Lễ trừ phục và những lễ giỗ – Lễ đốt mã – Sự cải táng.


Phần Phụ Lục từ trang 177 - 202 viết về các đề tài:

Nguyệt Lão, thần linh của việc cưới hỏi – Bài Văn tế tơ hồng – Truyền thuyết về nhai trầu – Văn tế đám ma – và cuối cùng là Văn Chúc thọ.


Cuốn sách có thể được coi như một giáo trình giúp cho người đọc hiểu được một số phong tục của người mình, và người viết rất thích và coi nó như là một quý thư đáng được trang trọng.


Trich Hồi ký 60 năm chơi sách, Chương VI


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 14.3.2015.