( TIỄN DẶN NGƯỜI YÊU )




Sống Chụ Son Sao - Tiễn dặn người yêu, truyện thơ dân gian của dân tộc Thái ở Sơn La- Tây Bắc Việt Nam ghi bằng lời hát.
Đây là lời chàng trai dặn người yêu khi tiễn nàng về nhà chồng, cha mẹ nàng chê chàng trai nghèo nên gả cho người khác. Có nhiều tình tiết lắt léo. Lúc đầu, anh dự tính đi buôn, có tiền về sẽ chuộc chị. Chị chờ đợi năm này sang năm khác, đến lúc anh trở lại thì cũng là lúc hết hạn người kia ở rể, chị phải về nhà chồng. Để kéo dài những giây phút gặp mặt, anh tiễn đưa chị và hẹn ước sẽ lấy nhau "khi goá bụa về già". Ở nhà chồng, chị trở nên điên dại, bị đuổi về nhà mẹ. Cha mẹ chị lại gả cho người thứ hai. Chị càng ngẩn ngơ hơn. Nhà chồng đem chị ra chợ bán. Tình cờ người mua chị chính là chàng trai ngày trước.
Truyện tập trung vào những mâu thuẫn đẩy lên bi kịch, cách giải quyết có tính chất lí tưởng, kết thúc là cảnh gia đình đoàn tụ; hai người yêu thương nhau như buổi ban đầu. Ý nghĩa phản phong sâu sắc. Tình yêu chung thuỷ được đề cao tột bậc. Tính chất trữ tình dồi dào. Nội tâm nhân vật được miêu tả tỉ mỉ.

Sống Chụ Son Sao , bản "truyện Kiều" của người Thái ra đời cùng thời với các truyện thơ Nôm ở xuôi, nhưng độc đáo là không mượn các tích truyện Tàu, các câu Đường thi vận vào- mà hoàn toàn là của người Thái bản địa sáng tác kể lại một câu chuyện tình bằng thơ (theo thể hát "khắp").

Nhà thơ Nguyễn Khôi, sống và làm việc ở Sơn La 21 năm đã dịch Sống Chụ Son Sao ra song thất lục bát (trước đó đã có Điêu Chính Ngâu- Thái - dịch ra tiếng phổ thông theo thể thơ tự do; Mạc Phi- Hoa- dịch theo thể thơ văn xuôi).

Newvietart xin trân trọng giới thiệu bản dịch của Nguyễn Khôi để bạn đọc Trong và Ngoài Nước cùng thưởng thức.

Từ Vũ NVA


Kỳ thứ 6


485.

Anh dò hỏi: Khách đâu đông tới
Mẹ anh kêu : - không phải con ơi
Mọi người ăn uống xong rồi
Sẽ đưa gái quý về nơi nhà chồng.
Khi anh đi cải ngồng cánh bướm

490.

Anh trở về cải muộn đơm hoa
Khi đi Piêu mới rủ là
Khi về áo trẻ khắp nhà giăng phơi
Là trầu vàng rụng rơi khỏi cuống
Cây tre sầu chết đứng vườn bên

495.

Bạn bè nên lứa nên duyên
Riêng anh đơn độc nhìn em bẽ bàng
Thư gửi sang xem chừng đã mục
Chuối trổ buồng chín nục thơm ngon
Nàng đang mải chuyện chồng con

500.

Đã yêu kẻ khác, mình còn bơ vơ
Anh đã lo mà lo không đủ
Tính chi li lẫn lú tính sai
Trèo cao lộn cổ lỡ đời
Đành trơ mắt ếch nhìn người Vu Quy

505.

Trong nhà em đang khi chuốc rượu
Hòm xiểng chờ chẳng thiếu ngoài hiên
Thôi vào chào các bề trên
Lạy cha , lạy mẹ, tìm em dặn dò
Xin cha mẹ thương lo đừng ốm

510.

Có se mình sớm nhắn con hay
Xin chào bạn gái bạn trai
Chào vườn trước ngõ trong ngoài bản ta
Ơi sàn khuống đậm đã duyên nợ (1)
Nơi hẹn hò bếp lửa cùng nhen

515.

Thôi rồi... nay lớp các em
Mới chiều qua đón trăng lên trên sàn
Mưa không rơi đừng tan sàn nhé
Trời không mù đừng để quạnh hiu
Đàn môi bạn đánh tối chiều

520.

Gái có chồng chẳng thể theo bạn bè
Xin chào cột chạm xòe đuôi nhạn
Mái chân gianh xén phẳng rui mè
Mái nhà tổ phụ bản quê
Xin chào hai họ ba bề đương ăn

525.

Chào khung cửi dệt khăn dệt lụa
Chào ngựa bò gặm cỏ non tơ
Chào đàn vịt đẻ trứng to
Thương gà trống gáy đúng giờ thức ta
Từ nay chẳng xuống nhà giã gạo

530.

Từ nay không rang đậu cho heo
Bãi mùi, búi sả ta yêu
Xin chào bếp lửa đến chiều khói vương
Ông đầu rau lửa vờn đen sạm
Cửa vắng ta chừng cũng rộng thênh

535.

Cầu thang bữa bữa xuống lên
Gầm sàn sớm tối thân quen với mình
Ta đã bỏ bạn tình , lỡ bạn
Chào anh trai hám bán em đi
Anh trai vội vã phân vi:

540.

Những mong em sướng so bì đâu hơn?
Trong nhà vẫn ồn ồn tiệc rượu
Hòm xiểng chờ chẳng thiếu ngoài hiên
Khăn Piêu phấp phới bay lên
Áo anh vội khoác đến liền tiễn đưa.


Chú Thích:

(1) Tục hát Hạn Khuống ở nơi sàn hoa ngoài trời, đêm đêm nhen bếp lửa, trai gái Thái gặp gỡ giao duyên.

... còn tiếp


© tải đăng ngày 20.11.2009 theo nguyên bản của tác giả gửi từ Hà Nội.
. TÁC PHẨM CỦA NHÀ THƠ NGUYỄN KHÔI CHỈ ĐĂNG TẢI DUY NHẤT TRÊN NEWVIETART.COM Ở HẢI NGOẠI .