Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới











Trường ca thợ mỏ, 1985

ĐÁ CHÁY



... trích



TỪ ĐÓ BẮT ĐẦU…


Người đi rừng nấu bữa ăn trưa

Vô tình chụm lại ba hòn đá

Lửa bếp đượm

Và một điều kì lạ

Bỗng hiện lên

sửng sốt

kinh hoàng

Hòn đã nhặt tình cờ

bên bờ suối hoang


CHÁY ĐỎ!...

Lịch sử sai lầm

Không ghi tên

người đi rừng đó

Cùng buổi trưa kia

trời mây gió thế nào…

Như ta vẫn thường quên

Những điều lớn lao

Để nhớ mãi một vui buồn vặt vãnh…


Tôi thắp nén hương thơ

thành kính

Tạ linh hồn nhà địa chất vô danh…



Tôi vẫn nghe đêm đêm

Tiếng vó ngựa vang ròn

Chở mười vạn cân than

Vun vút lao về kinh thành Huế…


Tôi hình dung một sớm

Các đại thần đổ xô ra Cửa Ngọ

Những con ngựa đầu tiên

lưng ướt đẫm mồ hôi

Vắt trĩu bên sườn từng bao tải…


Công bộ Thượng thư

Mắt tròn xoe

S hãi

Khi thấy hòn đá đen

Bắt lửa

Cháy bừng bừng…

Tiếng trống âm âm

vọng ra ngoài Hoàng Cung

Cả Hoàng Thành kinh ngạc

Vua Minh Mạng chênh chao

như uống rượu say

Lập tức bãi triều… *


Từ đó bắt đầu

Những con đường

Bỗng khép lại

bỗng mở ra

Hun hút dưới bóng lau…

Tiếng thì thào bàng hoàng

câm lặng…

Người Nam Dương mũ xanh

Người Tây Dương mũ trắng

Người Chi Na mũ nâu

Người Xiêm La mũ kẻ dọc vàng…

Nhấp nhô nẻo tắt đường ngang

Vó ngựa chồm

bốc khói…


------------------

* Năm 1837



Từ đó bắt đầu

Lán trại tre dựng vội

Rắn độc quấn vào xà beng

Hổ đói vồ người

Chủ đói vồ nhau

Túi tiền loảng xoảng…

Máu tím khe sâu

Gan ruột lòng thòng suối cạn

Chim rừng xao xác

Lấp ló chân trời

Tàu viễn chiến Tây Dương…


Từ đó bắt đầu

Với mười vạn phơrăng

Vua Nguyễn bán vùng than cho Pháp

Những dòng chữ đen như xích sắt

Kêu lên trong máu…

Cọc cây số bê tông

Cắm xuống ven bờ vịnh Hạ Long

Và sau đó

Cọc sắt nhà tù

Cắm xuống ngc người thợ mỏ…


Hòn than đen

thành hòn than đỏ…



NGƯỜI THỢ

1

Trần Nhuận Minh - tôi

Bạn cuả Người đây

Chẳng tốt hơn ai, cũng chẳng xấu hơn ai

Như tất cả mọi người

Làm hết thảy mọi nghề

Trên trời

dưới nước

và trong đất…


Như con chuồn chuồn ngô

bay suốt tuổi thơ tôi

Một ngàn hai trăm mắt

Như con lươn

Nửa đầu đời là cái

Nửa đời sau là đực…

Như vịnh Hạ Long nước chảy bốn tầng…

Như cái Thiện và Tình yêu

Trong mọi sắc màu và khoảng khắc…


Tôi yêu cái bản ngã

Đề cao cái bản lĩnh

Thích cái một mình tôi,

vĩnh viễn cô đơn,

đơn chiếc đến tận cùng…



Người Thợ ơi

Số phận tôi đã gắn với Người

Phải chăng là định mệnh?

Suốt đời tôi nặng gánh

Nỗi niềm Người

Mà không biết đổ vào đâu…

Trời không cao và biển cũng không sâu…


Tôi mong

Ngọn gió đêm đêm lên từ vịnh Hạ Long

Thổi mát gian nhà Người, thường ngột ngạt…

Những đêm hè nóng thiêu, điện mất

Trẻ con hàng phố khóc như ri…


Tôi mong

Ngôi sao trên trời khuya

Soi tỏ lối mòn Người leo núi...


Tôi mong

Những giọt mưa cuối thu

Nhấn chìm cơn lốc bụi

Như đám cháy cuộn lên sau mỗi chuyến xe tầng…


Tôi mong

Trong bát cơm Người ăn

Không phải nhằn ra bao sạn sỏi…


Tôi mong

Bằng việc làm và giọng nói

Vợ Người nhận ra chồng

con Người nhận ra cha…


Tôi mong

Người không phải vượt qua

Những tai nạn

đổ xe

sập lò

điện giật…


Tôi mong

Người không phải chữa lành bao bệnh tật

Máu nhiễm chì

sâu quảng

ho lao…


Tôi mong

Mọi ý nghĩ về Người đều tốt lành

Mọi ánh mắt nhìn Người đều thành thực…


Tôi mong

Quả vào tay Người thì chín

Nước đến miệng Người thì ngọt

Không khí ở quanh Người thì trong…




2


Bản hợp đồng thế là đã kí xong

Giữa Tôi và Đá…


Tham dự có các ngôi sao

Cháy phiêu linh trong khung trời tối sẫm

Những quầng lửa lân tinh

Dập dềnh trôi sáng đáy vịnh Hạ Long

Theo dòng chảy đầu nguồn từ Bắc cực…

Giải mây trắng xóa thủy tinh

Che Tháp Tổ

Chùa Đồng…

Yên Tử vào thu

Rừng trúc óng vàng bâng khuâng gió…

Nụ cười sáng bừng gương mặt

Sau vành nón lá che nghiêng

cô gái mỏ Đèo Nai…

Tiếng kẹt cửa mẹ tôi

Run rẩy những đêm già khuya khoắt…

Tiếng rì rầm xao động cây vườn

Khi vầng trăng bồng bềnh nhô lên…

Cùng

Tiếng đập mơ hồ

Khắc khoải

trái tim em…



Bản hợp đồng thế là đã kí xong

Giữa Tôi và Đá



Rằng

Tôi đã sống ở đây

sẽ chết ở đây

như một Người Thợ

Ngày đêm trút linh hồn vào chữ…

Từng giọt mồ hôi đều dâng hiến cho Đời

Tng chữ trong câu đều vang động hồn Người

Đến giọt mặn cuối cùng của máu

Đến giọt đắng cuối cùng của máu

Đến giọt chát cuối cùng của máu……




3


Chạm vào than là chạm vào tôi

Cứng như đá

Và cũng mềm như đá

Tôi đã tự đánh mất mình

Tất cả

Trong một câu thơ

hờ hững bạn cầm…



Trong tôi

Hương ngọt của mùa xuân

Vị đắng của cây rng

Tiếng xao xác mơ hồ của mọi cuộc chia li

Làm tôi bối rối…

Nỗi buồn đến chết người của một hòn đã cuội

Niềm bâng khuâng thăm thẳm

Con ngỗng trời

kêu “cà kíu” trên không…

Trong tôi

Người đàn bà cuộn tròn ngưì đàn ông

Những co giật rung người

Thề thốt rụng rời

bùa mê

thuốc độc…

Em bé

Bố mẹ bỏ nhau

đứng đường xin ăn

Và vị anh hùng

Phất lên ngọn cờ thiêng

Rồi ngồi chủ tịch đoàn

và tán róc…


Trong tôi

Các tướng cá biển Đông

Bắp tay săn chão bện

Mẻ lưới kéo lên

cá đặc ngẫn khoang tàu…

Cô quét rác hót phân

Tắm một mình bên khe núi

Thân thể em, thơm mát sáng lung linh

Như vầng trăng mang mang trong tâm tưởng…


Trong tôi

Người đi lò đá nhanh

Chân xoạc

tay giương bình khí ép

Vòm đá oang oang

Tiếng máy rú khê nồng

Mắt phồng căng

và ngc cuộn rung

Ra khỏi cửa lò

anh như đi trên sóng…



Trong tôi

Bác điều khiển máng cào

Vợ ốm

con đông

thiếu khí trời

bụng đói..

Anh chống xén

Bụi loang hai lá phổi

Mỗi ca đào một thìu lò…



Trong tôi

Chú gõ ghét va gông

Tới tấp vung búa

Mắt bi bời nhoè nắng

hoa bay

Cô vẫy đầu đường

húp bát cháo còn nóng quá

Bất ngờ kêu lên và vỗ tay…



Trong tôi

Anh nổ mìn đi khệnh khạng

Tóc rối bù

Áo phanh ngực

Đội lên đầu chiếc chậu men

Mỉm cười trước gương

Hớn h ra khỏi nhà

Rồi không sao tìm thấy đoạn đường

Để về ăn cơm với mẹ…

Trong tôi

Cháu gái hợp đồng

không gạo

chậm lương

Gánh nước ngày ngày leo lên từng bậc núi

Cháu thì khát mà nước dành để dội

Xuống lỗ khoan sâu

cháy khét đã gan gà…



Trong tôi

Cô cấp dưỡng công trường bơm

Xắn quần ngang gối

Dẫm bột làm bánh bao

Như dẫm nhảy trong cơn lốc nhạc cuống cuồng…

Anh kĩ sư trắc địa

hốc hác

mệt phờ

Mắt nheo nheo tìm mạch vỉa than

qua ống ngắm

Râu lâu ngày không cạo

vểnh lên…



Trong tôi

Ông Tổng giám đốc Công ti

Tuổi sáu mươi áo thun quần soóc

Tặng bác thợ tiện về hưu

Chiếc đồng hồ nhỏ mạ vàng

Cô thợ sơn tập múa quay tròn

Chân co lên như cái compa êm dịu

Khoe cặp đùi lộng lẫy nhất thế gian…



Trong tôi

Chàng kéo phông màn đoàn ca kịch cải lương

Nhất quyết thành thi sĩ

Bỏ nghề kéo, làm thơ

chàng chỉ khoái thơ mình

Uống nửa vại bia

Lừ mắt khinh toàn thế giới…

Ông canh nhà xác nghỉ hưu

Bác đào huyệt về mất sức

Thi thoảng dắt tay nhau

Hát vu vơ bên các mộ chôn người…



Trong tôi

Người trực máng ga

Người lái cần cảu tháp

Người tán đinh đồng

Người chữa xe ben lát

Người lái máy xúc

Người bơm xăng

Người chặt gỗ trụ lò…

Người xạc đèn ác qui

Người kéo cáp điện…



Những người ấy

Cường tráng hay ho hen

Hiền lành hay ngang bướng

Có sáng kiến hay không sáng kiến

Đang làm hay sắp nghỉ…

Đều đi qua thơ tôi

Như đi qua cái ngõ nhà mình ở…

Đều ít nhiều để lại

Tâm hồn làm sánh sáng

Tiếng nói làm nhịp điệu

Buồn vui làm hình ảnh…



Chạm vào họ là chạm vào tôi

Khôn ngoan và vụng dại

Giản dị và rắc rối

Hăng hái và chán nản…

Nhưng không bao giờ nghi ngờ tương lai…

Trung thực

Tận tình

Dù là điều rất khó…



Mặt trời lặn vào than

hiện ra thành lửa

Họ lặn vào thơ tôi…thành câu

Thơ tôi nổi chìm trong bao số phận

Với những hi sinh

Bền bỉ lặng thầm

Để vít đầu xuống

những cơn bão đang sinh

bùng phát cuối chân trờì

Để đất nước này

rạng rỡ tuổi tên

Để đất nước này

Vượt lên

ợt lên

Vượt lên

trong bình yên…



MẢNH ĐẤT HÌNH CÁNH DƠI



Tôi đã chọn cho mình

Mảnh đất hình cánh dơi này làm quê hương

Núi dựng ngang trời

Những ngọn giáo

những lưỡi mác

Dòng sông bất ngờ hiện lên

và chảy xiết sau cơn mưa…

Gió suốt đêm ngày trong rừng thưa…


Những vỉa than nghiêng, tầng đá xám

Bụi than trong nắng chiều

bạc phếch như sương thu

Và đám mây vàng bay qua đỉnh Bài Thơ

Vết dầu loang nước xanh sông Cửa Lục…



Những khung nhà cao

Mái tôn chói mắt

Đinh ốc xoáy vào chân trời hoang dại…

Mặt tầng ngùn ngụt lên hơi

Tiếng bò tót chạy ầm ào như bão…

Đỉnh khoan thành cột buồm đơn độc

Neo giữa mây trời màu đồng hun…


Đường vênh sống trâu

Xe bời bời

Lên dốc

Tiếng máy rồ ga khản đặc

Vũng nước thành mảnh gương ma

Đột ngột sáng choang rồi nổ vỡ

Sao trời - hòn lửa ném ngang vai…


Vồng ngực tôi chật chội

trong chiếc áo mới may

Ý nghĩ tôi tung tóe bung ra

Sôi bỏng và long lanh như lửa hàn

Góc sân vôi tôi đứng

Cái giường sắt tôi nằm

Đều có thể dễ dàng bốc cháy…

Đêm đêm

Lòng đất bị nung chảy

Ánh sáng lộ ra

qua cửa sổ mỗi ngôi nhà…



Tôi đã chọn cho mình

Mảnh đất hình cánh dơi này làm quê hương

Và những người thợ

làm anh em ruột thịt…

Sống tôi gửi tiếng ho khuya khoắt

Chết gửi hồn

Xốp và nhẹ như bọt biển

Sóng dềnh lên

táp vào mỗi lòng người…


Những câu thơ như Muối

chảy xót xa trong máu tôi

Những câu thơ như Trống

Đánh liên hồi trong tim tôi

Những câu thơ như Lửa

Cháy không nguôi trong xương tôi…



LỬA


1

Tôi sinh ra trong mưa bão Kinh Thầy

Tháng Tám nước dâng

Trũng gương mặt đói

Mẹ tôi hai mươi bốn tuổi

Đôi mắt lặng thầm buồn mênh mông

Bà đỡ đặt tôi vào giữa nong

Mong tôi lắm thóc nhiều tiền

Không phải ăn mày, ở đợ

Bà quấn cho tôi vạt áo cũ

Ngai ngái mồ hôi

Tôi khóc chào đời

Tiếng nghẹn trong cổ

Bà đỡ khẽ kêu “Thằng này rồi sẽ khổ!”

Bà đâu biết có ngày

Trái tim tôi sẽ tự hát lên

Khi gặp hòn than và người thợ mỏ



Tuổi thơ

Tôi ở nhà Ngoại

Cậu tôi bế vẹo xương sườn

À ơi con cò con vạc...

Tôi lê la vày đất, nghịch cát

Chơi một mình, ngủ một mình

Mẹ tôi vào phường cấy thuê

Với câu hát buồn tứ xứ

Gặp cha là lại cãi nhau

Tôi không hiểu vì đâu

Đứng khóc một mình không ai dỗ

Bà tôi khẽ kêu “Rõ khổ!”

Lá rụng rào rào

Ngoài sân lang thang ngọn gió

Tôi cũng lang thang

Mười bốn tuổi

Cuốc hố trồng rừng Bến Tắm

Nhận ra mồ hôi mình rất mặn

Đãi sỏi mùa mưa

Uống nước sông Cầu thấy đắng

Miếng cơm nhạt miệng quê người

Tiếng vu vơ cây nước chim trời

Mang mang suốt những ngày xưa...

Tôi đâu biết bây giờ

Tâm hồn tôi tràn đầy âm thanh

Tiếng mìn nổ tầng than và tiếng sóng biển



Tôi đi học

Những câu thơ sương khói một thời

Đồng cỏ xanh non

Run rẩy vài ba hoa lê trắng

Bến Tầm Dương canh khuya

Vàng lá ngô đồng rụng

Biên thùy trăng khuyết, gió veo veo...

Tôi đi bên người yêu

Ngơ ngẩn suốt đêm. Đồng lúa trỗ

Mái tóc em đẫm ánh sao và gió

Tiếng sếu rơi vào vạt áo khuya

Em đâu biết có ngày

Những tảng đá đen và một người con gái mỏ

Đã chiếm tôi hơn cả mối tình đầu...



2

Bây giờ tôi đã đứng trước THAN

Đứng trước chính mình

Bài học của than Toả sáng

KHÔNG TOẢ SÁNG THÌ KHÔNG TỒN TẠI

Tôi cho rằng trời cũng chẳng thể nào thành trời được

Nếu đêm đêm không tự đốt cháy mình

bằng những ngôi sao


Tôi rất thích nhạc Rốc

Thứ nhạc buộc người nghe phải bốc lửa

Diễn viên phải đốt cháy mình bằng âm thanh

Không cháy lên thì không tồn tại

Tôi yêu nghệ sĩ pianô

Không ấn ngón tay búp măng xuống phím đàn

Mà là trút xuống những nắm đấm



3

Tôi,

Tảng đất sét bên bờ sông Kinh Thầy

Mùi mồ hôi nửa dầu, nửa muối

Nặng năm mươi bốn cân, cao một mét năm nhăm

Thích đọc sách Tàu, ghét thịt chó

Từng đánh cá biển

Như một dân chài

Đêm ngủ thõng chân xuống khoang thuyền

Biết ngấn nước lên lấy mo sam tát vội

Từng say sóng quắt tai, chân trắng nhợt

Cũng từng ngồi xổm trên sạp thuyền lim

Ăn cá luộc

Trong cơn động biển

Sóng cao su tung hứng trơn nhầy...

(Sau thanh minh, mực nấu ra nhiều nước

Trời ít mưa, me cũng không chua...)

Từng lên thìu, đánh cột, cuốc lò

Giầm mình trong than như cái rễ cây

Hoàn toàn tự do trong đất tối

Tấm áo thợ xanh dày

Ướt đẫm mồ hôi và than bụi

Rất hợp với tôi

Tiếng núi vặn cột lò răng rắc

Tiếng than tháo ào ào trên máng trượt

Tiếng gió lùa qua họng sáo

Nghe quen

Chắc có lẫn những tiếng này

Trong lời yêu, tôi nói với em...



4

Tôi bây giờ như tảng đá đen

Nguyên khối xù xì

Thiên nhiên chịu không đẽo gọt được nữa

Và một ngọn lửa

Trầm tĩnh tuổi bốn mươi

Lặng lẽ cháy lên trong cơ thể tôi

Còn sau cùng, nếu tôi có tắt

Tôi sẽ tắt như một con ve

Khi tâm hồn không còn âm thanh nào

Còn sau cùng, nếu tôi có tắt

Tôi sẽ tắt như một đám cháy

Bới tro lên vẫn có đốm lửa hồng...

Nhưng tôi không tắt đâu

Không bao giờ tắt

Như vỉa than

Tôi nhô lên một mình

Xấu xí và đơn độc

Trong khi chín mươi chín phảy chín phần trăm tôi

Liền khối dưới đất sâu

Chân xoạc rộng dài

Từ đáy sông Lục Đầu đến đáy vịnh Bắc Bộ

Và lặng im

Như một tiếng vang...



5

Nỗi buồn của đất óng vàng

Bay lên thành ánh trăng...

Trăng vỡ ra xanh rợn chín tầng trời

Áo em chớp bàng hoàng đêm động biển...


Khi em từ bỏ bản thân mình

Em ngọt ngào bí ẩn đến thiêng liêng

Em trong mát như một dòng suối lạ

Anh vục uống. Và như cây xanh lá

Biết đất dưới chân không phản lại mình


Anh yêu em ngây dại thật thà

Nắm bàn tay em không buông ra nữa

Yêu cơn nổ bùng hoang dã của em

Sự nhũn nhặn làm anh không chịu nổi

Anh chạm vào em

Đá chạm vào đá

Lửa âm âm chín tháng mười ngày

Từ em, những đốm lửa ra đời

Mang sức cháy của anh trong cốt tủy

Chúng sẽ là sao trên trời chăng

Hay là đốm lân tinh trong bãi rác

Làm sao mà biết được

Nhưng anh biết là chúng phải Cháy

Cháy để tồn tại

Cháy để anh nhận ra phần máu thịt của riêng mình

Các con

Nỗi phiền muộn dịu dàng của cha

Đốm lửa non bỏng rát của cha...



6

Đôi chân bầm ứ

Tôi ngật ngưỡng và trụi trần đi

Trong câu thơ tê dại của mình

Những câu thơ vật vã mặn như máu...


Tôi đã nói mình như tảng đá đen

Vậy mà lòng tôi có khi mềm yếu lắm

Trong ánh mắt mẹ tôi và trong câu dân ca

Thẳm thẳm cất lên dù ở nơi nào

Những câu hát làm tôi nhớ quê hương

Sông Kinh Thầy mùa xuân nước xanh

Sông Kinh Thầy mùa thu nước đỏ

Cánh buồm trắng mong manh chiều trở gió

Mẹ tôi đi chuyến đò đầy...


Câu thơ như con đường nhỏ

Dẫn tôi về

Với hàng cau thưa bị vòm sao mê hoặc

Một vòm sao chi chít sáng

Nửa đêm rắc bạc xuống chân trời


Tôi lại đứng trước ngôi nhà cũ

Lá tre rụng đầy mái rạ

Ang nước gốc cau thơm ngọt

Cây khế xoè ngang vị lá chua

Và tôi chỉ thầm gọi “Mẹ ơi!”

Thế là Người thức giấc...

Mẹ tôi tóc đã bạc trắng

Bạc hơn bất cứ màu mây nào

Mỗi lần bước lên thềm nhà

Hai tay Người phải chống vào đầu gối ...

Mẹ ơi!

Mẹ đã sinh ra con như sinh một Tảng Đá

Một Tảng Đá có thể làm móng nhà

Có thể làm thành cầu

Mẹ đã sinh ra con như sinh một Ngọn Lửa

Một Ngọn Lửa làm sôi cơm trong bếp người lao động

Toả sáng ngọn đèn chai soi cho em bé đi trong đêm

Khỏi bị vấp ngã, khỏi bị rắn cắn

Nhưng trước hết

Mẹ đã sinh ra con là Người

Với tai mắt Người, lòng dạ Người

Vui buồn Người, tốt xấu Người

Có thể làm Công Nhân, cũng có thể làm Thi Sĩ...

Con sung sướng vì trên cõi đời này còn có Mẹ

Mẹ cũng chẳng bao giờ phải tủi hổ vì con...



7

Tiếp nhận mọi rủi may đều giản dị nhẹ nhàng

Tôi như cành cây, bom chém mà không đứt

Chỗ nhựa ứa lại xoè vòm lá biếc

Che mát đường cho trẻ con chơi


Chút bơ vơ có từ lúc thiếu thời

Đôi khi nổi bồng bềnh trong chén rượu

Không có Than, suốt đời tôi sẽ thiếu

Một cái gì có thể tạo thành tôi

Xe dốc ben đổ đá ở lưng trời

Là vẻ đẹp chân thành và bất tử

Khẩu súng thức dưới hầm sâu, nhắc nhở

Những giá trị thiêng liêng có từ các chiến hào


Tôi hằng tin không một thói xấu nào

Còn tồn tại khi đã đi qua Lửa

Không phải niềm vui mà chính là nỗi khổ

Đã dạy tôi thành Người

Những câu thơ - Ngọn Lửa tâm hồn tôi

Day dứt cháy suốt cuộc đời giông gió

Tim tôi run lên và mắt tôi bỡ ngỡ

Trước một chiều huyền ảo Hạ Long xanh…



Ai gọi tôi?

Những năm chiến tranh

Bóng tường vênh âm âm đêm phòng thủ

Tôi có một phần đời trong mọi gian nhà đổ

Mọi cuộc chia li người mất người còn


Mái nhà tôi chụm giữa dốc Bồ Hòn

Bao đắng ngọt một đời, tôi đã trải

Đi trắng tóc chưa qua miền thơ dại

Yên làm sao?

Thăm thẳm gió thu ơi!


Thủy triều lên lừng lững bạc chân trời

Biển ập vào cơn gió nồm mặn chát

Hoàng hôn Hạ Long, đỏ sao mà gay gắt

Má em hồng tới tận canh khuya

Sau thoáng giận hờn, em hấp tấp ra đi

Rồi chẳng bao giờ trở về gian gác cũ

Xác pháo rụng lối mòn vào xóm thợ

Tôi loanh quanh dở khóc, dở cười...


Vinh nhục vui buồn lặn vào cuộc đời tôi

Như vết than lặn vào da thịt

Có thể sau này khi tôi chết

Những nỗi niềm thành khối vẫn không tan...



Sao cháy đầy trời - Những linh hồn lang thang

Lú đường về, không tìm ra x sở

Tôi sẽ đầu thai làm Ngọn Lửa

Cháy điên khùng trong đất tối âm u…


Bồ Hòn , thu 1985



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ QuảngNinh ngày 23.9.2015.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004