(Gầu Ua nhéng-Gâux Uô nhangs)

Tiếng hát phong tục dân tộc H'Mông
Englíh Songs to mark-ethnic Hmong Một tối mùa thu Hà Nội đến thăm bác Trần Lê Văn, nhà thơ kể rằng:trong một lần tiếp một nữ thi sĩ Pháp, bà ta có hỏi:"Cái gì sâu sắc nhất trong thơ Việt Nam ?" Nhà thơ Trần Lê Văn đọc một đoạn "Tiếng hát làm dâu" (dân tộc H'Mông ở Việt Nam) cho bà ta nghe (dịch ra tiếng Pháp), bà ta thốt lên: "Chưa được nghe một áng thơ nào nói về thân phận con người (phụ nữ) sâu sắc như thế !".
Nguyễn Khôi tìm đọc,cũng một ý nghĩ như thế và chuyển ngữ sang thơ Việt để bạn đọc các dân tộc anh em cùng thưởng thức.

Xin cảm ơn bác Trần Lê Văn đã cho tôi một động lực để làm công việc này.

Trại Hào Nam (Hà Nội), 30-10-1966

Nguyễn Khôi


    Khúc 3

    Cha mẹ em nuôi em được mấy
    Mới làm thân con gái biết chi
    Gái tơ còn chửa đến thì
    Đã người mai mối xin về làm dâu

    45.Cha mẹ dỗ em đâu có thuận
    Họ hàng khuyên em vẫn chẳng ưng
    Mọi người bán gả đến cùng
    Thịt gà đã tính, ngày mừng đã lo

    Váy áo em vẫn chưa kịp sắm
    50.Rượu thịt đà khiêng đến đầy sân
    Em còn chưa sắm vạt, khăn
    " rằng năm nay tốt" thì thầm họ trao

    Thịt rượu đã treo vào cột bếp
    Người hả hê vợ đẹp, dâu ngoan
    55.Ba ngày họ hát họ ăn
    Ba ngày em  nhịn , âm thầm buồn lo.

    Trời sắp sáng, khách vừa tan rượu
    Mẹ giục em mau dậy "đưa dâu"
    - Nước đây rửa mặt, chải đầu
    60.Cơm đây ăn để về mau nhà người.

    Em rằng: con không xơi , không bước
    Rượu thịt ai đã chuốc thì đi
    Mẹ kêu sao nói lạ kỳ
    Chị Nùng, cô Hán cũng về làm dâu

    65. Em cãi lại: bằng đâu cô Hán
    Biết đi qua chín tám cao sơn
    Chị Nùng cách chín tám rừng
    Có đâu khổ nhục như con lấy chồng!

    Thôi con ơi, ăn cơm kẻo muộn
    70. Mẹ sẽ cho anh lớn tiễn chân
    Em đành nuốt vội lưng cơm
    Lệ tuôn, chào mẹ lên đường làm dâu

    Đám cưới đi trước sau vui vẻ
    Đến giữa đường họ nghỉ ăn trưa
    75.  Không ăn, em xúc vài thìa
    Khấn thần núi đến độ trì cho em

    Họa mi nhặt cơm liền ca tiễn
    Khướu nhặt ăn, khướu đến hót đưa
    Qua sông thì phải lụy đò
    80.Sang ngang nào biết bến bờ ai mong?

    Chẳng biết bố mẹ chồng thương, ghét?
    Anh trai về , mình biết hỏi ai?
    Trở vào trong bếp, nghẹn lời
    Như mưa đổ thác lệ thời chứa chan


    Khúc 4

    85.Mẹ sinh em phận làm con gái
    Phải Lão Đen mối lái buộc duyên
    Mẹ cha em nghĩ cũng phiền
    Những vờ nhổ tỏi, sang bên gọi làng

    Hàng xóm sang hùn bàn đám cưới
    90.Hàng xóm sang lựa lối làm dâu
    Lão Đen ở một ngày sau
    Về mang đồ lễ sang cầu hôn em

    Mẹ em đã sắm thêm váy áo
    Sớm mai này theo Lão Đen đi
    95.Mẹ ơi, con đã biết gì
    Cánh chim thơ dại xua về làm dâu

    Việc nhà chồng em sao gánh được
    Sẽ tốn cơm, mẹ buộc con đi?
    Con đi, mẹ có sướng gì
    100.Con đi lòng mẹ muôn bề đớn đau

    Xuống suối sâu cõng thùng nước sạch
    Mẹ chồng chê nước đục, mắng em
    Nấu cơm chẳng dám nếm xem
    Mẹ chồng chửi: - Nó nếm liền ba muôi

    105.Em suy đi nát bời gan ruột
    Nghĩ lại chừng kiệt sức, liền thưa:
    - Bà ơi, tôi đã dâu nhà
    Mà sao xem tựa như là Hươu đen

    Sao lại nói chẳng nên vợ quý
    110. Bởi không ưa, kiếm cớ nói ngang
    Xin mời Nhà Ngoại sang bàn
    Nói hết nhẽ, tôi sẵn sàng về ngay

    Xin cứ cho chân tay buông thật
    Lời thẳng lời chẳng đặt điêu ngoa
    115.Tôi vui  chạy thẳng về nhà
    Tôi vui như thể người ta đi làm


    Khúc 5

    Nhớ thuở em mới còn ẵm ngửa
    Ngón tay mềm như mơ rau non
    Mẹ cha chết sớm chẳng còn
    120.Cuộn Lanh để lại, lớn khôn mới tìm

    Chuột cắn nát cuộn làm mười tổ
    Nụ hoa em khó nở nên hoa
    Chú cô đâu phải mẹ cha
    Tham đồ sính lễ gả qua họ Giàng
    125. Làm dâu đã đầy năm Tết đến
    Không bà con thăm viếng hỏi han
    Nghĩ càng nẫu ruột nát gan
    Em than em khóc lang thang ngoài rừng

    Mãi mới gặp đôi ông bà lạ
    130.-Khóc điều chi thảm quá thế mi?
    -Em rằng: con chẳng khóc gì
    Chỉ thương cái phận ở, đi một mình

    Không họ hàng chị anh thân thích
    Phận làm dâu đất khách quê người!
    135.Người rằng: chớ khóc con ơi
    Tao sai thằng cả đến nơi giúp mày

    Sẽ phát quang rừng cây gai chắn
    Phạt thẳng như gấu áo thẳng băng
    Cho con nhìn thấy họ hàng
    140. Cho con thấy chị em đằng nhà con



(Còn Tiếp : Tất cả 9 khúc đoạn trường=238 câu)
Xb dân tộc in năm 1998, số lượng 700 bản - NXB Kim Đồng in 2002 ,số lượng 34.610 bản - Nguyễn khôi



© Cập nhật ngày 25.04.2010 theo nguyên bản của tác giả gửi từ Hà Nội.
. TÁC PHẨM CỦA NHÀ THƠ NGUYỄN KHÔI CHỈ ĐĂNG TẢI DUY NHẤT TRÊN NEWVIETART.COM Ở HẢI NGOẠI .

. VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM KHI TRÍCH ĐĂNG LẠI .